Αργυρώ Μαργαρίτη, Η Ράφτρα

Βιβλίων Γη

Όταν διαβάζει ο αναγνώστης τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, προετοιμάζεται πως πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Μόνο που δεν μπορεί να διανοηθεί ότι θα διαβάσει την ίδια την Ιστορία, όχι σαν υπόβαθρο που θα «ντύσει» τη μυθοπλασία. Έρχεται έτσι μια ανατροπή· η Ιστορία πρωταγωνιστεί και η μυθοπλασία χάνει τον ρόλο της απέναντι στην αλήθεια. Τρόπος έντεχνος και η πένα της Αργυρώς Μαργαρίτη κάνει του ήρωές της Ιστορία. Η Κεραστώ είναι η Ράφτρα. Η Κεραστώ είναι η Θράκη. Πορεύεται με το ΧΡΕΟΣ. «Τι θα κάνεις στη ζωή σου, Κεραστώ; Θα μαζέψω παράδες, θα ταξιδέψω να βρω τον αδελφό μου, τον γιο της Πηνελόπης, να μάθω γιατί κρεμάστηκε η ράφτρα μου». Η Κεραστώ- Θράκη, ψάχνει τις ρίζες της, την υπόστασή της και τους ανθρώπους της που αγαπάει. Πάνω της δεμένο έχει ένα μαντήλι. «…ένα κομμάτι πανί, σαν γυναικείο μαντήλι, μικρό, στο μέγεθος της παλάμης. Λερωμένο με ιδρώτα, αλλά μαλακό σαν μπαμπάκι. Πάνω της ήταν κεντημένες, ριζοβελονιά, λέξεις που μαρτυρούσαν την ρίζα της».

ΚΕΡΑΣΤΩ 1877 Θυγατέρα του Στέργιου Οδρυσούδη

Και της Αννέτας.

Αδερφός, Σαράντης , 1881.

Βιβλίων Γη

Κι ένα σαλμπάγι, μια βιόλα, το λουλούδι που φυτρώνει παντού στα βουνά της Θράκης. Το μαντήλι έχει το σχήμα της Θράκης, είναι η γενιά των Οδρυσών, η αρχέγονη φυλή των βασιλιάδων που διαφέντευαν τον τόπο. Αυτή είναι η ταυτότητα της. Είναι αγόρι με παντελόνια που γυρνά τα σοκάκια της Ξάνθης και του Ντεντεαγάτς (Αλεξανδούπολη), του Ορτάκιοϊ και της Γκιουμουλτζίνας (Κομοτηνή). Λούζεται στους ποταμούς της, κατοικεί στις σπηλιές της Ψάχνει τα αδέλφια της που έχασαν με τη βία την ελληνικότητά τους, έχει για μάνες και γιαγιάδες της όλες τις κατακρεουργημένες γυναίκες που κακοποιήθηκαν και βασανίστηκαν από τη λύσσα των Βουλγάρων ( τις γυναίκες που πήραν ονόματα λουλουδιών και χρωμάτων για να νοιώθουν την ομορφιά που έχασαν, στο μοναστήρι της Κυράς). Τριγυρνά στα μέρη που φωνάζουν την καταγωγή της. Ντύνεται κορίτσι και αγαπάει και μισεί. Μπαίνει σε εκκλησίες ορθόδοξες και Αρμένικες και προσεύχεται, φοράει παντελόνια και ζητάει την ευχή του θεού σε τζαμιά. «Είμαι Θράσσα εγώ», λέει, και μαθαίνει τους θρύλους και τους μύθους από τρεις μεριές -όσοι είναι οι λαοί που κατοικούν στον τόπο της- μα κρατάει την αρχαία δοξασία. Περιφέρεται σταυροδρόμι πολιτισμών, μύθων και ανθρώπων. Ράβει τον αμπά και τον γνωρίζει στα μεγάλα «τζάκια» την Βιέννης, για να κάνει γνωστή την ιστορία και την αξία της στην αδιάφορη και ξιπασμένη Ευρώπη. Η Ράφτρα αντιμετωπίζει, μάχεται ανθρώπους -ή μήπως την τραγική Ιστορία της;- συμμαχεί και αγαπάει, απαρνιέται τη ζωή της και δίνεται σε έναν αγώνα για το χρέος της, με συντρόφους τους μαχόμενους στην αντίσταση Θρακιώτες. Τιμά τον Μίκη Ζέζα (Παύλο Μελά) και τον Στυλιανό Γονατά (Στέργιο Γρηγορίου) και όλους όσους έβαλαν τα θεμέλια με κόστος τη ζωή τους για την απελευθέρωση της Θράκης και της Μακεδονίας.

Υπομένει και καρτερεί, «δέκα μέτρα μία κόψε».

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι η πολιτική, ιστορική και κοινωνική κατάσταση στην εποχή του Μακεδονικού Αγώνα και των Βαλκανικών Πολέμων, μέχρι την απελευθέρωση της Ξάνθης, το 1919 και την παραχώρηση της Θράκης. Τα πρόσωπα είναι αλληγορικά, οι πράξεις τους και οι αντιδράσεις τους εργαλεία για να γνωρίσει ο αναγνώστης την Ξάνθη, τη Θράκη που απλώνεται στην Ανατολή, στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Ο Μήτσος είναι ο άρχοντας του καπνού, του βασικότερου παραγωγικού προϊόντος της περιοχής, αγωνιστής ενάντια στον Βουλγαρικό και Τουρκικό ζυγό, ο Βλάσης αγαπάει την Ξάνθη και τον πλούτο της, αλλά αδιαφορεί γι΄ αυτήν, ως κάτοικος Βιέννης, η Ποινιώ και ο Γκουντής είναι οι καιροσκόποι που, προκειμένου να κερδίσουν, έχουν πατρίδα μόνο το χρήμα και τις απολαύσεις τους. Ο Δημητρός κι ο Σαράντης είναι όλοι οι γιοι που χάθηκαν στο παιδομάζωμα των Βουλγάρων και κάθε μάνα και αδελφή ψάχνει να τους βρει για να γλυκάνει την πίκρα και το βάσανο των χαμένων δικών τους. Η Ιστορία έχει το χούι να επαναλαμβάνεται και να δημιουργεί προδοσίες και πόνο. Οι σκηνές που εκτυλίσσονται είναι μια προοικονομία όλων όσων θα συμβούν, λίγα χρόνια αργότερα στη Μικρά Ασία και στην Ανατολική Θράκη

Το ρούχο είναι ρόλος…

.Η Ράφτρα είναι μια συναισθηματική, περήφανη κατάθεση της συγγραφέως για την ιστορία ενός τόπου που ακόμα μετράει πληγές που δεν έχουν κλείσε με το πέρασμα των χρόνων. Μετάξια, ξανθωπά νήματα -σαρή γιακά-, μαλλιά για τα αρχοντικά ενδύματα -λουκάν τσόχα-, tabac d΄ Orient, ο ανώτερος όλων καπνός της Θράκης συντροφεύουν τον αναγνώστη στην περιήγησή του στον τόπο. Η γραφή της Αργυρώς Μαργαρίτη τον φέρνει κοντά στην καθημερινότητα των κατοίκων. Η εκπληκτική απόδοση της ιδιολέκτου των περιοχών δίνει αρμονία στα πρόσωπα της ιστορίας, ενώ η γραφή της παραπέμπει σε μεταφρασμένο αρχαιοελληνικό κείμενο

. Για τον αναγνώστη υπάρχει μια αλήθεια: τα βιβλία θέλουν τον χρόνο τους για να διαβαστούν. Κάποιες σελίδες τους μπορεί να τις διαβάσει αρκετές φορές για να «βουτήξει» στο μυαλό εκείνου που το έγραψε. Είναι, όμως, και κάποια βιβλία που του «αρπάζουν» τη σκέψη από την πρώτη φράση. Γοητεύουν και είναι αδύνατο να μη σκεφτεί «λίγο ακόμα και θα το κλείσω», μέχρι να καταλάβει πως τελείωσε. Δεν είναι πως «ρουφάει» την ιστορία του. Η ιστορία τον «παίρνει» μαζί της και χάνεται στους δρόμους της. Ο χρόνος μπερδεύεται με τη στιγμή, όπως οι ήρωες της Ράφτρας μπερδεύονται σε κλωστές κόκκινες, δαντέλες που κρύβουν λεκέδες και τυλίγονται με κρουστά υφάσματα. Το ταξίδι της Ράφτρας, κλείνει με ένα μήνυμα προς την Ταρσώ, ένα μήνυμα κοιτώντας ψηλά στον χάρτη τη Θράκη, γλυκόπικρο και γεμάτο θαυμασμό:

«Μην τους δίνεις σημασία, Αρχόντισσα. Όσο χαμηλά και να σε ρίξουν πάντα θα σηκώνουν το κεφάλι τους για να σε κοιτάξουν».

Βιβλίων Γη

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός

Σχετικά Άρθρα