ΓΚΕΡΝΙΚΑ: Μια καταστροφή γίνεται δημιουργία ενός έργου Τέχνης

Βιβλίων Γη

Της Dimitra Papanastasopoulou

Το ημερολόγιο έδειχνε 26 Απριλίου 1937, όταν η μικρή βασκική πόλη της Γκερνίκα δέχτηκε καταιγισμό αεροπορικών επιθέσεων από γερμανικά και ιταλικά αεροπλάνα.

Οι Ισπανοί Εθνικιστές πίστευαν ότι αν καταλάμβαναν το Μπιλμπάο-απέχει κάποια χιλιόμετρα από τη Γκερνίκα- θα τερματιζόταν ο εμφύλιος πόλεμος, επομένως η μικρή Γκερνίκα είχε στρατηγική σημασία.

Βέβαια, η ναζιστική Γερμανία κρατούσε στάση ουδετερότητας στον ισπανικό εμφύλιο, αλλά υπήρχε μια ομάδα εθελοντών, η «Λεγεώνα Κόνδωρ» με έμπειρους πιλότους της Λουτφάβε. Αυτή ανέλαβε το έργο του βομβαρδισμού.

Σε μια πλατεία της βρίσκεται από το 1858 η ιερή βελανιδιά που συμβολίζει τις παραδοσιακές ελευθερίες της επαρχίας Βιθκάγια και την ενότητα των Βάσκων. Σ΄αυτό το δέντρο ορκίζεται ο πρόεδρος της βασκικής βουλής, αλλά και οι Ισπανοί βασιλείς, δεσμευόμενοι να σεβαστούν τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των Βάσκων. Λίγες μέρες νωρίτερα- στις 10 Απριλίου- κάτω από τον ίσκιο της είχε ορκιστεί η νέα βασκική κυβέρνηση με πρόεδρο τον Jose Antonio Aguirre. Δηλαδή, για τους Βάσκους ήταν ένας τόπος ιερός. Γι’ αυτό και ανοχύρωτος.

Ο βομβαρδισμός άρχισε στις 16:30 και τελείωσε στις 19:00. Τριάντα δύο τόννοι εκρηκτικών, μαζί με εμπρηστικές βόμβες ρίχτηκαν πάνω στη γη της, πάνω στον άμαχο πληθυσμό της. Μετά από αυτές τις δυόμιση ώρες το μεγαλύτερο μέρος της πόλης δεν υπήρχε, ο αριθμός των νεκρών ποικίλλει ανάλογα με την πηγή, μεγαλώνοντας την ντροπή. Επί πέντε ημέρες ο τόπος καιγόταν, απανθρακώνοντας κτίρια, ανθρώπους, ζώα και φυτά. Μόνο η πεισματάρα βελανιδιά σώθηκε και παραμένει όρθια σε πείσμα εκείνης της φονικής καταιγίδας- της επιχείρησης «Επίπληξη».

Βιβλίων Γη

Ο Πικάσσο έμαθε τι συνέβη διαβάζοντας την γαλλική εφημερίδα Le Soir και ξεκίνησε να ζωγραφίζει την πρωτομαγιά. Το τεράστιο έργο (3.54 Χ 7.82 μ.) τελείωσε την 3η Ιουνίου 1937.

Βιβλίων Γη

«Η αφαίρεση του χρώματος

και του αναγλύφου

αποτελεί διακοπή της

σχέσης του ανθρώπου με

τον κόσμο: όταν διακόπτεται, δεν υπάρχει πια η φύση ή η ζωή»

Τζούλιο Κάρλο Αργκάν, «Η μοντέρνα τέχνη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1998).

Δεν βλέπουμε ούτε αεροπλάνα ούτε ερείπια, αλλά έναν ταύρο, ένα πληγωμένο άλογο, διαμελισμένα κορμιά και τέσσερις γυναίκες που ουρλιάζουν, κρατώντας τα νεκρά μωρά τους, όλα σε κυβιστική φόρμα. Το μαύρο της καταστροφής κυριαρχεί, με το άσπρο και το γκρι να το τονίζουν ακόμη περισσότερο.

 

Σχετικά Άρθρα