Η Καταγωγή τη Λύπης: Ο Ηλίας Παπαμόσχος σε μια καταγραφή μνήμης κι εσωτερικής αναψηλάφησης

Βιβλίων Γη

Γράφει η Σοφία Σιγάλα,

Ένα αγόρι, ο Αλέκος, καλύπτει μια πορεία ζωής μέσα από βιωματικά σχήματα που καθορίζουν τον χαρακτήρα και τη σκέψη του. Η Καταγωγή της Λύπης είναι ένα μυθιστόρημα που καταγράφει, ένα ημερολόγιο νοσταλγικό που οικειοποιείται τις φωτογραφίες ενός άλμπουμ και τις μετουσιώνει σε γραφή.

Ζωή είναι η μεταλαμπάδευση της μνήμης, το  ξαναένωμα των ζωών που χωρίζει ο θάνατος, το ένωμα των μνημών.

Τα μικρά μάτια ενός παιδιού μεγαλύνουν την πόλη που ζει, την Καστοριά, και δίνει διαστάσεις με όγκο, λύπη, νοσταλγία, χαρά και παραδοξότητα. Οι άνθρωποι που κατοικούν στη μνήμη του έχουν διαστάσεις αντιστρόφως ανάλογες από το δικό του ανάστημα και η φαντασία του τις ερμηνεύει μέσα από την παιδική διεργασία που είναι σκληρότερη και με μια ευαισθησία υγρή και ρευστή. Η ενήλικη ζωή του είναι μια αναδρομή στο παρελθόν. Μέσα από το παρελθόν βρίσκει αφορμές και αιτιάσεις για το παρόν του. Οι αναδρομές του αυτές τον συναντούν με τον μικρό του εαυτό και, κάπου εκεί, συναντιέται ο αναγνώστης με την ιστορία του βιβλίου.

Οι πρώτες παιδικές φιλίες έχουν τη γεύση της λύπης και του αυτοκαθορισμού. Ο Αλέκος στην εφηβεία ταυτοποιείται από τους χαρακτήρες και τις αντιδράσεις όσων συμπορεύεται ψάχνοντας τη δική του υπόσταση. Γίνεται ο καθρέφτης του Παντελή για να λειάνει το σκληρό δικό του είδωλο, να το αιτιολογήσει και να το ερμηνεύσει. Αντιλαμβάνεται και απελευθερώνεται, συμπεραίνει και επιλέγει.  

Βιβλίων Γη

Γεννιόμαστε εκεί που γεννιέται η πρώτη μας ανάμνηση, στη μέση του δρόμου ανάμεσα στην καρδιά και το μυαλό.

Ο έρωτας είναι ένα ταξίδι σε δρόμο ανώμαλο και δύσβατο. Οι πρώτες εμπειρίες δεν έχουν φύλλο, είναι απροσδιόριστες· μια εφηβεία που φωτογραφίζει την παραποίηση της φιλίας και της έλξης. Μνήμες από ένα συναπάντημα ερωτικό σκληρό και ψεύτικο, ανούσιο και γκρίζο. Έρωτες που φαίνονται μοναδικοί και απόλυτοι, αιώνιοι και ευάλωτοι, πρόσκαιροι και διερευνητικοί.

Όταν πια συναντιέται με τον μεγάλο του εαυτό έχει διανύσει ένα ημικύκλιο. Στρέφεται στο εσώτερο, ανακαλύπτει το όνειρο και την αναγέννησή του μέσα από τη γραφή, γνωρίζει τους γονείς του από την αρχή. Τους αποχαιρετά και τους πενθεί, βιώνει τη λύπη  σε άλλες διαστάσεις και περιγράφει τη δική του μάχη για τη ζωή, τη δική του αναμέτρηση με τον θάνατο.

Βγήκε από την παιδική ηλικία που κάνει μεγάλο και μαγικό το μικρό  και μπήκε στον μεγάλο κόσμο που κάνει τον άνθρωπο να νιώθει μικρός αλλά και γοητευμένος.

Η Καταγωγή της Λύπης είναι ένα μυθιστόρημα μικρό με πολλές νοηματικές θεματικές, με φράσεις και σκέψεις που αποζητούν ερμηνεία και δεν τιθασεύονται εύκολα στις σελίδες του. Αποτελεί ένα κείμενο σπουδαίο, με αρτιότητα και γλώσσα λυρική, με σκέψεις βαθιές και στοχευμένες, με περιγραφές εσωτερικότητας που αγγίζουν πολύ λεπτές ισορροπίες της ανθρώπινης ψυχής, αλλά με παρεμβάσεις στη σωστή στιγμή, που θυμίζουν όμορφες παλιές φωτογραφίες από προηγούμενες δεκαετίες, που δημιουργούν ένα πλαίσιο αποφόρτισης και αναγνωστικής απόλαυσης.

Είναι ίσως ένα κείμενο που έχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό. Έχει ασπρόμαυρο χρώμα. Οι λέξεις, οι εικόνες, τα συναισθήματα που προκαλούνται είναι όλα ασπρόμαυρα με έναν τρόπο μοναδικό. Η αφήγηση είναι μαυρόασπρη για να δώσει ένταση στη λύπη, μικρές κόκκινες και πράσινες παρεμβολές, τόσες ώστε να καθοριστεί η σχέση της λύπης και του θανάτου με το αναπόφευκτο της ζωής. Η μνήμη είναι γκρίζα και η Καταγωγή της Λύπης έχει καταφέρει να αποδώσει απόλυτα όσα εκτυλίσσονται στην ιστορία της.

Ο θάνατος συμπορεύεται με τη ζωή και οι μνήμες στην ουσία είναι το συμπέρασμα αυτής της αλήθειας. Η σκάλα στον επίλογο είναι μια εικόνα ζωντανή και άκρως συγκινητική. Ο σχεδιασμός της, αυτός της κλίμακας, είναι το ανεβοκατέβασμα της ίδιας της πορείας του ήρωα. Κάθε σκαλοπάτι είναι ένα στιγμιότυπο ζωντανό, κάθε σκαλοπάτι είναι η «τεμαχισμένη ευχή» της ζωής. Και η κάθε ζωή είναι ένα σπίτι που μέσα κλείνεται η ψυχή, και προσπαθεί στην πορεία της να ανοίξει όλες τις κλειστές πόρτες που ανακαλύπτει.

Βιβλίων Γη

Αυτό που χάθηκε γίνεται ίδιο μ΄ αυτό που ουδέποτε υπήρξε; Σπίτι με τη μεγάλη σάλα, και στη μνήμη έτσι παραμένεις: μνήμη φιλόξενο καταφύγιο, μνήμη φιλόξενο κοιμητήριο.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη

Σχετικά Άρθρα