Η Ταυτότητα της μέρας…

Βιβλίων Γη

Φιόντορ Μιχαήλοβιτς Ντοστογιέφσκι: Ο λογοτέχνης που “Αφουγκράστηκε από νωρίς τις ανθρώπινες αβύσσους”

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ένας από τους κορυφαίους Ρώσους συγγραφείς το έργο του οποίου αποτελεί ορόσημο στην Παγκόσμια Λογοτεχνία. Ήταν ένας ευφυής, αλλά ανικανοποίητος, οργισμένος και με ροπή στους εθισμούς άνδρας, που βρισκόταν συνέχεια στο χείλος της σωματικής και ψυχικής αυτοκαταστροφής.

Στα έργα του περιγράφει τους μεθυσμένους, τους ταπεινωμένους, τους αρρώστους και τους φοβισμένους σαν άριστος ψυχογράφος, αντλώντας πολύτιμα στοιχεία από την δική του ταραχώδη ζωή.

Η ζωή του

Γεννήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1821 στη Μόσχα από γονείς μεσοαστούς. Ο πατέρας του, στρατιωτικός χειρουργός, έζησε παρέα με τον αλκοολισμό, την επιληψία και τον πολύ σκληρό χαρακτήρα του. Η μητέρα του ευαίσθητη, καρτερική και τρυφερή γυναίκα, φρόντισε να εμφυσήσει από νωρίς στον Φίοντορ την αγάπη για το χριστιανισμό. Μετά το θάνατο των γονιών του κλείστηκε σε οικοτροφείο με τον αδελφό του και, λίγα χρόνια μετά, φοίτησε στη Στρατιωτική Ακαδημία Μηχανικών, από όπου έφυγε νωρίς διακόπτοντας τις σπουδές του. Έχοντας σοβαρό εθισμό με τον τζόγο, βρίσκεται μονίμως σε οικονομική ανέχεια, πράγμα που τον οδηγεί στις πρώτες του συγγραφικές απόπειρες. Το 1849 συλλαμβάνεται και φυλακίζεται με την κατηγορία ότι συμμετείχε σε συνωμοσία κατά του τσάρου Νικολάου Α’. Καταδικάζεται σε θάνατο, ποινή η οποία μετατρέπεται σε εξορία και έτσι οδηγείται στη Σιβηρία.

Βιβλίων Γη

Θεματολογία και η απήχηση στον πνευματικό κόσμο

Οι οδυνηρές εμπειρίες της παραμονής του στη Σιβηρία θα αποτυπωθούν στο έργο του «Το σπίτι των νεκρών». Έντονα θρησκευόμενος, συντηρητικός αλλά και ώριμος στοχαστής, περιέγραψε με μοναδικό τρόπο ακραίες ψυχικές καταστάσεις, ώστε να τον αποδέχονται και να χαίρει εκτίμησης από σύγχρονους αλλά και μεταγενέστερους ψυχολόγους, ψυχιάτρους και φιλοσόφους. Ο Νίτσε και ο Φρόιντ έχουν μελετήσει το έργο του αντλώντας πολύτιμη για αυτούς σοφία.

Ο Ντοστογιέφσκι χρειάζεται ακόμη και σήμερα για να μπορέσει ο σύγχρονος άνθρωπος να επιστρέψει στον πραγματικό του εαυτό.

Την περίοδο 1860 έως 1869 εκδίδει το « Έγκλημα και Τιμωρία», «Ο ηλίθιος» και «Ο παίκτης», έργα άμεσα επηρεασμένα από τη μαύρη περίοδο της επιληψίας και του εθισμού του στον τζόγο. Σιγά-σιγά η φήμη του μεγαλώνει στη Ρωσία αλλά αυτός διαφεύγει με τη δεύτερη γυναίκα του στην Ευρώπη για να αποφύγει τους δανειστές του. Στο διάστημα, από το 1870 έως 1879, γράφει το έργο «Η δαιμονισμένη», ενώ οι επιληπτικές του κρίσεις μεγαλώνουν, καθώς και το «Οι αδελφοί Καραμαζώφ», ένα έργο που καταπιάνεται με την πατροκτονία, θέμα που τον ταλανίζει εξαιτίας της δολοφονίας του πατέρα του από υποστατικούς του.

Επηρέασε με το έργο του σημαντικούς συγγραφείς όπως τον Τόμας Μαν, τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ, την Βιρτζίνια Γουλφ, τον Τζέιμς Τζόυς. Ο Αλμπέρ Καμύ τον “έχρισε” ως τον “σπουδαιότερο προφήτη του 20ού αιώνα”. Πέθανε στις 29 Ιανουαρίου του 1881 σε ηλικία 60 ετών. Στην κηδεία του τον συνόδευσαν περί τους 40.000 άνθρωποι.

Αποφθέγματα

Τίποτα πιο δύσκολο από την ευθύτητα και τίποτα πιο εύκολο από την κολακεία.

Είναι καλύτερο να είσαι δυστυχισμένος και να γνωρίζεις το χειρότερο, παρά να είσαι ευτυχισμένος στον παράδεισο των ηλιθίων.

Ένας άνθρωπος που ξέρει πώς να αγκαλιάσει έναν άλλον, είναι καλός άνθρωπος.

Η ψυχή γιατρεύεται όταν είσαι κοντά σε παιδιά.

Δεν έχω βιώσει ποτέ την ευτυχία,. πάντα την περίμενα.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα