Η Τριλογία του ’21: «Άγιο Αίμα», «Άγιες Ψυχές», «Άγια Λευτεριά», Θοδωρής Παπαθεοδώρου

Βιβλίων Γη

Γράφει η Νατάσα Μουτούση

Αρματώθηκε ο λαός μας με του Ρήγα τους στίχους,τα οράματα της Φιλικής και τη φλογερή διακήρυξη του Υψηλάντη “Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος.

Αυτά τα λόγια έχοντας κατά νου, ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου “καταπιάστηκε ν’ αναπλάσει συγγραφικά την ατμόσφαιρα του Εικοσιένα, να την αποτυπώσει με λέξεις και να τη ζωντανέψει μ’ αισθήματα, όχι μονάχα με τα τρανά, τα ηρωικά, μα και με τα μικρά, τ’ ανθρώπινα”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ίδιος.

Αφηγείται σε μία εξαίρετη τριλογία, ένα έπος για το μεγαλείο ενός σκλαβωμένου για 400 χρόνια λαού, ο οποίος ξεσηκώνεται να αποτινάξει τον ζυγό με αξιοζήλευτη δύναμη ψυχής και κατακτά τη πολυπόθητη ελευθερία ποτίζοντας κόκκινο το χώμα που πατάει, βάφοντας ακόμα και τη θάλασσα με το αίμα του. Γιατί οι νίκες στη ξηρά είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και αποτελεσματικές μόνο με τις νίκες στη θάλασσα!

Η τριλογία αποτελείται από το “ΑΓΙΟ ΑΙΜΑ”, τις “ΑΓΙΕΣ ΨΥΧΕΣ “και την “ΑΓΙΑ ΛΕΥΤΕΡΙΑ”.Η επιλογή των τίτλων προσδίδει σεβασμό και αγιοποίηση στον αγώνα της Εθνικής Ανεξαρτησίας. Έναν αγώνα που πραγματοποιεί ο απλός λαός, ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά, αλλά και όλοι μαζί σε μια συλλογική προσπάθεια να πολεμήσουν με αξιοπρέπεια και αυταπάρνηση το “θεριό”.

Κυρίαρχη η δυναμική των λέξεων που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Λέξη προς λέξη, σελίδα τη σελίδα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς ο αναγνώστης και ενημερώνεται άμεσα για το κλίμα γύρω από το οποίο κινείται η ζωή καθημερινών ανθρώπων, οι οποίοι γίνονται οι άγνωστοι ήρωες. Γράφουν ιστορία ερήμην τους. Άνθρωποι που η μοίρα δεν είναι καθόλου γενναιόδωρη μαζί τους. Άνθρωποι που οι χτύποι της καρδιάς τους κτυπάει στους ίδιους ρυθμούς με τα κτυπήματα των τουφεκιών τους.

Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου εντυπωσιάζει με την επινόηση μιας πρωτοτυπίας από την εισαγωγή. Εισαγωγή του βιβλίου με “Εξόδιο”. Μία αρχή που δίνεται με ένα τέτοιο ” τέλος” εμπεριέχει λογική;!Κι όμως λογική και ευρηματικότητα… Δημιουργούνται παράλληλες ιστορίες ετερόκλητων ανθρώπων από διαφορετικούς γενέθλιους τόπους, τη Ρούμελη, τον Μοριά και τα νησιά του Αιγαίου. Ξεδιπλώνονται οι προεπαναστατικές ιστορίες τους από το 1803, επεκτείνονται μέχρι το 1827, μετά την απελευθέρωση, και έγκειται στη μοίρα, που κινεί η πένα του συγγραφέα, να τις συγκλίνει να ενωθούν ή όχι. Αναπαριστάται με αυτόν τον τρόπο μία ολόκληρη εποχή σε μία απρόσκοπτη προσπάθεια να μην υποταχθεί η αληθινή ιστορία του Έθνους στη λήθη.

Η Λέγκω, ο Ζωτάκος, η Χάιδω, η Δέσπω, ο Σίμος, η Αργυρώ, ο Στέφανος, η Μαλαμή είναι μερικά πρόσωπα από το “ανώνυμο” πλήθος που αντικρίζει θηριωδίες, ξεκληρίζεται και ολόκληρα μερόνυχτα σκαρφαλώνει σε δύσβατες ράχες για να πολεμήσει τον τύραννο και να διασωθεί. Ακολουθεί τα σκληροτράχηλα μονοπάτια στον πόλεμο ακριβώς όπως έχει συνηθίσει να κάνει και στην πραγματική ζωή.

Η σπίθα της επανάστασης ανάβει τον Μάρτιο 1821.Η άρνηση των περισσοτέρων ηγουμένων στο Άγιο Όρος, το Άθως, να βοηθήσουν, απογοητεύει, αλλά στο τέλος δεν πτοεί…Η απόφαση έχει ληφθεί …

Βιβλίων Γη

Κανόνια έχουμε, μπαρούτι κι άρματα έχουμε, τώρα έχουμε και πολεμιστές, μπορούμε να ξεκινήσουμε την επανάσταση όπως το σχεδιάσαμε, χωρίς τη βοήθεια των ηγουμένων.

αγιες ψυχες, σελ. 126

Ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γέρος του Μοριά, οξύνους και διορατικός, εκπονεί σχέδια επίθεσης με επιτυχία. Αν και εντός ολίγου χρόνου στέφεται θριαμβευτής του Βαλτετσίου, της Τριπολιτσάς και των Δερβενακίων, δεν αργεί να πέσει σε δυσμένεια. Έρχεται αντιμέτωπος με τους προύχοντες, τους αγκιστρωμένους στις θέσεις εξουσίας που κατέχουν από τον καιρό της σκλαβιάς.

Θέλουν να κοντύνουν το μπόι μου, δε θέλουν να πάρω άλλη νίκη, με φοβούνται”.

Άγιες Ψυχές, σελ. 470

Ο ήρωας Κολοκοτρώνης, η ηγετική αυτή μορφή, από τους λίγους που πάντα χρησιμοποιεί τα ονόματα “Έλληνες” και όχι “Ρωμιοί” όταν αναφέρεται στους συμπατριώτες του, ορθώνει με αποφασιστικότητα και γενναιότητα το ανάστημα. Ο αδάμαστος και ανυπότακτος χαρακτήρας του έχει ασκηθεί στην έλλειψη ηρεμίας δοσμένος καθ’ ολοκληρίαν στον αγώνα. Παρ’ όλα αυτά, λοιδορείται και καταδικάζεται! Του αφαιρείται το αξίωμα του αρχιστρατήγου απαξιωτικά και φυλακίζεται για να ελευθερωθεί αργότερα όταν οι αποτυχίες διαδέχονται τις νίκες και πλέον θεωρείται απαραίτητος.

Αρκετό κακό εκάμαμε όλοι στην πατρίδα με τις αστόχαστες δουλειές μας. Έρχεται χαλαζοβρόχι με τον Ιμπραήμ κι εμείς στήνουμε χορό στο αλών…

Άγια Λευτεριά, σελ.351

Περιγράφονται πράξεις ανδρειοσύνης και ηρωισμού, αλλά και διχόνοιας και προδοσίας. Πράξεις απόλυτης ντροπής!!!Αδέλφια εναντίον αδελφών! Κι ο εχθρός παραμονεύει και ανασυγκροτείται!!!Διακυβεύεται η συνέχιση της επανάστασης…

Ρωμαίικο χούι είναι η διχόνοια, δεν πρόκειται ν’αλλάξει. Καμμιά φορά χωνεύει όπως το αναμμένο κάρβουνο στη στάχτη κι ύστερα πάλι, με το πρώτο φύσημα, ξανά φουντώνουν οι φλόγες.

αγιες ψυχεσ σελ. 134
Βιβλίων Γη

Η ασυνεννοησία και η ιδιοτέλεια, τα πάθη και οι συγκρούσεις, χαρακτηριστικά της ιδιοσυγκρασίας του Έλληνα, στιγματίζουν την προσπάθεια. Το πλιάτσικο, μαθημένο από τη Τουρκιά, μπορεί να αλλάξει σε λίγους μήνες. Ο εμφύλιος, η άλλη κατάρα του λαού, οδηγεί σε αλληλοσπαραγμό και κλονίζει την αδελφοσύνη που κινδυνεύει.

Και τι καλό θα δούμε απ’ τη λευτεριά αν δεν ξέρουμε να την κάνουμε ζάφτι όταν την κερδίσουμε; Σε άξια χέρια πρέπει να πέσει η λευτεριά για να καρπίσει, για να φέρει Ειρήνη…

αγιεσ ψυχεσ σελ. 276

Κάποιες αμφιλεγόμενες προσωπικότητες, καθοδηγούμενες από απροσμέτρητη φιλοδοξία και ματαιοδοξία, εξουσιάζουν και διαβάλλουν ανιδιοτελείς αγωνιστές που έρχονται στη χώρα να προσφέρουν. Όμως το ηθικό πρότυπο υπερισχύει. Οι πραγματικοί ήρωες, αληθινοί φιλόπατρεις ,γνωστοί και άγνωστοι, συνεχίζουν να θυσιάζονται και να πανηγυρίζουν νίκες μέχρι του τελικού θριάμβου που πλησιάζει και σαρώνει χαρμόσυνα.

Οι κορυφώσεις στο έργο με τις περιγραφές της Άλωσης της Τριπολιτσάς και της Εξόδου του Μεσολογγίου μεταγγίζουν το συναίσθημα και συγκλονίζουν απερίγραπτα. Ο εικονοπλαστικός λόγος του συγγραφέα μαγνητίζει, ενδυναμώνει την ενσυναίσθηση του αναγνώστη και συναρπάζει. Η γραφή, όπου η επιλεγμένη χρήση λεξιλογίου είναι πλήρως εναρμονισμένη με την εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα, παραδίδει μάθημα Ιστορίας. Με μία συγκροτημένη σκέψη αποδίδεται αριστοτεχνικά η μυθοπλασία, εντάσσεται στη πραγματική Ιστορία, η οποία γίνεται απόλυτα κατανοητή. Η τιτλοφόρηση των κεφαλαίων με στίχους, όπως από τον Ύμνο στην Ελευθερία, συνδέεται άμεσα με την υπόθεση κάθε κεφαλαίου και οι υποσημειώσεις στο τέλος κάθε σελίδας βοηθούν τις ετυμολογικές επεξηγήσεις ιδιαιτέρων λέξεων. Οι αναρίθμητες σελίδες στο τέλος κάθε βιβλίου με την εξιστόρηση πραγματικών ντοκουμέντων, αποτέλεσμα της εις βάθος έρευνας που προηγήθηκε, μπορούν κάλλιστα να συνθέσουν έναν άλλον ξεχωριστό τόμο. Η μελέτη, η ακρίβεια και η συνέπεια του τρόπου που έχουν συλλεγεί τροφοδοτούν με πλούσιες πληροφορίες.

Συμπεράσματα

Αναμφίβολα η τριλογία αυτή του ‘21 ασκεί μία ακαταμάχητη έλξη για το αναγνωστικό κοινό με απαιτήσεις. Ευανάγνωστη και ευφυέστατη όσον αφορά την μυθοπλασία, χωρίς, ωστόσο, να παρεκκλίνει από την ιστορική πραγματικότητα, αποδεικνύεται ένα κορυφαίο έργο, το οποίο επάξια θα διεκδικήσει την υψηλότερη θέση στην πυραμίδα, στην κατηγορία της Κλασικής Λογοτεχνίας. Η ανάγνωση των τριών αυτών βιβλίων γίνεται μία αδήριτη ανάγκη, μία επιτακτική υποχρέωση του κάθε Έλληνα, κατά την ταπεινή μου γνώμη, για να μάθει:

Κει όπου οι σκλάβοι γίνονται άνθρωποι. Κει όπου οι ραγιάδες γίνονται Έλληνες.

Άγιες Ψυχές, οπισθόφυλλο

Κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ψυχογιός

Η Νατάσα Μουτούση γράφει κριτικές και απόψεις σε βιβλία μυθιστορηματικής θεματικής και μπορείτε να τη βρείτε στο Facebook πατώντας στον σύνδεσμο εδώ

Σχετικά Άρθρα