Η ταυτότητα της μέρας…

Βιβλίων Γη

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ: 13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Στις 29 Σεπτεμβρίου του 2011, με απόφαση της UNESCO, καθιερώθηκε η “Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου” . Την πρόταση έκανε η Ισπανική Ακαδημία Ραδιοφώνου, και ακολούθως αποφασίστηκε να εορτάζεται στις 13 Φεβρουαρίου, επειδή το 1946 την ίδια μέρα λειτούργησε για πρώτη φορά το ραδιόφωνο του ΟΗΕ.

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ο σκοπός του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Ραδιοφώνου είναι να προβληθεί η σημασία του ως Μέσο Μαζικής Επικοινωνίας και να διατηρηθεί η πρόσβαση στην πληροφόρηση και την ελευθερία της έκφρασης στα ερτζιανά.

Η ιστορία του

Το 1895 ο πατέρας του ραδιοφώνου Γουλιέλμος Μαρκόνι κατόρθωσε να μεταδώσει ηχητικά σήματα Μορς, διαμέσου ερτζιανών κυμάτων, θέτοντας σε εφαρμογή τις θεωρητικές δυνατότητες της ραδιοφωνικής μετάδοσης. Η πρώτη μετάδοση μουσικής και λόγου πραγματοποιήθηκε παραμονή Χριστουγέννων του 1906 από τον πρωτοπόρο της Αμερικανικής Ραδιοφωνίας Reginald Aubrey Fessenden, έναν Αμερικάνο φυσικό και ηλεκτρολόγο μηχανικό που είχε γεννηθεί στον Καναδά.

Βιβλίων Γη

Το ραδιόφωνο στην Ελλάδα εμφανίστηκε στη δεκαετία του 1920 με πειραματικές προσπάθειες μικρής κλίμακας, από ιδιώτες και δημόσιους φορείς. Ο επίσημος φορέας συστάθηκε το 1938 και χρησιμοποιήθηκε για την προπαγάνδα του Μεταξικού καθεστώτος. Ο ραδιοφωνικός σταθμός Αθηνών άρχισε να εκπέμπει στις 25 Μαρτίου 1938 και σε κανονικό πρόγραμμα από τις 21 Μαΐου της ίδιας χρονιάς.

Η έδρα του ήταν στα υπόγεια του Ζαππείου και πρώτη εκφωνήτρια ήταν η Αφροδίτη Λαουτάρη. Θρυλικό είχε γίνει το σήμα του σταθμού, η βουκολική μελωδία, ο “τσοπανάκος” που έμεινε γνωστό ως τις ημέρες μας. Τη δεκαετία του ’60 εμφανίστηκε το φαινόμενο των ραδιοπειρατών, οι οποίοι είχαν στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις, σταθμούς μικρής εμβέλειας και ισχύος στα μεσαία κύματα και αργότερα στα fm. Τη δεκαετία του ’70, το ραδιόφωνο μπήκε σε φάση ωριμότητας. Οι λυχνίες αντικαταστάθηκαν από μικρά τρανζίστορ. Ραδιόφωνο και κασετόφωνο συνδυάστηκαν πλέον σε μία συσκευή. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, αρχικά η μπάντα των μεσαίων και στη συνέχεια η ζώνη των fm, κατακλύστηκαν από εκατοντάδες ερασιτέχνες “πειρατές” που εξέπεμπαν ποικίλα προγράμματα, αμφισβητώντας ανοιχτά το μονοπώλιο της Κρατικής Ραδιοφωνίας. Οι πειρατικοί σταθμοί έπαιζαν πολλή μουσική, λαϊκές επιτυχίες ή ροκ, αργότερα disco ή metal, που δεν παίζονταν πάντα από τα κρατικά ραδιόφωνα και μετέδιδαν αφιερώσεις. Επίσης, δεν είχαν ενημερωτικές και ειδησεογραφικές εκπομπές.

Βιβλίων Γη

Ραδιοσταθμό κατασκεύασαν επίσης, οι φοιτητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου κατά της Χούντας, το 1973 . Πρώτη μέρα μετάδοσης: 15 Νοεμβρίου 1973.

Τη δεκαετία του ’80, το φαινόμενο της ραδιοπειρατείας επεκτάθηκε, παρά το ότι οι αρχές δεν σταμάτησαν τις διώξεις. Ήδη όμως, είχε αρχίσει να γίνεται πιο έντονο το αίτημα για ιδιωτική ραδιοφωνία . Ο πρώτος νόμιμος ιδιωτικός ραδιοσταθμός ήταν ο Αθήνα 9,84 που εξέπεμψε στις 31 Μαΐου 1987 και ακολούθησε το Κανάλι Ένα 90,6 στον Πειραιά στις 26 Ιουνίου. Ακολούθησε ο FM 100 στη Θεσσαλονίκη και σύντομα ιδρύθηκαν δεκάδες σταθμοί σε όλη τη χώρα φέρνοντας τη λεγόμενη ” Άνοιξη της Ραδιοφωνίας”.

Το ραδιόφωνο είναι ίσως το μοναδικό μέσο μετά την εφημερίδα, που κατόρθωσε για έναν αιώνα να γίνει ο σύντροφος του ανθρώπου κάθε τάξης και φυλής. Είναι μέσο ενημέρωσης φθηνό, μέσο προβολής, ευκαιρία έκφρασης, χώρος προσφοράς εργασίας και ψυχαγωγίας. Σήμερα αντέχει ακόμα και στην επέλαση του διαδικτύου, αφού μπορεί, όσο ακόμα οι άνθρωποι επικοινωνούν με τον προφορικό λόγο και όσο ακούν μουσική, να δίνει μία αίσθηση αμεσότητας και απλότητας ασύγκριτη. Το ραδιόφωνο ίσως αποτελεί το μέσο με την μικρότερη αρνητική επιρροή στον άνθρωπο, βρίσκεται παντού όπου υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργεί πολύχρωμες εικόνες, ανταλλάσσει καλημέρες από όλα τα μέρη του κόσμου, μπαίνει μέσα σε όλα τα σπίτια, στις δουλειές και στις συνήθειες τόσο πολλών ανθρώπων, ώστε να γίνεται μέρος της καθημερινότητας τους . Η μαγεία του οφείλεται στο ότι, όλες οι φωνές αυτού του κόσμου μπορούν να ακουστούν, να εκπροσωπηθούν και να γνωριστούν. Από την εποχή του βινυλίου στην εποχή του cd, μετά στην εποχή του υπολογιστή, από τα βραχέα στα μεσαία, από τα fm στο ιντερνετικό ραδιόφωνο, όπως και να ‘χει, το ραδιόφωνο επιβιώνει, όσο οι άνθρωποι συνεχίζουν να αναζητούν τη συντροφιά και την παρέα μέσα από αυτό και όσο θα υπάρχει ένας άνθρωπος πίσω από ένα μικρόφωνο.

  • Η χρυσή εποχή του ραδιοφώνου παρουσιάζεται στην ταινία “Μέρες ραδιοφώνου” 1987 του Woody Allen.
  • Ο Robin Williams εμψύχωνε με “ροκ εν ρολ” τους στρατιώτες στο “Καλημέρα Βιετνάμ” 1987 θυμίζοντας τους ότι, σημασία έχει αυτό που τους περιμένει πίσω στο σπίτι τους και όχι εκείνος ο “βρόμικος” πόλεμος.
  • Το ραδιόφωνο προσέφερε επίσης στο κοινό του “ραδιοφωνικό θέατρο” και “σειρές”, μετατρέποντας το θεατρικό θέαμα σε θεατρικό άκουσμα!

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα