Τη νύχτα, όλα τα αίματα είναι μαύρα, David Diop

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ένα βραβευμένο βιβλίο, φόρος τιμής στους Αφρικανούς στρατιώτες που σύρθηκαν στον πόλεμο και θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι μία χώρα που δεν ήταν δική τους πατρίδα. Ένα βιβλίο με έντονο αντιπολεμικό ύφος και αντιρατσιστικά μηνύματα.

Ο Αλφά και ο Μαντέμπα είναι φίλοι αδελφικοί από μικρά παιδιά. Γεννιούνται και μεγαλώνουν σε ένα μικρό χωριό της Δ. Αφρικής, αποικίας της Γαλλίας. Όταν ξεσπάει ο Μεγάλος Πόλεμος, κατατάσσονται στο στρατό ως “Σενεγαλέζοι τυφεκιοφόροι”. Οι λόγοι της στράτευσης, η ωφελιμιστική τακτική των Συμμάχων να στέλνουν την Μαύρη Δύναμη στην πρώτη γραμμή του πυρός προστατεύοντας τους λευκούς στρατιώτες και η κοινωνικοϊστορική διάσταση του θέματος, αναλύεται άριστα από την ιστορικό Έφη Γαζή που έγραψε το επίμετρο του βιβλίου. Όταν ο Μαντέμπα τραυματίζεται βαριά έξω από το χαράκωμα, συναισθανόμενος ότι πλησιάζει το τέλος του, παρακαλάει το φίλο του να τον αποτελειώσει για να μην υποφέρει.

Ο Αλφά αρνείται να τον βοηθήσει με αυτόν τον τρόπο επικαλούμενος τις ηθικές αρχές του. Όταν ο φίλος του όμως, μετά από λίγο σβήνει με έναν μαρτυρικό θάνατο, ο Αλφά οδηγείται σιγά-σιγά στην παράνοια και τελικά στην τρέλα από πόνο και ενοχές. Από ένας απλός “μαύρος πολεμιστής” γίνεται ο “δαίμονας” του οχυρού, ο μάγος, το φόβητρο, και περιφέρεται τις νύχτες μοναχικός και απροκάλυπτος, επιλέγοντας κάθε φορά ένα θύμα με “γαλάζια μάτια” από την άλλη πλευρά, ανυποψίαστο και το σκοτώνει αθόρυβα, ακρωτηριάζοντάς το εγκληματικά και βάναυσα.

Βιβλίων Γη

Είναι εκπληκτικός ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας “παραχωρεί” το συγκλονιστικό αυτό ταξίδι του νου στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Αλφά και μας κάνει συνταξιδιώτες του στο “οδοιπορικό της τρέλας”.

Αναρωτιόμαστε και αγωνιούμε μαζί του, όταν προσπαθεί να βρει πού είναι το σωστό ανάμεσα στην ηθική και την ανθρωπιά, στη βαρβαρότητα , την καλοσύνη και την δικαιοσύνη. Σταδιακά ο αναγνώστης κατανοεί πως ο πόλεμος στα χαρακώματα, (σ’ αυτές τις πληγές της γης), σιγά-σιγά απορρυθμίζει ψυχικά τον άνθρωπο – πολεμιστή και τον οδηγεί στα πιο βαθιά σκοτάδια της ψυχής του και στη σχιζοφρένεια.

Η ιστορία του Ντιόπ μας παρασύρει σε βαθιά φιλοσοφικούς προβληματισμούς, που αφορούν τις ηθικές αρχές και τις ανθρώπινες αξίες και όλα αυτά γίνονται με ένα τρόπο μαγικό, σε μία απλή, σχεδόν παιδική γλώσσα, που θυμίζει προφορική αφήγηση παρά γραπτή, γλώσσα που ξεχειλίζει ποίηση και αλληγορίες, θλίψη και ενσυναίσθηση, γλώσσα παραληρηματική όταν αφηγείται τον παραλογισμό του πολέμου και την παρανοημένη σκέψη του μαύρου πολεμιστή. Δυνατά μηνύματα του βιβλίου είναι αφενός, η δυσάρεστη συνειδητοποίηση, ότι το κακό ελλοχεύει μέσα σε κάθε ανθρώπινη οντότητα, περιμένοντας την κατάλληλη συνθήκη για να εκδηλωθεί είτε ως σκέψη, ως συμπεριφορά, ή πράξη και αφετέρου, το γεγονός, ότι τις αφέγγαρες νύχτες, εκεί στα σκοτεινά, όταν τα δέρματα κρύβουν το χρώμα τους, όλα τα αίματα είναι μαύρα.

Βιβλίων Γη

Μετάφραση: Αλεξάνδρα Κωσταράκου.

Επίμετρο: Έφη Γαζή.

Εκδόσεις: Πόλις.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα