Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας

Βιβλίων Γη

Στις 21 Φεβρουαρίου του 1952 στην Ντάκα, του Ανατολικού Πακιστάν (σημερινό Μπαγκλαντές), οι φοιτητές ξεσηκώθηκαν στα πλαίσια του “Γλωσσικού Κινήματος” για να εμποδίσουν την απαγόρευση της γλώσσας “Μπεγκάλι”. Επίσημη γλώσσα του Πακιστάν είχε ορισθεί η “Ουρντού”. Η αστυνομία έπνιξε τη διαμαρτυρία τους στο αίμα με αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς. Το περιστατικό έμεινε στην ιστορία ως η “Σφαγή της Ντάκα”. Στο Μπαγκλαντές άρχισε να γιορτάζεται σαν “Ημέρα του Γλωσσικού Κινήματος” και στην πορεία αναγνωρίστηκε από την UNESCO, η οποία με Γενική Συνέλευση καθόρισε την 21η Φεβρουαρίου σαν “Ημέρα της Μητρικής Γλώσσας”.

Ημέρα Μητρικής Γλώσσας

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Το μήνυμα της ημέρας αφορά την προώθηση της γλωσσικής και πολιτιστικής πολυμορφίας και πολυγλωσσίας των λαών, καθώς και την διάδοση των ολιγότερο ομιλούμενων γλωσσών.

Σήμερα υπάρχουν στον κόσμο παραπάνω από 6.000 ομιλούμενες γλώσσες, όμως περίπου οι μισές από αυτές απειλούνται με εξαφάνιση καθώς πρόκειται για γλώσσες ιθαγενών πληθυσμών χωρίς γραπτή παράδοση και χωρίς επίσημη αναγνώριση από τα κράτη τους. Η γλώσσα για τους λαούς αυτούς αποτελεί το πιο δυνατό εργαλείο για την διατήρηση και διάσωση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Αυτό που εμείς οι πολιτισμένοι λαοί θεωρούμε αυτονόητο, για τους λαούς αυτούς είναι ένας συνεχής αγώνας για τη διατήρηση της γλώσσας τους που συνεχώς αλλοιώνεται με το πέρασμα του χρόνου. Είναι η ίδια τους η ταυτότητα που κουβαλάει την κουλτούρα, την ιστορία, τη θρησκεία , τα ήθη και τα έθιμά τους.

Μπορεί οι γλώσσες αυτές να μη διαθέτουν αλφάβητο παρά μόνο προφορικό λόγο, έχουν όμως τη δική τους όμορφη μουσικότητα. Η μητρική γλώσσα είναι αυτή που μας μαθαίνει να γελάμε, να κλαίμε, να σκεφτόμαστε, να επικοινωνούμε και είναι αδιαπραγμάτευτα πλούσια. Ακόμη και για τους τριτοκοσμικούς λαούς είναι αδόκιμο να θεωρηθεί η γλώσσα τους φτωχή, εφόσον δεν ευθύνονται αυτοί για το ότι δεν έχουν πρόσβαση στη σύγχρονη γνώση και στον πολιτισμό. Πώς θα μπορούσε άραγε μία αφρικανική φυλή να ονοματίσει πράγματα που δεν γνωρίζει όπως τηλέφωνο, ηλεκτρικό ρεύμα, διαδίκτυο… Θα μπορούσε όμως με πάρα πολύ όμορφο τρόπο να περιγράψει κάτι ανάλογα με την εντοπιότητα της, ας πούμε, “καμηλομάτα” κοπελιά για τους Άραβες.

Με τις ενέργειες και την φροντίδα της UNESCO πλέον γλώσσες, όπως η Μαορί, η Σάμι και η Σουαχίλι, αρχίζουν να γνωρίζουν άνθηση. Όπως λοιπόν είναι λυπηρό να χάνονται με την πάροδο του χρόνου σπουδαίοι πολιτισμοί έτσι και οι γλώσσες καλό θα ήταν να μπορούν να διατηρηθούν μέσα στον χρόνο.

Την μοναδικότητα της μητρικής μας γλώσσας αντιλαμβανόμαστε όταν βρεθούμε σε ξένη χώρα. Τότε συνειδητοποιούμε πόσο παρηγορητικό είναι το να μπορείς να μιλήσεις με κάποιον στη γλώσσα σου, γιατί η γλώσσα σου έχει συναίσθημα.

Στον ελλαδικό χώρο υπάρχουν πολλοί σύλλογοι για την διάσωση διαλέκτων όπως Ποντιακά, Τσακώνικα, Καραμανλίδικα, Βλάχικα, Κρητικά και προσφέρουν σημαντικό έργο για τον πολιτισμό.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα