Και τώρα, ανθρωπάκο; Hans Fallada

Και τώρα, Ανθρωπάκο;

Γράφει η Νατάσα Μουτούση

Εμπνευσμένο από την πραγματική του ζωή, ο Χάνς Φάλαντα γράφει ένα κοινωνικό μυθιστόρημα στις αρχές της δεκαετίας του 1930.Το “Και Τώρα, Ανθρωπάκο; “είναι ένα ρητορικό ερώτημα που τίθεται ως τίτλος μιας μυθοπλασίας με πολλά βιωματικά στοιχεία του ίδιου του συγγραφέα και με αναφορές στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι της εποχής του μεσοπολέμου. Δίνει την αίσθηση ενός γκρίζου, θλιβερού σκηνικού, όπως γκρίζα και θλιβερή είναι η ζωή των πολιτών, όπως διαμορφώνεται στην κατακερματισμένη Γερμανία, την ηττημένη μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μία ζωή από την οποία απουσιάζουν εντελώς τα χρώματα. Η οικονομική κρίση πλήττει βάναυσα τη χώρα με τις απολύσεις και την ανεργία να μαστίζουν.

Η σκηνή στήνεται στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης στις αρχές του ‘30 όταν αρχίζει μόλις να διαφαίνεται μία υφέρπουσα ναζιστική απειλή. Η κοινωνία εξαθλιώνεται και ο άνθρωπος χάνει την υπόστασή του. Το χρήμα απασχολεί τόσο τους εργαζόμενους όσο και τους απολυμένους που αντιλαμβάνονται ότι υπολογίζονται σαν αριθμοί.

Ο 23χρονος Χάνες, χαϊδευτικό του Γιοχάνες, Πίνεμπεργκ είναι κατώτερος υπάλληλος που συνδέεται με την 22χρονη Έμα Μέρσελ, ένα φτωχοκόριτσο. Όταν διαπιστώνουν ότι η Έμα εγκυμονεί, επισπεύδουν το γάμο τους με μία αμφιλεγόμενη προοπτική, γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις μελλοντικές δύσκολες συνθήκες που θα αντιμετωπίσουν. Μετά τον γάμο, με τις επιχρυσωμένες βέρες στα αγκαλιασμένα χέρια τους, μετακομίζουν από το Πλατς στο Ντούχερο, όπου εργάζεται ο Πίνεμπεργκ. Η ανελέητη πραγματικότητα εξανεμίζει γρήγορα τα όποια όνειρά τους, αλλά όχι και την αγάπη που νιώθουν ο ένας για τον άλλον. Η απόλυση είναι δυστυχώς σύντομα γεγονός.

Και τώρα, Ανθρωπάκο;

Ποιους νομίζεις ότι θα πρέπει να διώξω; “ακούει το αφεντικό του να ρωτάει κυνικά τους τρείς κατατρομαγμένους υπαλλήλους του.

Μετακομίζουν στο Βερολίνο μετά από πρόσκληση της μητέρας του Πίνεμπεργκ, μιάς αμφιβόλου ηθικής γυναίκα, η οποία διάγει έκλυτο βίο. Εκείνη εκμεταλλεύεται τον γιό της απαιτώντας ένα υπέρογκο ποσό για τα δεδομένα ως ενοίκιο κατοικίας. Κι εκείνος, πιεσμένος ψυχολογικά, επηρεασμένος από τον φόβο της νέα απόλυσης, αγωνίζεται να μείνει ήρεμος και ανυπομονεί να γεννηθεί το παιδί του.

Αν τα καταφέρνουμε οικονομικά, όχι, δεν τα καταφέρνουμε. Αλλά αν εξαρτιόταν απ’ αυτό, άνθρωποι σαν κι εμάς δεν θα έκαναν ποτέ παιδιά. Ε, τώρα πια πρέπει να τα καταφέρουμε.

σελ. 421

Οι μέρες που μένει στο Μαιευτήριο η Έμα, να φέρει στον κόσμο το αγοράκι της, ομολογεί ότι είναι οι μοναδικές χωρίς έγνοιες. Έξω τα προβλήματα τους πνίγουν πάλι ασφυκτικά. Η αυστηρότητα στους κανόνες της δουλειάς που επωμίζονται οι υπάλληλοι, και μαζί τους ο σύζυγός της, είναι δυσβάστακτη και απειλητική.

Υπερεκτιμάτε το ενδιαφέρον που δείχνει η εταιρεία για την ιδιωτική σας ζωή. Η ιδιωτική σας ζωή δεν ενδιαφέρει τον Οίκο Μάντελ. Τακτοποιήστε τα θέματά σας με τρόπο που να διεκπεραιώνονται εκτός του εργασιακού ωραρίου. Η εταιρεία είναι αυτή που σας εξασφαλίζει την ιδιωτική σας ζωή, κύριε. Γι’ αυτό και προηγείται η εταιρεία, έπεται η εταιρεία και ξανά η εταιρεία, και ύστερα μπορείτε να κάνετε ό,τι θέλετε. Από εμάς ζείτε, κύριε…

σελ. 496

Κι ο ήρωας του βιβλίου, ένας ήρωας της ζωής, αλλά μικρός ανθρωπάκος, προσπαθεί να ανακαλύψει ένα ίχνος αισιοδοξίας…Δέσμιος στη μοίρα του, την αντιμάχεται με περισσή αξιοπρέπεια. Με μία παρορμητική κίνηση, ξοδεύει ένα μεγάλο μέρος του πρώτου του νέου μισθού για να κάνει ένα δώρο στην Έμα, να την ευχαριστήσει .Κι εκείνη χαίρεται με ένα βιβλίο, το μοναδικό δώρο που καταφέρνει να κάνει στον εαυτό της, “ΤΟ ΑΓΙΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ”, συναισθανόμενη ότι η άφιξη του παιδιού της είναι σίγουρα ό,τι καλύτερο μπορεί να περιμένει.

Η μόνη τους διασκέδαση είναι ένας περίπατος στο δάσος ή μία ταινία στον κινηματογράφο κάτω από το αποθηκάκι, το σπίτι τους. Η απελπιστική ατμόσφαιρα όπου κινούνται πλημμυρίζει από απόγνωση, αλλά και πάλι το αγαπημένο ζευγάρι ελπίζει…

Άκου, Ανθρωπάκο

Τίποτα δεν έχει τελειώσει. Η ζωή συνεχίζεται…όλα συνεχίζονται.

σελ 521

Η απόλυση του ίδιου του συγγραφέα, ΧΑΝΣ ΦΑΛΛΑΝΤΑ, πραγματικό όνομα του Ρούντολφ Βίλχελμ Φρίντριχ Ντίτσεν, από τον εκδοτικό όπου εργάζεται και οι τραγικές συνέπειες της αντικατοπτρίζονται στον κεντρικό πρωταγωνιστή, τα χαρακτηριστικά του οποίου αποδίδει άψογα. Το βιβλίο κυκλοφόρησε με λιγότερες περίπου 100 σελίδες λόγω λογοκρισίας, οι οποίες αποκαταστάθηκαν στην Ελληνική έκδοση και παρουσιάζονται και εδώ, χωρίς περικοπές, στην έκδοση αυτή το 2017.Η ιστορία μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με μία επιτυχία που συναγωνίστηκε εκείνη του βιβλίου.

Το “Και Τώρα, Άνθρωπάκο” είναι γραμμένο σε τριτοπρόσωπη αφήγηση, η οποία διακόπτεται συνεχώς από άπειρους διαλόγους των εμπλεκομένων στην υπόθεση, προσδίδοντας μία αμεσότητα στον αναγνώστη. Η γραφή δωρική και λιτή χωρίς λογοτεχνικές εξάρσεις, εκφράζει με ρεαλισμό και σαρκασμό μία ρημαγμένη σε συντρίμμια κοινωνία όπου προλειαίνεται το έδαφος για το ναζιστικό ρεύμα που αρχίζει να εισβάλλει.

Δεν είναι όλα τόσο χάλια….όχι όσο έχουμε ο ένας τον άλλον”, μονολογούν.

σελ 485

(Η εξαιρετική μετάφραση από τα Γερμανικά είναι της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου)

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ

Η Νατάσα Μουτούση γράφει κριτικές και απόψεις σε βιβλία μυθιστορηματικής θεματικής και μπορείτε να τη βρείτε στο Facebook πατώντας στον σύνδεσμο εδώ.

Σχετικά Άρθρα