28 Φεβρουαρίου 1943: «Ηχήστε οι Σάλπιγγες», για τον Κωστή Παλαμά

Κηδεία Παλαμά

Στις 27 Φεβρουαρίου του 1943 έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς, από βαριά ασθένεια. Ο 84χρονος ποιητής τις τελευταίες του στιγμές τις περνούσε στο σπίτι του στην Πλάκα. Η μοίρα του έπαιξε άσχημο παιχνίδι αφού, λίγες μέρες νωρίτερα, στις 9 Φεβρουαρίου του 1943, είχε πεθάνει και η γυναίκα του Μαρία.

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

«Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γερο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός» .

Το δυσάρεστο νέο κυκλοφόρησε γρήγορα στην κατοχική Αθήνα. Η Ιωάννα Τσάτσου έγραψε στο προσωπικό της ημερολόγιο: «Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός».

Το επόμενο πρωί της 28ης Φεβρουαρίου άρχισε να συρρέει πλήθος λαού στο πρώτο νεκροταφείο της Αθήνας για να αποτίσει “φόρο τιμής” και “ύστατο χαίρε” στον μεγάλο ποιητή. Ήταν όμως και μεγάλη αφορμή να εκφράσει τα αντικατοχικά του αισθήματα. Στην νεκρώσιμη ακολουθία που ξεκίνησε στις 11 το πρωί χοροστάτησε ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Δαμασκηνός. Ήταν εκεί όλος ο πνευματικός κόσμος της Ελλάδας: Σπύρος Μελάς, η Μαρίκα Κοτοπούλη, Κωνσταντίνος Τσάτσος, Γιώργος Θεοτοκάς, Άγγελος Σικελιανός, Ηλίας Βενέζης, Ιωάννα Τσάτσου και πολλοί ακόμη.

Κηδεία Κωστή Πααμά

Για να διασκεδαστεί η εντύπωση της παλλαϊκής, πατριωτικής συγκέντρωσης, παρόντες ήταν και οι εκπρόσωποι των γερμανικών και ιταλικών κατοχικών δυνάμεων, καθώς και αντιπρόσωπος του πρωθυπουργού. «Σε αυτό το φέρετρο ακουμπάει η Ελλάδα» αναφώνησε ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός και με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή, απήγγειλε το ποίημα “Παλαμάς”, που είχε γράψει τα ξημερώματα της ίδιας μέρας, προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

Ηχήστε οι σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,

δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα…

Βογκήστε τύμπανα πολέμου… Οι φοβερές

σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό

με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,

κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,

ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,

Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ’ αστέρια,

μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά

της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ’ τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας

που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,

πες μ’ ένα μόνο ανασασμόν: “Ο Παλαμάς !”,

ν’ αντιβογκήσει τ’ όνομά του η οικουμένη !

Ηχήστε οι σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,

δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα…

Βογκήστε τύμπανα πολέμου… Οι φοβερές

σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα ! Ένας λαός,

σηκώνοντας τα μάτια του τη βλέπει…

κι ακέριος φλέγεται ως με τ’ άδυτο ο Ναός,

κι από ψηλά νεφέλη Δόξας τονε σκέπει.

Τι πάνωθέ μας, όπου ο άρρητος παλμός

της αιωνιότητας, αστράφτει αυτήν την ώρα

Ορφέας, Ηράκλειτος, Αισχύλος, Σολωμός

την άγια δέχονται ψυχή την τροπαιοφόρα,

που αφού το έργο της θεμέλιωσε βαθιά

στη γην αυτήν με μιαν ισόθεη Σκέψη,

τον τρισμακάριο τώρα πάει ψηλά τον Ίακχο

με τους αθάνατους θεούς για να χορέψει.

Ηχήστε οι σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,

δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα…

Βόγκα Παιάνα ! Οι σημαίες οι φοβερές

της Λευτεριάς ξεδιπλωθείτε στον αέρα !
Κηδεία Παλαμά

Όταν τελείωσε η νεκρώσιμη ακολουθία, ο Σπύρος Μελάς, ο Άγγελος Σικελιανός και κάποια νέα παιδιά σήκωσαν το φέρετρο στους ώμους και κατευθύνθηκαν προς το σημείο της ταφής. Την ώρα που βύθιζαν το φέρετρο στο άδειο χώμα, πλησίασε κάποιος εκπρόσωπος των κατοχικών δυνάμεων για να καταθέσει στεφάνι. Τότε, ο λογοτέχνης Γιώργος Κατσίμπαλης άρχισε να τραγουδά τον Εθνικό Ύμνο: «Σε γνωρίζω από την κόψη…» και το συγκεντρωμένο πλήθος άρχισε να μουρμουρίζει τον Εθνικό ύμνο

«πρώτα δειλά» -περιγράφει ο Κωνσταντίνος Τσάτσος– «ύστερα δυνατά, πολύ δυνατά! Ήταν μία πολύ συγκινητική στιγμή! Ο κόσμος τραγουδούσε με πάθος. Μία φωνή ακούστηκε: Ζήτω η ελευθερία του πνεύματος! και το πλήθος αναφώνησε: Ζήτω η ελευθερία!» .

Έτσι, η κηδεία του σπουδαίου ποιητή Κωστή Παλαμά εξελίχθηκε σε κορυφαία αντιστασιακή εκδήλωση!

Μαρία Σιατρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα