Οι Απαράφθορες, Στέλιος Χαλκίτης

Οι Απαράφθορες, Στέλιος Χαλκίτης

Γράφει η Σοφία Σιγάλα

Ως απαράφθορο ερμηνεύεται εκείνο που δε φθείρεται με την πάροδο του χρόνου, αντιστέκεται στην αλλοίωση, ο χρόνος εκμηδενίζεται στην αξία του. Ένας τέτοιος τίτλος δημιουργεί αυτόματα μια πρόκληση και μια μυσταγωγική αίσθηση, βασικούς παράγοντες για να αναζητήσει κάποιος την αφετηρία ενός τέτοιου βιβλίου και τον τρόπο που πραγματεύεται την ιστορία του ο συγγραφέας. Η εισαγωγή του μυθιστορήματος είναι μια προοικονομία που λειτουργεί σαν οδηγός και γέφυρα ανάμεσα στον αναγνώστη και την αφηγούμενη αλήθεια.

Ποιες είναι οι Απαράφθορες; Μια κλειστή ομάδα γυναικών, στην Κάλυμνο, που η παρουσία τους στο νησί χάνεται στους αιώνες, αν και υπάρχουν κάποιες αναφορές για τη δράση τους την εποχή που ήταν επίτροπος στις Ανατολικές Σποράδες ο Ιωάννης Κωλέττης, ίσως και πολύ παλιότερα, αλλά οι πηγές είναι χαμένες στο παρελθόν. Η ιστορία τους στο σήμερα εξελίσσεται παράλληλα με την ιστορία της Δαυίνας και του Ρωμανού, ενός ζευγαριού που συναντήθηκε υπό παράδοξες συνθήκες και αποφασίζουν να ζήσουν στον τόπο καταγωγής της Δαυίνας, στην Κάλυμνο. Η Δαυίνα μπαίνει στον κύκλο των «Κρυφών Γυναικών» και έτσι αποκαλύπτεται η ομάδα και ο τρόπος σκέψης που τη διέπει.

Ακούγεται σαν μια ιστορία μυστηριακή, ίσως με μεταφυσικές έννοιες και περίεργες τελετές, αλλά τίποτα από αυτά δεν ισχύουν. Οι γυναίκες που απαρτίζουν αυτήν την ομάδα είναι καθημερινές, χωρίς κοινωνικές προϋποθέσεις ένταξης και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ακριβώς και αυτός είναι ο λόγος ύπαρξής τους. Οι δύσκολες συνθήκες που βίωναν σε μια κλειστή κοινωνική δομή όπως αυτή της Καλύμνου, σε παλιότερες περιόδους, ήταν και η ανάγκη να αμυνθούν με τον τρόπο που μπορούσαν. Τη γνώση της συμπεριφοράς και την ανακάλυψη της ανθρώπινης φύσης.

Η Ελένη Γαλάνη αφήνει μια «διαθήκη-οδηγό», ένα «κοινωνικό συμβόλαιο», κατά κάποιον τρόπο, με τις αρχές και τη φιλοσοφία της ομάδας. Ανθρώπινες, αυτονόητες, φιλοσοφημένες με τις αρχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, σύμφωνες με τις ανθρώπινες σχέσεις κάθε μορφής που θα έπρεπε κάθε γνωστικός άνθρωπος να έχει. Σύμφωνα με αυτές, οι αρετές δεν πρέπει απλά να υπάρχουν, πρέπει να μπορεί να φαίνεται η σημασία τους μέσα από τις πράξεις.

Άνθρωποι ονομαζόμαστε γιατί έχουμε χέρια, πόδια και σκεφτόμαστε, άνθρωποι δεν είμαστε, πρέπει να γίνουμε…Κρυφές γυναίκες σημαίνει «ταξίδι», ένα υπέροχο μοναδικό ταξίδι που θα σας μεταμορφώσει σε γυναίκες άλλης ποιότητας.

Τέτοιο είναι και το ταξίδι μέσα από τις ιστορίες και τα πρόσωπα που αποκαλύπτονται σιγά σιγά, μέσα στις σελίδες του βιβλίου, ένα οδοιπορικό με σκέψεις που ξεκινούν συνειρμικά και μέσα από τη φιλοσοφία φτάνουν σε συμπεράσματα, βήματα δομημένα και εκλογικευμένα για την ανθρώπινη φύση και τους προβληματισμούς που ανακύπτουν στην πορεία της ζωής, τη σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο, με τους ανθρώπους γύρω του, με τον ίδιο του τον εαυτό, με τις αποφάσεις και αν μπορούν αυτές να παρθούν μόνο από τις διεργασίες του μυαλού ή σύμφωνα με τις επιταγές της ηθικής και της δεδομένης αλήθειας.

Οι άνθρωποι που δεν έχουν γνώμη ζουν κάτω από δανεικό ίσκιο, δεν τους υπολήπτεται κανείς, και κανείς δε θέλει να τους μιμηθεί, απλά τους χρησιμοποιούν.

Η ιστορία των απαράφθορων δεν εξελίσσεται παράλληλα με την ιστορία των ηρώων, αλλά την ανακαλύπτει ο αναγνώστης μέσα από τις πράξεις τους. Όσο προχωράει η αφήγηση τόσο κορυφώνεται η δράση -παράλληλα και η αντίδραση. Οι προβληματισμοί και οι απορίες που προκύπτουν λύνονται από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές. Ίσως, συμβολικά, αυτόν τον ρόλο παίζει και ο Γκανέσα, που κάνει δώρο ο Ρωμανός στη Λίνα, ο θεός της σοφίας, των γραμμάτων και των τεχνών, εκείνος που επιλύει προβλήματα και υπερπηδάει εμπόδια, σαν επίκληση στις δυσκολίες φιλοσοφικών και ηθικών διλλημάτων.

Οι Απαράφθορες

Αν και τα ιδεολογικά, κοινωνιολογικά και συμπεριφορικά στοιχεία είναι πολυπληθή και ξεδιαλύνονται με τρόπο εύστοχο, η ιστορία, από την αρχή, δείχνει πως κάτι της λείπει για να συμπληρωθεί. Μια αμυδρή αίσθηση διαφαίνεται καθ’ όλη την ανάγνωση, ενός στοιχείου ελλειμματικού, που αναμένει την αποκάλυψη. Η λύση θα δοθεί στο τέλος, το μυστικό που αποκρύπτεται, συγκαλυμμένο, εμφανίζεται έμμεσα και δίνει την πραγματική έννοια της ομάδας.

Η φαντασία μπορεί να κάνει τα πάντα.

Η δύναμη της ανθρώπινης σκέψης είναι πάντα τόσο μεγάλη που, με τη σωστή ισορροπία και διαχείριση, είναι αρκετή στη βιωματική ανθρώπινη πορεία.

Οι Απαράφθορες είναι ένα πλούσιο αφήγημα, σε έννοιες και ιδέες, σε μηνύματα και αλήθειες, γραμμένο με μορφή τέτοια που φέρνει σε άμεση επαφή τον αναγνώστη με τους ίδιους τους ήρωες. Ο Στέλιος Χαλκίτης καταφέρνει με μια τριτοπρόσωπη αφήγηση να κοινωνήσει τις ιδέες και τον τρόπο σκέψης του μέσα από τα πρόσωπα της ιστορίας του, να δημιουργήσει ένα περιβάλλον φίλιο και άμεσο για να εισάγει όρους φιλοσοφικούς που δύσκολα θα γίνονταν εύπεπτοι με διαφορετικό τρόπο, ενώ παράλληλα, καταφέρνει να παρουσιάσει με λεπτομέρειες έναν τόπο όμορφο και ιστορικά  πλούσιο, με λαογραφικά και πολιτιστικά στοιχεία που τον χαρακτηρίζουν και του δίνουν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Κάθε περιγραφή τοποθεσίας και τοπίου είναι μια νοσταλγική καρτ-ποστάλ, έντονα δοσμένη, με χρώματα και λεπτομερείς περιγραφές που δείχνουν την έμμεση ανάγκη προβολής της Καλύμνου, ενώ ταυτόχρονα, δημιουργούν και τεχνικές επεμβάσεις προκειμένου να αποσυμφορηθεί ο αναγνώστης από την βασική ιδέα του μυθιστορήματος που είναι φιλοσοφημένη θεώρηση της ζωής.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιανός

Σχετικά Άρθρα