5 Μαρτίου 1959: Ο Μαξ Μέρντεν, ο Σφαγέας της Θεσσαλονίκης καταδικάζεται στην Αθήνα.

Μαξ Μέρντεν: Ο Σφαγέας της Θεσσαλονίκης

Στις 5 Μαρτίου του 1959, ο Γερμανός εγκληματίας πολέμου Μαξ Μέρτεν καταδικάστηκε σε 25ετή φυλάκισή από το Ειδικό Στρατοδικείο Εγκληματιών Πολέμου της Αθήνας.

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ο Μαξ Μέρτεν (1911-1976) ήταν υψηλόβαθμος Ναζί , ο οποίος ήρθε στη Θεσσαλονίκη τον Απρίλιο του 1942, ένα χρόνο μετά τη γερμανική εισβολή, μαζί με τον υπασπιστή του Μάισνερ και διέμεινε στην πόλη έως το 1944. Το έργο που ανέλαβε ήταν η δίωξη των Εβραίων της Μακεδονίας. Ήταν ο άνθρωπος που υπέγραψε τη μεταφορά των περίπου 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης στο κολαστήριο του Άουσβιτς. Επίσης φέρει την ευθύνη για τις αρπαγές και λεηλασίες των περιουσιών τους, που η συνολική τους αξία ξεπερνούσε τα 125.000.000 χρυσά φράγκα, ποσό τεράστιο για την εποχή εκείνη.. Ένα τμήμα του θησαυρού αυτού στάλθηκε στη Γερμανία και το υπόλοιπο θάφτηκε κάπου στη Βόρεια Ελλάδα, σύμφωνα με διαδόσεις.

Τον Μάρτιο του ’44 μετακινήθηκε στη Γιουγκοσλαβία. Με την λήξη του πολέμου και στην διάρκεια μιας δεκαετίας, ο γερμανός αξιωματικός καταζητούνταν για τα εγκλήματά του στην Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 1957, όντας υψηλόβαθμο στέλεχος της γερμανικής δικαιοσύνης, ήρθε σαν επισκέπτης για να κάνει μία εμπορική συμφωνία (πληροφορίες λένε ότι ήρθε πίσω για να παραλάβει τον κρυμμένο θησαυρό από τις κλεμμένες περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης) και παράλληλα να παρουσιαστεί σαν μάρτυρας υπεράσπισης στην δίκη του υπασπιστή και μεταφραστή του, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, Άρτουρ Μάισνερ. Ο Μάισνερ είχε προσφύγει στην ελληνική Δικαιοσύνη επειδή είχε δημευθεί η περιουσία του. Μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου κάποιοι τον αναγνώρισαν και έτσι συνελήφθη. Του απευθύνθηκαν οι κατηγορίες της εκτέλεσης 600 Ελλήνων καθώς και της λεηλασίας ελληνικών και κυρίως εβραϊκών περιουσιών, αξίας άνω του 1,5 εκ. χρυσών λιρών.

Τελικά η δίκη του Μαξ Μέρτεν ξεκίνησε στις 11 Φεβρουαρίου του 1959 στο Ειδικό Στρατοδικείο Εγκλημάτων Πολέμου στην Αθήνα . Ο Μέρτεν προσήλθε στο δικαστήριο γελαστός, και σε ερώτηση των δημοσιογράφων γιατί ήλθε στην Ελλάδα, αφού γνώριζε ότι σε βάρος του εκκρεμούσε ένταλμα σύλληψης από το 1946, απάντησε ότι είχε στην κατοχή του έγγραφο διαβεβαίωσης, ότι ουδεμία κατηγορία είχε διατυπωθεί εις βάρος του στην Ελλάδα.

Στις 5 Μαρτίου του 1959, ο πρόεδρος ανακοίνωσε την ετυμηγορία της ενοχής του Μαξ Μέρτεν, βάσει της οποίας του επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης 25 χρόνων κατά συγχώνευση, για παράνομες φυλακίσεις και εγκλεισμούς σε στρατόπεδα συγκέντρωσης χριστιανών και εβραίων, φόνους και θάνατο από ασιτία Ισραηλιτών, τρομοκράτηση σε βάρος 56.000 Ισραηλιτών, καταστροφή του Εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης, εκτοπίσεις 40.000 Εβραίων σε γερμανικά στρατόπεδα κ.λπ. Βάσει νέου νόμου, ο Μέρτεν αποφυλακίστηκε στις 5 Νοεμβρίου του 1959 και απελάθηκε στη Γερμανία, για να εκτίσει εκεί την ποινή του. Όμως, τα γερμανικά δικαστήρια τον απάλλαξαν και ο «δήμιος της Θεσσαλονίκης» ή αλλιώς ο «χασάπης της Θεσσαλονίκης» αποδόθηκε λευκός στην κοινωνία.

Ο Μέρτεν απασχόλησε και μετά από τον θάνατό του την Ελλάδα, με τη μεγάλη κινητοποίηση του 2000 για την ανεύρεση του εβραϊκού θησαυρού της Θεσσαλονίκης, που σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, βρισκόταν στο βυθό στ’ ανοιχτά της Φοινικούντας Μεσσηνίας. Την πληροφορία λέγεται ότι έδωσε σε Έλληνα συγκρατούμενό του, ο ίδιος ο Μέρτεν. Ο θησαυρός αυτός, δεν βρέθηκε ποτέ.

Σφαγείο Σαλονίκης, Θοδωρής Παπαθεοδώρου

Για την υπόθεση Μέρτεν έχουν γραφεί πολλά βιβλία. Εμείς διαβάσαμε το: “Σφαγείο Σαλονίκης”. ΘΟΔΩΡΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ψευδων. ΘΑΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εκδ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ. 2011. Πρόκειται για αστυνομικό μυθιστόρημα με ιστορικά στοιχεία, στο φόντο της Γερμανικής κατοχής στην Θεσσαλονίκη. Έκπληξη το παιχνίδι των γραμμάτων στον τίτλο του εξωφύλλου! 1943. Γερμανική κατοχή, αλληλοσπαραγμός κομμουνιστών και ταγματασφαλιτών, κρεματόρια που περιμένουν να υποδεχτούν τους Εβραίους της Σαλονίκης. Το “εξυγιαντικό” έργο του “Χασάπη” Μέρτεν στο απόγειό του!!! Ατμόσφαιρα νουάρ, αγωνία, θλίψη, ωμότητα και κάπου εκεί, το χιούμορ της πρωτοπρόσωπης γραφής. Εξαίρεται η άφατη λατρεία και ο έρωτας του Έλληνα αξιωματικού για την Εβραία Έμμα. Διάλογοι ολοζώντανοι, πρόσωπα υπαρκτά της κοινωνίας της τότε Σαλονίκης. Ένα καθηλωτικό μυθιστόρημα!

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα