Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ του ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΛΙ

Βιβλίων Γη

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Πρόκειται για ένα αριστούργημα, εμπνευσμένο από την μυθολογία μας. Παρά το γεγονός ότι αφορά έναν από τους πλέον διάσημους πίνακες του Μποτιτσέλλι, δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια ούτε πότε φιλοτεχνήθηκε ούτε την περίσταση της ανάθεσης ούτε τον ίδιο τον παραγγελιοδότη. Σε απογραφή που έγινε το 1499 και στην οποία αναφέρονται πολλά έργα που φιλοτεχνήθηκαν για τους Μέδικους, ο συγκεκριμένος πίνακας δεν αναφέρεται, πράγμα που σημαίνει ότι περιήλθε στην κατοχή της οικογένειας μετά το 1530. Ο γνωστός σε όλους μας τίτλος αποδόθηκε μόλις τον 20ό αιώνα και, βεβαίως, δεν ανταποκρίνεται σ’ αυτό που βλέπουμε, αφού δεν πρόκειται για γέννηση, αλλά για άφιξη της όμορφης θεάς σε ένα από τα νησιά που, παραδοσιακά, σχετίζονται μαζί της (π.χ. Κύθηρα, Κύπρος).

Μποτιτσέλι

Οι ειδικοί θεωρούν λογικό να έχει φιλοτεχνηθεί αμέσως μετά την περίοδο που ο ζωγράφος επέστρεψε από τη Ρώμη στην Φλωρεντία (γι’ αυτό τον τοποθετούν περίπου στα 1484). Το φιλολογικό αντίστοιχο του έργου πρέπει να το αναζητήσουμε στον Οβίδιο και στον Πολιτσάνο, στους οποίους οφείλεται και ο μύθος που περιέβαλε έναν άλλο πίνακα με ανάλογο θέμα, και που έχει αποδοθεί στον Απελλή. Τουλάχιστον, έτσι πίστευαν στην Φλωρεντία του 15ου αιώνα…

Στο κέντρο του πίνακα, όρθια η θεά Αφροδίτη, που μόλις έχει αναδυθεί από τη θάλασσα, πατά πάνω σε ένα κοχύλι στη στάση της λεγόμενης Αιδήμονος Αφροδίτης και κατευθύνεται προς την ακτή. Δεξιά, μία από τις  Ώρες ή η Φλώρα την περιμένει για να την τυλίξει με έναν μανδύα, διακοσμημένο με ένα λουλουδισμένο, επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Αριστερά, ο Ζέφυρος και η Αύρα φυσούν, βοηθώντας με τον τρόπο τους την Αφροδίτη να πατήσει στη στεριά.

Η ποιότητα του πίνακα είναι αριστουργηματική, κυρίως σε ό,τι αφορά την απόδοση των λεπτομερειών και τις αναλογίες των προσώπων. Η μορφή της Αφροδίτης- σύμβολο παγκόσμιας ομορφιάς- μπορεί να ερμηνευτεί σε σχέση με τον κύκλο της νεοπλατωνικής Ακαδημίας του Καρέτζι, ενώ θα μπορούσε να συσχετιστεί κάλλιστα και με την επίσης νεοπλατωνική Humanitas, που εδώ απεικονίζεται να φθάνει στην Φλωρεντία, την οποία συμβολίζει η μορφή της Ώρας-Φλώρας.

Δεν λείπουν οι αναφορές στους Μεδίκους, όπως η παρουσία της δάφνης (το όνομα δάφνη- laurus στα λατινικά- έχει ίδια ρίζα με το όνομα Laurentius, Λαυρέντιος ή Λορέντσο) και οι πορτοκαλιές, που σχετίζονταν κι αυτές με την οικογένεια.

Ο πίνακας έχει διαστάσεις 184,5 Χ 285,5 εκ., είναι ζωγραφισμένος σε μουσαμά με τέμπερες και βρίσκεται στην πινακοθήκη Ουφίτσι στην Φλωρεντία.

Σχετικά Άρθρα