ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ: Ένας από τους πιο αξιόλογους Έλληνες πεζογράφους.

Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Κέρκυρα 13 Μαρτίου 1872

Ο κόμης Μάρκος Θεοτόκης και η σύζυγός του Αγγελική Πολυλά αποκτούν ένα γιό, τον Κωνσταντίνο. Παιδί τυχερό για την εποχή του, αφού προέρχεται από αριστοκρατική οικογένεια, με πολύ καλή οικονομική κατάσταση και συγκαταλέγεται στην αφρόκρεμα της Κέρκυρας. Τελειώνοντας τη βασική και γυμνασιακή του εκπαίδευση, το 1889 πήγε στο Παρίσι για σπουδές και γράφτηκε στη Φυσικομαθηματική σχολή της Σορβόννης. Σχεδόν αμέσως προσχώρησε σε όλους τους κοσμικούς κύκλους του Παρισιού, με αποτέλεσμα να συνδυάζει σπουδές με δαπανηρές διασκεδάσεις, κοσμικές εμφανίσεις και ταξίδια…

Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Σχεδόν αναμενόμενο ήταν να διακόψει τις σπουδές του σχετικά σύντομα. Έφυγε λοιπόν από το Παρίσι και πήγε στη Βενετία για περισσότερη οικονομία. Εκεί γνωρίστηκε με μία βαρώνη από την Αυστρία , δεκαεπτά χρόνια μεγαλύτερή του, την Ερνεστίνα φον Μάλοβιτς και συνήψε δεσμό μαζί της. Το 1893 πήγαν μαζί στην Πράγα και παντρεύτηκαν. Μετά από ένα χρόνο, το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στον οικογενειακό πύργο, στους Καρουσάδες της Κέρκυρας όπου ο Κωνσταντίνος αφιερώθηκε στην μελέτη . Το 1895 απέκτησαν την κόρη τους Τίνα, την έχασαν όμως όταν σε ηλικία 5 ετών η μικρή έπαθε μηνιγγίτιδα.

Στην Κέρκυρα, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης γνωρίστηκε με τον Λορέντζο Μαβίλη. Έγιναν στενοί φίλοι, είχαν πολλά κοινά σημεία, ανήκαν και οι δύο στην επτανησιακή σχολή, αγαπούσαν τη δημοτική γλώσσα και θαύμαζαν τον Σολωμό. Η φιλία του με τον Μαβίλη επηρέασε τον Θεοτόκη όσον αφορά τον ιδεολογικό του προσανατολισμό. Απομακρύνθηκε από το αριστοκρατικό πρότυπο και την κοσμοπολίτικη ζωή απέκτησε δυνατή εθνική συνείδηση και πατριωτικά ιδανικά, για αυτό το λόγο και συμμετείχε στην Κρητική επανάσταση του 1896 καθώς και στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Το 1907 σε ηλικία 35 ετών περίπου, ο Θεοτόκης πηγαίνει στη Γερμανία, εγγράφεται στο πανεπιστήμιο του Μονάχου και σπουδάζει εκεί για δύο χρόνια.

Μαβίλης=Θεοτόκης
Λορέντζο Μαβίλης-Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Εκεί , σε αυτή την τρίτη φάση της ζωής του, γίνεται γνήσιος δημοτικιστής και ασπάζεται τη σοσιαλιστική ιδεολογία. Πιστεύει πλέον ότι η κοινωνία έχει ανάγκη από περισσότερη δικαιοσύνη και πραγματική ισότητα. Το 1909 επιστρέφει στην Κέρκυρα και μετά από τρία χρόνια βιώνει δύο σημαντικές για αυτόν απώλειες, του πατέρα του και του Λορέντζου Μαβίλη. Την περίοδο του Εθνικού διχασμού δηλώνει Βενιζελικός όπως και οι περισσότεροι σοσιαλιστές της εποχής του. Μελέτησε πολλά λογοτεχνικά κείμενα στην πρωτότυπη γλώσσα τους, καθόσον ήταν πολύγλωσσος και έκανε πολλές μεταφράσεις. Γνώριζε αρχαία ελληνικά, λατινικά, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, εβραϊκά, γερμανικά και σανσκριτικά.

Τα πρώτα του διηγήματα ήταν οι “Κορφιάτικες ιστορίες”. Ακολούθησαν “Η τιμή και το χρήμα”, “Κατάδικος”, “Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα” και το μυθιστόρημα “Οι σκλάβοι στα δεσμά τους”, το οποίο έγινε κινηματογραφική ταινία το 2008.

«Στο χέρι σου κρέμεται», ξανάπε ο γέρος,

«Εσέ Ευλαλία, όλο το σπίτι, αν θέλεις εσύ γλιτώνει!… Ναι, γλιτώνει, Αν θέλεις εσύ, Ευλαλία!…»

«Εγώ;» είπε η κόρη φοβισμένη…

Ο γέρος δεν ήξερε πώς να αρχίσει. Εκατέβασε το βλέμμα, έσιαξε το πανωφόρι του σα να κρύωνε, εκοκκίνισε, έβηξε, εκουνήθηκε και τέλος είπε συλλογισμένος. «Ο Αριστείδης Στεριώτης, ο γιατρός… τόνε ξέρετε όλοι!»

Απόσπασμα από το Οι Σκλάβοι στα Δεσμά τους, του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

Είναι από τους πρώτους πεζογράφους που αρχίζουν, παράλληλα με τα ηθογραφικά στοιχεία , να προσθέτουν κοινωνικούς προβληματισμούς στα δημιουργήματα τους και να χρησιμοποιούν δειλά-δειλά την ρεαλιστική γραφή. Στα τελευταία του έργα, με εργαλεία τους διαλόγους, τις περιγραφές, την ψυχογράφηση χαρακτήρων και την γλώσσα γραφής, χαρίζει στον αναγνώστη δυνατά και συναρπαστικά πεζογραφήματα. Από το 1919 άρχισε να τον ταλαιπωρεί μία κακοήθεια στο στομάχι, μέχρι τις 1 Ιουλίου του 1923, οπότε και άφησε την τελευταία του πνοή.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα