Άγγελος Σικελιανός: Βίος αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές, με έργο που διαπνέεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο. Γεννήθηκε στις 15 Μαρτίου του 1884 στη Λευκάδα και πέθανε στις 19 Ιουνίου του 1951 στην Αθήνα.

Έζησε μία ζωή γεμάτη από φιλοσοφικές αναζητήσεις, αγάπη για τον αρχαιοελληνικό τρόπο σκέψης και πολιτισμό, καθώς και έρωτα για τις δύο γυναίκες της ζωής του, την Αμερικανίδα Εύα Πάλμερ και την Άννα Καραμάνη. Στη Λευκάδα υπάρχει ένα Μουσείο στο όνομά του που παρουσιάζει και αναλύει την προσωπικότητά του. Εκεί μπορεί να βρει κάποιος λεπτομέρειες και μυστικά από τη ζωή του “αλαφροΐσκιωτου” ποιητή.

Άγγελος Σικελιανός

10 πράγματα που πρέπει να ξέρουμε για τον άνθρωπο Άγγελο Σικελιανό

1.Το όνομα “Αλαφροΐσκιωτος” έδωσε στην πρώτη του ποιητική συλλογή που γράφτηκε το 1907 και δημοσιεύτηκε το 1909.

Αλαφροΐσκιωτος

Ακούστε, ακούστε με! Αν ετρέμανε 
στην κούνια τα βυζασταρούδια,
εμένα με νανούρισαν,
των αντρειωμένων τα τραγούδια.
Εμέ, λεχώνα η μάνα μου,
στην μπόρα τη μαρτιάτικη
που 'χε τα ουράνια ανοίξει,
εσκώθη και με πήρε στην αγκάλη της
τον πρώτο κεραυνό για να μου δείξει!
Μάνα φωτιά με βύζαξες
κι είναι η καρδιά μου αστέρι;

2. Στην είσοδο της Λευκάδας υπάρχει ένα μικρό νησάκι πού πήρε το όνομά του από ένα μικρό ξωκλήσι που βρίσκεται εκεί, του Αγίου Νικολάου. Η Εύα Πάλμερ, η πρώτη γυναίκα του Άγγελου Σικελιανού, αγάπησε αυτό το πανέμορφο μέρος και έτσι το ζευγάρι έζησε εκεί για ένα μεγάλο διάστημα. Για τη ζωή του ποιητή και της Εύας στο νησάκι, έγραψε ο Τ. Μαμαλούκας το 1951 (έτος που πέθανε ο Σικελιανός) στην τοπική εφημερίδα “Λευκάς”:

«Ο Σικελιανός με τη γυναίκα του ζούσαν χειμώνα καλοκαίρι σε μια σκηνή μια ζωή ροβινσώνων. Μια ανιψιά του Σικελιανού, μια υπηρέτρια, 3-4 ψαράδες – ιπποκόμοι και ένας μαύρος ήταν η συντροφιά και το προσωπικό τους. Ψάρεμα με τα δύο μονόξυλα, κυνήγι στην απέναντι Ακαρνανία και έφιπποι περίπατοι πάλι στην Ακαρνανία με τα δυο ταχύτατα Σέρβικα άλογά τους. Η Εύα δεινή αμαζόνα, αληθινή της εποχής εκείνης αμαζόνα με τη χλαμύδα της που κυμάτιζε στον αέρα. Γιατί η Εύα ζούσε σαν αρχαία Ελληνίδα και έτσι ντυνότανε. Χλαμύδα που κρατούσε μια πόρπη στη μέση, σανδάλια και τα πλούσια κόκκινα μαλλιά της συγκρατούσε μια ταινία με μαιάνδρους. Ο κόσμος τους αγαπούσε και τους σέβονταν, μα όταν περνούσε η Εύα, η περιέργεια κατανικούσε το σεβασμό και τρέχανε όλοι να την δουν. “Τρεχάτε η “ζόρκα” (γυμνή)”.»

Άγγελος Σικελιανός
Ο Άγγελος Σικελιανός το 1909. Η Εύα Πάλμερ σε ηλικία είκοσι χρόνων στις Η.Π.Α.

3. Πασίγνωστη είναι η πολύχρονη φιλία του με τον Νίκο Καζαντζάκη. Γνωρίστηκαν το 1914, ταξίδεψαν μαζί στο Άγιο όρος, περιηγήθηκαν μαζί πολλά μέρη της Ελλάδας, Αθήνα, Ελευσίνα, Δελφούς, Κόρινθο, Μυκήνες, Άργος, Τεγέα, Σπάρτη, Μυστρά. Κάποια στιγμή οι δρόμοι τους χώρισαν και ξαναέσμιξαν μετά από μία εικοσαετία, περίπου το 1942. Μετά το θάνατο του Σικελιανού ο Καζαντζάκης είχε πει:

…Σαράντα χρόνια φιλία ακατάλυτη μ’ έσμιγε με το Σικελιανό, ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπορούσα ν’ αναπνέω, να μιλώ, να γελώ και να σωπαίνω μαζί του. Τώρα η Ελλάδα άδειασε…

4. Ήταν ο εμπνευστής της ιδέας να δημιουργηθεί στους Δελφούς ένας παγκόσμιος πνευματικός πυρήνας, η “Δελφική Ιδέα”. Οργάνωσε στους Δελφούς τις “Δελφικές Εορτές”, την “Δελφική Ένωση” και το “Δελφικό Πανεπιστήμιο”. Για όλες αυτές τις δράσεις είχε οικονομική χορηγό και συμπαραστάτρια την σύζυγο του Εύα πάλμερ. Το 1929 η Ακαδημία Αθηνών του απένειμε αργυρό μετάλλιο για την προσπάθεια αναβίωσης των Δελφικών αγώνων. Τελικά όλα αυτά τον οδήγησαν σε οικονομική καταστροφή και διαταραχή στις σχέσεις του ζευγαριού.

5. Τον Μάρτιο του 1938 γνωρίζει την Άννα Καραμάνη σύζυγο του φυματιολόγου Γεωργίου Καραμάνη. Η γνωριμία τους εξελίσσεται σε δυνατό έρωτα και ο Σικελιανός ζητάει από την Εύα να χωρίσουν. Αυτή δέχεται όπως και ο γιατρός Καραμάνης. Έτσι, δύο χρόνια μετά, ο Άγγελος παντρεύεται την Άννα στις 17 Ιουνίου του 1940.

6. Ένα αστείο περιστατικό που έμεινε στην ιστορία σαν ανέκδοτο: «Ένα βράδυ ο Τίμος Μωραϊτίνης (συγγραφέας και εκδότης) καθώς βολτάριζε σ’ ένα ερημικό ακρογιάλι του Ξυλοκάστρου, είδε άξαφνα πίσω από έναν βράχο τον Άγγελο Σικελιανό να κυλιέται ολόγυμνος μέσα στα κύματα και να φωνάζει μερικά από εκείνα τα γνωστά αρχαιολατρικά παραμιλητά του: “Πιάσε με από τον αφαλό Αναδυόμενη Αφροδίτη κι έλα να κάτσουμε στον αφρό για να σκάσωμε τον Ποσειδώνα και την Αμφιτρίτη”. Τότε ο Μωραϊτίνης κρύφτηκε πίσω από τον βράχο και υποκρινόμενος τη γυναικεία φωνή του είπε: “Όχι κουκλί μου, δεν θα πιαστώ από σένα, γιατί είμαι αναδυομένη και συ με την κοιλιά που έκαμες είσαι …καταδυόμενος, και θα με βουλιάξεις κι εμένα!”».

7. Κατά μία μοιραία συγκυρία ακολούθησε την τύχη του φίλου του Καζαντζάκη και δεν έλαβε ποτέ το Νόμπελ Λογοτεχνίας, αν και προτάθηκε αρκετές φορές.

Άγγελος Σικελιανός

8. Η δισέγγονη του Άγγελου Σικελιανού η Ελένη Σικελιανού είναι επίσης ποιήτρια, ζει στην Αμερική και έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές και διδάσκει δημιουργική γραφή στο πανεπιστήμιο του Ντένβερ.

9. Το 1943 απήγγειλε το ποίημα “Ηχήστε οι σάλπιγγες” κατά τη διάρκεια της κηδείας του Κωστή Παλαμά. Το 1941 ο Σικελιανός επηρεασμένος από την δύσκολη κατάσταση. Το 1941 ο Σικελιανός επηρεασμένος από την δύσκολη κατάσταση του λαού, αναλαμβάνει να εμψυχώνει το λαό με έναν τελευταίο κύκλο ποιημάτων δημοσιευμένων στη Νέα Εστία.

Όχι πια λόγια,
όχι τα μάταια, τα τριμμένα λόγια του Έπους!
Με τη λόγχη Σας μόνο,
με τη λόγχη Σας και με την ψυχή Σας,
με τη λόγχη Σας και με την ψυχή μας,
γυμνές και τις δυο,
ας ορμήσουμε χέρι με χέρι πιασμένοι,
στον υπέρτατο αντρίκιο χορό μας,
για την Έφοδο του Ύψους!

10. Το 1950 παθαίνει ένα οξύ εγκεφαλικό επεισόδιο. Στις 4 Ιουνίου 1951, από λάθος της οικιακής βοηθού του, αντί για το φάρμακο του λαμβάνει απολυμαντικό, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρά εγκαύματα στα αναπνευστικά του όργανα και εισάγεται στο νοσοκομείο. Στις 19 Ιουνίου αφήνει την τελευταία του πνοή στην κλινική Παμμακάριστος.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα