ΟΙ ΙΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ

Οι ίριδες Βαν Γκογκ

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ είναι πασίγνωστος, ίσως ο μόνος από τους διάσημους ζωγράφους που παρέμεινε γνωστός ως «Βίνσεντ», ίσως επειδή έτσι υπέγραφε, ίσως επειδή ο κόσμος τον έβλεπε πάντα σαν ένα πληγωμένο παιδί. Πίνακές του με ίριδες υπάρχουν πολλοί. Κλεισμένος στο φρενοκομείο του Saint Rémy τις έβλεπε στον κήπο και ψυχή του δραπέτευε από το κελί της και τις ζωγράφιζε. Αυτή η σειρά των πινάκων του συγκαταλέγονται στους ωραιότερους πίνακές του.

Αν και έχω αδυναμία στα χρυσάνθεμά του, με τις βαριές, χαρακτηριστικές πινελιές του, επιλέγω να σας δείξω τον συγκεκριμένο με τις ίριδες, επειδή οι χαρακτηριστικές πινελιές του εμφανίζονται μόνο στην απεικόνιση του χώματος. Τα φυτά έχουν τοποθετηθεί σε πρώτο πλάνο. Η οπτική γωνία βρίσκεται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με το έδαφος, καταργώντας έτσι τον ορίζοντα. Μ’ αυτόν τον τρόπο, προκύπτει μια υπερβολικά εστιασμένη εικόνα και ο θεατής αισθάνεται κυριολεκτικά «βυθισμένος» στο θέμα.

Βίνσεντ Βαν Γκονγκ

Αν και από πρώτη ματιά η σύνθεση μπορεί να φαίνεται χαώδης, ο Βαν Γκογκ έχει οργανώσει με προσοχή όγκους και χρώματα. Το «γεμάτο» τμήμα του πίνακα στα δεξιά, το οποίο καταλαμβάνουν οι ίριδες, αντισταθμίζεται από την περιοχή γυμνού εδάφους στην αντίθετη πλευρά, το κοκκινωπό χρώμα της οποίας επαναλαμβάνεται στα λουλούδια που βρίσκονται σε δεύτερο πλάνο. Άλλωστε, το μικρό κομμάτι που καταλαμβάνει το γρασίδι, επάνω δεξιά, είναι ένας επιπλέον κενός χώρος, ο οποίος λειτουργεί ως εξισορροπιστικό στοιχείο. Σε όλη την σύνθεση κυριαρχεί ο εκλεπτυσμένος συνδυασμός του φωτεινού πράσινου  των λογχωτών φύλλων και του έντονου μπλε των λουλουδιών. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, έτσι κι εδώ ο ζωγράφος γεμίζει ολόκληρη την επιφάνεια του πίνακα, με την δεξιά άκρη του να «κόβει» μέρος των εικονιζόμενων λουλουδιών, που βγαίνουν «έξω από το πλάνο».

Αυτή η «λύση» αποτελεί ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της ιαπωνικής τέχνης- της τόσο αγαπητής εκείνα τα χρόνια- ενισχύει τον διακοσμητικό χαρακτήρα του πίνακα και, μαζί με το μαύρο περίγραμμα που περιβάλλει πέταλα και μίσχους, δίνει την εντύπωση ότι ο καλλιτέχνης αντιγράφει μια ταπετσαρία, προβάλλοντάς την σε φυσικό φόντο.

Οι «Ίριδες» ήταν ένα από τα ελάχιστα έργα του Βίνσεντ που εκτέθηκαν, ενώ βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Τον έστειλε στο Σαλόνι των Ανεξαρτήτων ο αδελφός του Τεό τον Σεπτεμβριο του 1889.

Σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο Paul J.Getty στο Λος Άντζελες.

Είναι ελαιογραφία σε μουσαμά με διαστάσεις 71×93 εκ.

Σχετικά Άρθρα