Ρούντολφ Νουρέγιεφ: Χαρισματικός και άγρια φύση, ο απόλυτος χορευτής

Ρούντολφ Νορέγιεφ

Γράφει η Σοφία Σιγάλα

Η πρώτη ανάσα που παίρνει ένας άνθρωπος όταν γεννιέται είναι συνυφασμένη με τον τόπο που αναπνέει. Ο Τάταρος Ρούντολφ Νουρέγιεφ θα μείνει στην ιστορία για την κάθε χορευτική του κίνηση, το βλέμμα του, που είχε κάτι από το απόκοσμο του χιονισμένου τοπίου και το πάθος της φωτιάς στις φτωχικές εστίες των Τατάρων. Άγριος και δυνατός, ευαίσθητος και κατανυκτικός, ένα γνήσιο πλάσμα της χιονισμένης στέπας. Η μητέρα του, ενώ είναι έγκυος στον Ρούντολφ, πηγαίνει με τον Υπερσιβηρικό στον σύζυγό της, στο Βλαδιβοστόκ, όπου υπηρετεί στον Κόκκινο στρατό. Εκεί, μέσα στο τρένο, στις 17 Μαρτίου του 1938, γεννιέται ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ. Η ζωή του θα είναι το ίδιο παράδοξη και επεισοδιακή όπως και η γέννησή του.

Ρούντολφ Νουρέγιεφ

Η ζωή του μεγάλου χορευτή κινείται σαν δύο παράλληλες ευθείες. Άλλοι μιλούν για ένα βασανισμένο  αγόρι που αυτομόλησε για να ελευθερώσει τη χαρισματική του δεξιότητα, άλλοι μιλούν για έναν φιλάργυρο και εξουσιαστικό σταρ με βίαιη συμπεριφορά. Και στις δύο περιπτώσεις, το συμπέρασμα είναι πως αναφέρονται σε έναν μύθο. Μετά τον Νιζίνσκι, ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ είναι η επιτομή στον χώρο του μπαλέτου.

Θα μπορούσε η ζωή του να γίνει ένα μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι ή του Τολστόι. Η σκληρή σλάβικη φτιαξιά, τα πάθη και οι έρωτες, το κόκκινο και το λευκό. Το αίμα από το πάθος πάνω στο λευκό χιόνι ή σε μια τουτ μιας μπαλαρίνας και ένα ζευγάρι ποέντ. Μεγάλωσε στην Ουφά, μια πόλη υπό το καθεστώς της Επανάστασης. Άθεη, λόγω τον πολιτικών συγκυριών, μουσουλμανική στα προηγούμενα χρόνια. Ο Ρούντολφ από μικρό παιδί χορεύει. Απέναντι στη φτώχεια, την ανέχεια, τη σκληρή στάση του πατέρα του, που προσπαθεί να τον αποτρέψει, εκείνος χορεύει με μανία, χωρίς όριο, χωρίς μέτρο.

Όποιος ήθελε να πάει στην τουαλέτα, περπατούσε ως την άκρη του δρόμου και επειδή ποτέ δεν είχαμε χρήματα, τις πιο πολλές φορές πηγαίναμε ξυπόλητοι. Δεν είχα ούτε δικά μου ρούχα να φορέσω και για να βγω στο δρόμο ντυνόμουν με τα ρούχα των τριών αδελφών μου.

Κι όμως συνεχίζει να χορεύει…Σπουδάζει χορό και πιάνει δουλεία στα διάσημα μπαλέτα Κίροφ. Από την πρώτη στιγμή θα γίνει κορυφαίος χορευτής. Είναι μόλις 17 χρονών, το μέλλον προδιαγράφεται λαμπρό. Το χάρισμα που του έδωσε ο Θεός  είναι μοναδικό και πολύτιμο. Έχει τη χάρη.

Το 1961 τα μπαλέτα Κίροφ κάνουν μια διεθνή περιοδεία στον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουν στην κοινή γνώμη τα πολιτιστικά επιτεύγματα της Σοβιετικής Ένωσης, το υψηλό επίπεδο κουλτούρας. Η KGB ήδη, εδώ και καιρό, παρακολουθεί τον Νουρέγιεφ. Το «αγρίμι» δεν αντέχει πιεσμένος. Έχει ζητήσει βοήθεια από τον Δυτικό κόσμο, μέχρι που, στο Παρίσι, ζητάει επίσημα πολιτικό άσυλο. Η Σοβιετική Ένωση δε θα ξεχάσει την αυτομόληση του.

Η ζωή στην Ευρώπη

Ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ γνωρίζει την αποθέωση στη Δύση. Κάνει τον κλασικό χορό μόδα, κουλτούρα. Δεν υπάρχει κανείς που δεν παρακολουθεί εμφανίσεις του σε όλες τις περιοδείες του. Λέγεται πως είναι ο πιο πολυφωτογραφημένος άνθρωπος του 20ου αιώνα.

Μπαλέτο του Παρισιού, του Μαρκησίου de Cuevas, στο Βασιλικό Θέατρο του Λονδίνου -εκεί παίρνει και τη βρετανική υπηκοότητα- στα βασιλικά μπαλέτα της Σουηδίας, διευθυντής του Μπαλέτου της Όπερας του Παρισίου. Αμέτρητες παραστάσεις, έργα διάσημα:

  • Ζιζέλ
  • Δον Κιχώτης
  • Μαργαρίτα
  • Η Λίμνη των Κύκνων
  • Καρυοθραύστης
  • Ρωμαίος και Ιουλιέτα

Η σχεδόν μόνιμη παρτενέρ του η διάσημη Αγγλίδα χορεύτρια Μαργκότ Φοντέιν. Το χορευτικό δίδυμο θα δώσει παραστάσεις που θα μείνουν για πάντα στην ιστορία του κλασικού μπαλέτου. Η Κατά 19 χρόνια μεγαλύτερή του χορεύτρια θα συνδεθεί μαζί του με φιλία και συνεργασία δυνατή. Η Φοντέιν θα χορεύει μαζί του μέχρι την ηλικία των 58 χρόνων. Κάποιοι θα πουν πως είναι ζευγάρι. Ποτέ δεν ήταν. Ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ ήταν ομοφυλόφιλος. Τα σκάνδαλα όμως στις προσωπικές ζωές τους και στις έξω από το περιβάλλον του χορού συνευρέσεις τους, θα γραφτούν σε όλα τα φύλλα των εφημερίδων. Ναρκωτικά, καταχρήσεις, βίαιη συμπεριφορά. Όλα θα κρυφτούν πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας και της μοναδικότητας των προσωπικοτήτων. Ο Νουρέγιεφ θα χορεύει μέχρι τα 50 του χρόνια.

Νουρέγιεφ Φοντέιν

Επί κυβερνήσεως Γκορμπατσώφ θα του κάνουν πρόσκληση να χορέψει ξανά στη Ρωσία. Ο ίδιος ο Γκορμπατσώφ θα απαιτήσει να γίνει δεκτός και πάλι στη Ρωσία. Είναι το 1989. Η τελευταία φορά που θα επισκεφτεί και πάλι τη χώρα του. Ο Νουρέγιεφ θα παρευρεθεί στον θάνατο της μητέρας, Συμβολικό αντίο, ένας κύκλος που κλείνει για πάντα για τον σπουδαίο χορευτή.

Φίλος επιστήθιος και μέντοράς του στα πρώτα του βήματα μετά την αυτομόλησή του ο Αλέξανδρος Ιόλας. Στην Ελλάδα θα δώσει κάποιες παραστάσεις στο Ηρώδειο. 1963, Ο Κουρσάρος, αποθέωση. 1984, Ηρώδειο, Ραϊμόντα. Στην Ελλάδα, το 1966, θα αφιερώνει τις πρόβες του στον αείμνηστο Άλκη Γιαννακά, θα κάνει βόλτες στη Βουκουρεστίου, θα τρώει και θα πίνει μπίρες στου Μπότη του Φαλήρου, ενώ στη σκηνή, λίγες μέρες αργότερα θα τον αποθεώνουν οι Κάλλας, ο Ρόμπερτ Κένεντι και ο Γεώργιος Παπανδρέου.

Ρούντολφ Νουρέγιεφ

Η Μάρλεν Ντίτριχ θα τον αποκαλούσε για πάντα «αγόρι», ο έρωτας και σύντροφος της ζωής του, ο επίσης χορευτής Έρικ Μπρούν, θα μείνει για πάντα για εκείνον η μεγάλη στιγμή της ζωής του. Ίδιος έλεγε πως, «Μας πληρώνουν για τους φόβους μας». Ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ θα μείνει για πάντα στις μνήμες μας ο σπουδαίος χορευτής που νίκησε τη βαρύτητα, αφού, σε όλες τις χορογραφίες του φαινόταν πάντα σαν να ίπταται, με χάρη, κίνηση και αρμονία μοναδική, ελαφριά, αέρινη, σχεδόν σαν μετάξι το σώμα του. Το άγριο παιδί από τις στέπες της Σιβηρίας έκανε όλον τον κόσμο να υποκλίνεται στο χαρισματικό τρόπο που άλλαζε ρόλους και χόρευε σαν να ήταν η τελευταία του φορά.

Τα φώτα θα σβήσουν για πάντα στις 6 Ιανουαρίου 1993, όταν ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ θα πεθάνει από AIDS, σε ηλικία 55 ετών.

Σχετικά Άρθρα