ΓΚΟΡΑΝ ΜΠΡΕΓΚΟΒΙΤΣ Ο συνθέτης που «σύστησε» τη βαλκάνια μουσική σε όλον τον κόσμο.

Γκόραν Μπρέκοβιτς

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Στις 22 Μαρτίου του 1950 γεννιέται ο Βόσνιος συνθέτης Γκόραν Μπρέγκοβιτς (Goran Bregović) στο πολυεθνικό Σαράγεβο της τότε Γιουγκοσλαβίας, από πατέρα Κροατοβόσνιο και μητέρα Σερβοβόσνια. Είναι παντρεμένος από το 1993 με τη Βόσνια Τζενάνα Σουτζούκα, με την οποία έχει αποκτήσει τρεις κόρες. Από μία προηγούμενη σχέση του έχει αποκτήσει ακόμη μία κόρη, η οποία του έχει χαρίσει ένα εγγόνι.

Το Σεράγεβο είναι μία “μεταφορά” γι’ αυτό που ζούμε σήμερα στην Ευρώπη. Τη μια μέρα ζούμε αρμονικά σαν καλοί γείτονες Χριστιανοί, Εβραίοι και Μουσουλμάνοι και την επόμενη μπορεί να σφαχτούμε γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο.

Γκοραν Μπρεγκοβιτσ, για την πολη του

Είναι ο μουσικός που έκανε παγκοσμίως γνωστή τη βαλκάνια μουσική.

Η μουσική προϋπήρχε πολύ πριν μάθουμε πώς να μιλάμε, πολύ πριν τη θρησκεία και βέβαια την πολιτική. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η μουσική είναι ο πιο εύκολος τρόπος επικοινωνίας. Πριν λίγο καιρό, βρήκαν στη Γερμανία μια φλογέρα 20.000 ετών. Οι άνθρωποι έφτιαχναν μουσική πριν καλά – καλά διαμορφώσουν γλώσσα. Να γιατί η μουσική έρχεται από ένα βαθύτερο μέρος μέσα μας και είναι πολύ πιο δυνατή από τις λέξεις…

Γκόραν Μπρέκοβιτς

Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του Γιουγκοσλάβο. Η μουσική καριέρα του ξεκίνησε σε ηλικία 16 ετών, ως μέλος ροκ και αντεργκράουντ συγκροτημάτων. Το στιλ της μουσικής που συνέθετε, επηρεάστηκε έντονα από τη μουσική των Ρομά, ενώ διατήρησε και πολλά από τα στοιχεία της παραδοσιακής μουσικής της περιοχής. Το 1977 κάνει στροφή προς τον κινηματογράφο δημιουργώντας soundtracks ταινιών. Η συνεργασία του με τον συμπατριώτη του σκηνοθέτη Εμίρ Κουστουρίτσα ήταν αυτή που απογείωσε την καριέρα του και τον έκανε γνωστό και εκτός των γιουγκοσλαβικών συνόρων.

Μουσική για τις ταινίες του Κουστουρίτσα

«Ο καιρός των τσιγγάνων» (Time of the Gypsies, 1988). Συνδυασμένη με την απίστευτη σκηνή στο ποτάμι, η διασκευή στο παραδοσιακό “Ederlezi” δημιούργησε ένα ονειρικό ορόσημο ήχου και εικόνας, ντύνοντας με διαχρονική αίγλη τον θρυλικό “Καιρό των Τσιγγάνων”.

«ArizonaDream» (1993). Ακολουθώντας τον Εμίρ Κουστουρίτσα στην Αμερική, ο Μπρέγκοβιτς τόλμησε να δέσει τη βαλκανική του αισθητική με τη φωνή του Iggy Pop, φτιάχνοντας θαυμάσια τραγούδια σαν το “In the Deathcar” και το “TV Screen”.

«Underground» (1995). “Ήταν κάποτε μια χώρα”. Η κάποτε κραταιά Γιουγκοσλαβία καταρρέει μέσα σε μια εκπληκτική σουρεαλιστική ελεγεία, πότε χορεύοντας εκστατικά στους ρυθμούς του “Mesecina” και πότε δακρύζοντας με θλιμμένα τάνγκο σαν το “Ausencia” με τη συμμετοχή της Σεζάρια Εβόρα.

Γκόραν Μπρέγκοβιτς

Έγραψε μουσική για πάνω από 30 κινηματογραφικές ταινίες. Επίσης κυκλοφόρησε και πολλά προσωπικά του άλμπουμ. Το πιο ξεχωριστό του λάιβ άλμπουμ είναι το «Alkohol», με προσκεκλημένους τους Gipsy Kings και τον ελβετό ρόκερ Στέφαν Άιχερ. Έχει δώσει πληθώρα συναυλιών στη χώρα μας, ενώ έχει συνεργαστεί με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη στο δίσκο «Παραδέχτηκα» (1991) και με τον Γιώργο Νταλάρα στο δίσκο «Θεσσαλονίκη – Γιάννενα. Με δυο παπούτσια πάνινα» (1997).

Η αγάπη του Μπρέγκοβιτς για την Ελλάδα είναι αμφίδρομη:

Είστε τόσο τυχεροί που έχετε γεννηθεί σε μία από τις ομορφότερες χώρες του κόσμου. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν εκατομμύρια πράγματα για να παραπονεθεί κανείς, αλλά σκεφτείτε λίγο την ιστορία σας, το φως, τη θάλασσα. Και μόνο η λέξη “Ελλάδα” σε κάνει να χαμογελάς.

Οι Έλληνες έχουν μεγάλη παράδοση στην αντίσταση, επομένως δεν μπορείς να τα βάλεις με τους Έλληνες. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Θα αντισταθούν. Οι Έλληνες έχουν βιώσει χειρότερες κρίσεις στην ιστορία, η παρούσα δεν είναι χειρότερη. Αν δεν είναι μαχητές οι Έλληνες, τότε ποιοι είναι;», είχε δηλώσει…

Η βαλκανική μουσική συνεχίζει να αρέσει και να παράγεται για τον ίδιο λόγο με το πανκ. Φέρνει την τρέλα, δεν είναι απλά μουσική. Και όλοι χρειαζόμαστε λίγη τρέλα.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα