ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ -«ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ»: Η σύνθεση, το Όσκαρ και οι περιπέτειες.

Chariots of Fire

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Στις 29 Μαρτίου του 1982 γίνεται η απονομή των Όσκαρ , με την ταινία “Οι δρόμοι της φωτιάς” να κερδίζει τέσσερα βραβεία , μεταξύ των οποίων , της καλύτερης ταινίας και της καλύτερης μουσικής. Το Όσκαρ καλύτερης μουσικής επένδυσης ταινίας απονέμεται στον διάσημο πλέον Βαγγέλη Παπαθανασίου, γνωστό ως Vaggelis, με τον πρωτοποριακό ηλεκτρονικό ήχο, ανήμερα των 39ων γενεθλίων του, (γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου 1943). Ο Βαγγέλης, όμως, δεν πήγε να παραλάβει το βραβείο«Κοιμόμουν τη στιγμή της βράβευσης, το έμαθα την άλλη μέρα το πρωί», ήταν το λακωνικό του σχόλιο. Από τότε, το μουσικό θέμα παίζεται σε κάθε Ολυμπιάδα και μέχρι σήμερα είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα κινηματογραφικά μουσικά θέματα.

Βαγγέλης παπαθανασίου

Λίγα λόγια για την ιστορία της σύνθεσης του soundtrack.

Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1981 και ήταν ένα ορχηστρικό θέμα που συνέθεσε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου για τις ανάγκες της ταινίας του Hugh Hudson «Οι δρόμοι της φωτιάς». Η συγκινητική ταινία εξιστορεί τις προσπάθειες δύο αθλητών για ευγενή άμιλλα και για το Ολυμπιακό ιδεώδες, το 1924.

Το μουσικό αυτό θέμα ονομάστηκε «Titles, επειδή ακούγεται στους αρχικούς τίτλους της ταινίας, αλλά έγινε ευρύτερα γνωστό ως «Δρόμοι της φωτιάς». Τη δεκαετία του 1970 ο Βαγγέλης καθιερώθηκε παγκοσμίως σαν ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες ηλεκτρονικής new age μουσικής.

Το 1978 ο παραγωγός David Puttnam ζήτησε από τον Βαγγέλη Παπαθανασίου να γράψει την μουσική για την ταινία του Alan Parker «Το εξπρές του μεσονυχτίου», όμως ο Παπαθανασίου για δικούς του λόγους αρνήθηκε. Έτσι, τη μουσική της ταινίας ανέλαβε ο Giorgio Moroder, ο οποίος κέρδισε μάλιστα και το Όσκαρ. Το 1980 σε ένα πάρτι στο σπίτι του σκηνοθέτη Hudson, ο Παπαθανασίου συνάντησε ξανά τον Πούτναμ και τον Πάρκερ. Ο ίδιος ο Παπαθανασίου είπε για αυτή τη συνάντηση:

Μου είπαν, πως ήταν κρίμα που δεν έγραψα τη μουσική για το «Εξπρές του Μεσονυχτίου» και έχασα έτσι την ευκαιρία για το Όσκαρ. Μου είπαν όμως, πως δεν πειράζει, θα έχω άλλη ευκαιρία στην ταινία που ετοίμαζαν, να γράψω τη μουσική και να πάρω το Όσκαρ. Θυμάμαι πως τους είπα, ότι αυτά δεν συμβαίνουν έτσι απλά, ούτε κάθε μέρα.

Το καλοκαίρι του 1981 με πήρε τηλέφωνο ο Χάντσον και αφού συναντηθήκαμε και με τον Πούτναμ, μου ανέθεσαν τη μουσική για τους «Δρόμους της φωτιάς», την ιστορία των δύο αθλητών στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1924.

Βαγγέλης Παπαθανασίου

Αρχικά ο σκηνοθέτης θέλησε να χρησιμοποιήσει ένα παλιότερο κομμάτι του Παπαθανασίου, το «L’enfant» που του άρεσε πολύ. Ωστόσο, ο συνθέτης έγραψε ένα καινούργιο κομμάτι και το παρουσίασε στον σκηνοθέτη και τον παραγωγό την τελευταία στιγμή, λέγοντάς τους ότι αν τους αρέσει μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και εάν όχι, μπορούν να κρατήσουν το «L’enfant». Ο σκηνοθέτης ενθουσιασμένος, χρησιμοποίησε στην εναρκτήρια σκηνή τη νέα μουσική σύνθεση του Παπαθανασίου, ενώ το «L’enfant» χρησιμοποιήθηκε σε άλλη σκηνή της ταινίας.

Βαγγέλης Παπαθανασίου

Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έντυσε μουσικά ολόκληρη την ταινία και ηχογράφησε τη μουσική στο νέο του στούντιο στο Λονδίνο. Πρόκειται για μία από τις σπάνιες περιπτώσεις που ένας συνθέτης τόλμησε να χρησιμοποιήσει μία μουσική «εκτός εποχής», στη συγκεκριμένη περίπτωση μία μουσική από συνθεσάιζερ, για μία ταινία που εξελίσσεται τη δεκαετία του ’20. Ο ίδιος είπε: «δεν ήθελα να κάνω μία μουσική εποχής· προσπάθησα να συνθέσω μία μουσική σύγχρονη, που να συμβιβάζεται όμως με την εποχή της ταινίας· δεν ήθελα να γράψω μία μουσική εντελώς ηλεκτρονική».

Η μουσική χρησιμοποιήθηκε στην αρχή και στο τέλος στην ίδια σκηνή, όπου οι δρομείς τρέχουν σε αργή κίνηση σε μία παραλία. Όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε single, ο τίτλος του ήταν «titles». Αργότερα πήρε τον τίτλο «chariots of fire», προκειμένου οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί και οι ακροατές να εντοπίζουν εύκολα την ταυτότητα του μουσικού θέματος.

Ήταν για πολλές εβδομάδες στην κορυφή των charts και το Νο1 της δισκογραφικής εταιρείας Polydor τη δεκαετία του ’80. Λίγο μετά την κυκλοφορία του soundtrack, ο Παπαθανασίου ομολόγησε την ανικανότητά του να διαβάσει ή να γράψει μουσική σε παρτιτούρα, λέγοντας ότι έγραψε τη μουσική κυριολεκτικά από «το αφτί»! Αυτό όμως δεν αποτέλεσε εμπόδιο στην αποδοχή της μουσικής του. Το βίντεο του «chariots of fire» δείχνει τον Βαγγέλη Παπαθανασίου να παίζει τη μουσική σε ένα ακουστικό πιάνο, μπροστά σε μία προβολή της ταινίας καπνίζοντας ένα τσιγάρο.

Όμως, μετά την παγκόσμια αναγνώριση και δημοφιλία του μουσικού θέματος, ήρθαν τα δύσκολα… Ο διεθνούς φήμης συνθέτης δέχτηκε μήνυση από τον Σταύρο Λογαρίδη με την κατηγορία ότι η μουσική ήταν κλεμμένη από τη μουσική που έγραψε ο Λογαρίδης για την «Μενεξεδένια Πολιτεία» του 1974 . Το Φεβρουάριο του 1987 το δικαστήριο στο Λονδίνο απάλλαξε τον Βαγγέλη Παπαθανασίου από την κατηγορία,. Ο συνθέτης κατάφερε να αποδείξει τον αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα της σύνθεσης, φέρνοντας τα μηχανήματά του μπροστά στους δικαστές και επιδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο συνθέτει μουσική. Ανεξάρτητα από τις δυσκολίες και τις επιφυλάξεις, το κομμάτι ανήκει πλέον στα πιο «δυνατά» κινηματογραφικά θέματα του εικοστού αιώνα.

Το ότι πήρε το Όσκαρ και έφτασε να γίνει νούμερο ένα στο πιο καθοριστικό top παγκοσμίως, το αμερικανικό, δείχνει το μέγεθος της απήχησής του. Τα αμερικανικά περιοδικά έγραφαν ότι, δεν πρέπει να υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος στον πολιτισμένο κόσμο που να μην έχει ακούσει το «chariots of fire». Παρόλο το τεράστιο μέγεθος της επιτυχίας του, ο ίδιος είπε σε μία συνέντευξή του :

Νομίζω ότι η μουσική που έγραψα για την «Ανταρσία του Μπάουντι» είναι απείρως πιο ενδιαφέρουσα από αυτή στους «Δρόμους της φωτιάς».

Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έχει ηχογραφήσει συνολικά πάνω από 50 μουσικά albums και συνεχίζει να συνθέτει διακριτικά πλέον, έως σήμερα.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα