ΑΛΜΠΡΕΧΤ ΝΤΥΡΕΡ (1471-1528 – Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΡΟΖΑΡΙΟΥ (Μια εξέχουσα ιδιοφυΐα)

Η Γιορτή του Ροζάριου

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Το 1505 ο ζωγράφος φεύγει από την Νυρεμβέργη και ταξιδεύει (για δεύτερη φορά) στην Ιταλία- συγκεκριμένα στην Βενετία. Αφορμή γι’ αυτό το ταξίδι είναι να ξεφύγει από τη μάστιγα που μάστιζε τον τόπο του, από τον κλοιό της συζύγου και της μητέρας του, αλλά και η επιθυμία του να βρεθεί σ’ ένα πολιτισμένο περιβάλλον. Όπως είχε κάνει και πριν δέκα χρόνια, ακολουθεί και πάλι τον δρόμο που οδηγούσε στο Τυρόλο και, μέσα από τα περάσματα των Άλπεων και της κοιλάδας του Αδίγη, φθάνει στην Ιταλία. Στην διαδρομή σταματά για λίγο στο Άουγκσμπουργκ, πατρίδα των Φούγκερ, των οποίων φιλοξενούμενος υπήρξε στην Βενετία. Ίσως αυτή η στάση να μην είναι, τελικά, άσχετη με το γεγονός ότι, φθάνοντας στην Βενετία, του ανατέθηκε να φιλοτεχνήσει την «Γιορτή του Ροζάριου» για την εκκλησία της ανθούσας γερμανικής κοινότητας της πόλης.

Άλμπερτ Ντύρερ

Είναι πλέον ένας πολύ φημισμένος ζωγράφος και χαράκτης, τα χαρακτικά του θαυμάζονται και αντιγράφονται σε όλη την Ευρώπη. Έτσι, εντάσσεται στο κοσμοπολίτικο περιβάλλον της Βενετίας, αγοράζει κομψά ρούχα, συναναστρέφεται λόγιους, ειδήμονες σε θέματα τέχνης, μουσικούς, και, φυσικά, είναι αποδεκτός από όλους. Η όμορφη θωριά του, η ευγενική συμπεριφορά του τον κάνουν περιζήτητο σε τέτοιο βαθμό, ώστε αναγκάζεται κάποιες φορές να κρύβεται αποζητώντας λίγη ησυχία. Ωστόσο, η σχέση του με τους ντόπιους καλλιτέχνες δεν είναι ρόδινη, υπάρχουν ζήλειες, κακεντρέχειες και φθόνος, με εξαίρεση τους Γιάκοπο ντέι Μπάρμπαρι και τον Τζοβάνι Μπελίνι.

Δέχεται με ευχαρίστηση την παραγγελία της πλούσιας και πολυπληθούς γερμανικής κοινότητας της Βενετίας για την εκκλησία του Σαν Μπαρτολομέο στο Ριάλτο. Το θέμα καθορίζεται από τους παραγγελιοδότες, οι οποίοι ανήκουν στην «Αδελφότητα του Ροζάριου», ιδρυμένη από το 1474 από τον Γιάκομπ Σπρέγκερ, τον άνθρωπο που συνέταξε ένα από τα σκληρότερα εγχειρίδια «κυνηγιού μαγισσών», το Malleus Meleficarum. Σκοπός της «Αδελφότητας» ήταν η λατρεία της Παναγίας με μια σειρά προσευχών, κυριότερη από τις οποίες ήταν το γνωστότατο Ave Maria.

Εκείνη την εποχή υπήρχε ήδη ένα αγιογραφικό πρότυπο που ένωνε τους πιστούς στη λατρεία της Παναγίας. Ονομαζόταν Rozenkrantzbild και απεικόνιζε την Παρθένο Μαρία να μοιράζει στεφάνια με λευκά και κόκκινα τριαντάφυλλα στο πλήθος, στο οποίο συνυπάρχουν μέλη των κοινωνικών στρωμάτων.

Ο Ντύρερ τήρησε (τουλάχιστον εν μέρει) αυτό το πρότυπο, αλλά τοποθέτησε τη σκηνή σ’ ένα φωτεινό τοπίο και αντικατέστησε τα στερεότυπα πρόσωπα του παραδοσιακού Rozenkrantzbild με αυθεντικές προσωπογραφίες υπαρκτών προσώπων.

Άλμπερτ Ντύρερ

Στο κέντρο του πίνακα τοποθέτησε την Παναγία καθισμένη σε θρόνο, με τους αγγέλους/ερωτιδείς να κρατούν πάνω από το κεφάλι της ένα εκπληκτικής τέχνης και λεπτομερειών στέμμα. Δεξιά κι αριστερά της παρατάσσονται οι πιστοί σε δύο σειρές, γονατιστοί, με επικεφαλής τον πάπα και τον αυτοκράτορα αντίστοιχα. Οι άρχοντες της γης έχουν αποθέσει την τιάρα και το στέμμα και υποκλίνονται ευλαβικά στην Παναγία και το Θείον Βρέφος, οι οποίοι, μαζί με τα αγγελάκια και τον Άγιο Δομίνικο, τοποθετούν ροδοστέφανα στα κεφάλια των πιστών. Σε πρώτο πλάνο διακρίνεται ο πάπας Σίξτος Δ΄ που είχε εγκρίνει την «Αδελφότητα» και απέναντί του ο αυτοκράτορας Φρειδερικος Γ΄, στο πρόσωπο του οποίου ο Ντύρερ έχει δώσει τα χαρακτηριστικά του διαδόχου Μαξιμιλιανού Α΄, βασιζόμενος ενδεχομένως σ’ ένα σχέδιο του Αμπρόσιο ντε Πρέντις. Ανάμεσα στους πιστούς διακρίνονται: ο αρχιτέκτονας Ιερώνυμος φον Άουγκσμπουργκ που σχεδίασε το νέο Φόντακο ντέι Τεντέσκι, ενώ πάνω δεξιά ο ίδιος ο Ντύρερ κρατά ένα φύλλο χαρτί με την υπογραφή του και την πληροφορία στα λατινικά ότι η σύνθεση διήρκησε πέντε μήνες.

Ο Ντύρερ ζωγράφισε αυτό το αριστούργημα τεχνικής έχοντας υπ’ όψιν του την μεγαλοπρέπεια των έργων του Μπελίνι και έχοντας δαμάσει την τέχνη των Βενετών ζωγράφων στην χρήση των χρωμάτων. Η ανυπέρβλητη ικανότητά του να αποδίδει, σχεδόν, φωτογραφικά, τις λεπτομέρειες, απογειώνει όλα του τα έργα.

Ακόμη και ο Δόγης, εκτός από την τοπική αριστοκρατία, έσπευσε να θαυμάσει το έργο και του πρότεινε να εργασθεί ως επίσημος ζωγράφος της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, έναντι υψηλής αμοιβής- μια τεράστια τιμή για έναν ξένο ζωγράφο- αλλά ο Ντύρερ την απέρριψε.

Ο πίνακας, ελαιογραφία με διαστάσεις 162 x195 εκ. βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη Πράγας.

Σχετικά Άρθρα