Ο ΦΤΩΧΟΥΛΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ Νίκου Καζαντζάκη

Ο Φτωχούλης του Θεού

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Ο Νίκος Καζαντζάκης εξέδωσε για πρώτη φορά το παραπάνω βιβλίο το 1954 σε συνέχειες (όπως συνηθιζόταν) στην εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ». Το έγραψε αφού πρώτα επισκέφθηκε την Ασίζη (τόπος καταγωγής του Αγίου Φρανγκίσκου και τόπος της αφιερωμένης σ’ εκείνον εκκλησίας, μαζί με το πλησίον μοναστήρι της Αγίας Κλάρας.

Εγώ διάβασα το βιβλίο πριν πάω στην Ασίζη. Αλλά, ούτως ή άλλως, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα ήταν κάτι παραπάνω από υποβλητική, παρά τα συρρέοντα πλήθη ανθρώπων από όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη.

Ο Φτωχούλης του Θεού

Ίσως οι περισσότεροι να επισκέπτονται την μεγάλη εκκλησία για να δουν τις υπέροχες τοιχογραφίες του Τζιότο, όμως, όλοι καταλήγουν να προσκυνούν τον Άγιο Φραγκίσκο, τον Φτωχούλη του Θεού.

Θεωρώ το βιβλίο αυτό το τρυφερότερο που έγραψε ο αγαπημένος μου συγγραφέας, έναν ύμνο σ’ εκείνους που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα και ζητούν τη θέωση- ένα θέμα που τον απασχολούσε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του- κι ας τον αφόρισαν …

Αντί να γράψω τη γνώμη μου για τον Φτωχούλη του Θεού- όσα και να έγραφα θα ήταν ελάχιστα- αποφάσισα να σας μεταφέρω τα ίδια τα λόγια του Καζαντζάκη, τις σκέψεις του κατά την δεύτερη επίσκεψή του στην Ασίζη, λίγο πριν σημάνουν τα κανόνια του Β΄Π.Π. Είμαι βέβαιη ότι αφήνουν ξεκάθαρο τον θαυμασμό του στον ταπεινό Άγιο, το μήνυμα που θέλησε να μας αφήσει, γραμμένο με τον μοναδικό του τρόπο, με τη δική του πλανεύτρα του νου γλώσσα.

Η πρώτη μορφή που με περίμενε στην φασιστικήν Ιταλία ήταν γιομάτη ταπεινοσύνη κι αγάπη: ο Άγιος Φραγκλισκος της Ασίζης. Είχα φύγει βιαστικά από την Ισπανία για να βρεθώ στη μεγάλη επέτειο της έβδομης εκατονταετηρίδας του. Ο Μουσολίνι ανακήρυξε τη μέρα αυτή εθνική γιορτή, ο αφοσιωμένος της φτώχειας, της υπακοής και της παρθενίας κατατάχτηκε στα μαύρα πουκάμισα, δημοσιογράφοι και φιλόσοφοι ανάλαβαν ν’ ανακαλύψουν φραγκισκανικές αρετές στα νέα φασιστικά τάγματα.

   Κάθουμαι στη μικρή πλατεία της Ασίζης, απέναντι στη γωνιά όπου ήταν το πατρικό σπίτι του αγίου, και συλλογίζουμαι όλη του την ψυχική, δονκιχωτική πορεία. Όταν άρχισε να κηρύχνει σε τούτη εδώ την αγορά- τον Απρίλη του 1207- τα παιδιά του δρόμου τον πήραν αποπίσου με πέτρες και λάσπες, κι αυτός, το αρχοντόπουλο της πολιτείας, χόρευε στη μέση της πλατείας, ομπρός στον ξαγριεμένο πατέρα του, και φώναζε: «Θέλω να χτίσω μιαν εκκλησιά· όποιος μου δώσει μια πέτρα, ο Θεός θα τού δώσει ένα δώρο· όποιος μού δώσει δυο πέτρες, ο Θεός θα τού δώσει δυο δώρα· όποιος μού δώσει τρεις πέτρες, ο Θεός θα τού δώσει τρία δώρα!

   Όλοι γελούσαν, κι αυτός γελούσε μαζί τους: «Τι είμστε εμείς» φώναζε χαρούμενος «παρά οι καραγκιόζηδες του Θεού, που γεννηθήκαμε για να φραίνουμε τις καρδιές των ανθρώπων;

Νίκος Καζαντζάκης

Κηρύχνει: «Η ανώτερη αρετή είναι η φτώχεια». Η χήρα αυτή του Χριστού, διωγμένη απ’ όλα τα σπίτια, καταφρονεμένη, γύριζε στους δρόμους, και κανένας δεν την ήθελε. Κι ο Φραγκίσκος την αγάπησε και την πήρε γυναίκα. Φτώχεια, υπακοή και παρθενία, ιδού οι τρεις μεγάλες φραγκισκανικές αρετές.

   Αν οι τρεις τούτες αρετές κυριαρχούσαν, αν όλοι γίνουνταν Φραγκισκανοί, ο κόσμος θα χάνουνταν. Αν πάλι ο Φραγκίσκος κήρυχνε πραχτικότερες ιδέες, το κληρυγμά του δε θα ‘χε την παραφροσύνη που μόνη μπορεί να συναρπάσει και να σώσει τις ψυχές των ανθρώπων. Το ιδανικό πρέπει να στέκεται, αν θέλει ν’ ανανεώσει το πρόσωπο της γης, πολύ ψηλότερα από τη δύναμη του ανθρώπου. Σ’ αυτό έγκειται η μυστική του δύναμη, η έλξη, το οδυνηρό τέντωμα της ψυχής για να το φτάσει, η φοβερή ανάταση που μεγαλώνει το ανάστημα του ανθρώπου.

Η αγάπη της ιδιοχτησίας, η δίψα της μάθησης, η υπερηφάνια κι η ανυπακοή, οι γυναίκες, όλοι οι λύκοι του πονηρού, έμπαιναν μέσα στη μάντρα του αγίου. Έτσι, τυραννισμένος, με σπαραγμένο το σώμα από τις κακουχίες, ζύγωνε το θάνατο. Μα η χαρούμενη, αψηλή διάθεση, δεν τον αφήκε. Τυφλός, ετοιμοθάνατος, σε μια γωνιά ενός κήπου, κατάχαμα, άυπνος από τους πόνους κι από τους πολλούς ποντικούς που περπατούσαν απάνου του, εσύνθεσε τους περίφημους ύμνους, και το πρωί τον βρήκαν οι καλογέροι να τραγουδάει χτυπώντας τα χέρια.

… Βρισκόμαστε στον αστερισμό των λύκων. Ο Άγιος Φραγκίσκος είναι ένα μικρό αρνί και μας αρέσει- ακριβώς γιατί είμαστε λύκοι.

Σχετικά Άρθρα