1η ΑΠΡΙΛΙΟΥ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΈΡΑ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΈΡΑ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Η Ημέρα Γαστρονομικού Βιβλίου ή Φεστιβάλ Γαστρονομικού Βιβλίου γιορτάζεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής την 1η Απριλίου κάθε χρόνο, με αφορμή τη γέννηση στις 1 Απριλίου του 1755 του μεγάλου γαστρονόμου Ζαν Μπριγιά-Σαβαρέν (1755-1826). Ο Σαβαρέν συνέγραψε το περίφημο οκτάτομο έργο περί γαστρονομίας:

«Η φυσιολογία της γεύσης» ή «Μελέτη περί της υψηλής γαστρονομίας», που είναι έργο ιστορικό, θεωρητικό και για καθημερινή χρήση

Γαστρονομία

Η ιδέα για την ανακήρυξη της Ημέρας Γαστρονομικού Βιβλίου ανήκει στην Αμερικανίδα βιβλιοθηκονόμο και συγγραφέα Τζούντιθ Χόφμπεργκ (1934-2009), την οποία υλοποίησε η Γαλλίδα καλλιτέχνιδα Μπεατρίς Κορόν το 2000.

Ο Ζαν Αντέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν γεννήθηκε το 1755 στο Μπελέ της Γαλλίας και πέθανε το 1826 στο Παρίσι, περίπου δύο χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου του «Η Γαστρονομία ως καλή τέχνη», χάρη στο οποίο κέρδισε την αθανασία. Ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, σπούδασε νομικά και διακρίθηκε στην επιστήμη του, τόσο για τα συγγράμματά του, όσο και για το γεγονός ότι διετέλεσε δικαστής στον γαλλικό Άρειο Πάγο.

Ήταν ένας αστός δημοκρατικών πεποιθήσεων που συντάχθηκε φανερά με τη Γαλλική Επανάσταση, αλλά αποστασιοποιήθηκε το 1793 και αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί αρχικά στην Ελβετία, κατόπιν στο Λονδίνο, στην Ολλανδία και τελικά, από το 1794 και για τρία χρόνια πήγε στην Αμερική. Επέστρεψε στη Γαλλία επί διακυβέρνησης Διευθυντηρίου και τότε απέκτησε τα πρώτα του αξιώματα στον δικαστικό κλάδο.

Εν τω μεταξύ, ήταν ήδη διάσημος σαν χαρακτήρας καλοσυνάτος, καλοπροαίρετος, αξιαγάπητος αλλά και παράδοξος • ένας θαυμαστός ποιητής της λαιμαργίας και της καλοπέρασης.

Γαστρονομία είναι η γνώση και η κατανόηση όλων όσων σχετίζονται με την διατροφή του ανθρώπου.

Ζαν Αντέλμ Μπριγιά-Σαβαρέν

Μέσα σ’ αυτό το έργο του επινοεί μία δέκατη μούσα, τη Γαστερία, την οποία περιγράφει ως «την ωραιότερη των Μουσών». Το βιβλίο του κυκλοφορεί στα ελληνικά, σε εξαιρετικά εύστοχη μετάφραση, από τις εκδόσεις Στοχαστής.

Για το βιβλίο

Πρόκειται για ένα βιβλίο γεύσεων και αισθήσεων ‒ ένα υπέροχο ανθολόγιο από όμορφες ιστορίες που παραδίδουν στον αναγνώστη έναν σημαντικό θησαυρό παρατηρήσεων και αισθήσεων, σχετικά με την ανθρώπινη ροπή για την ηδονή του φαγητού. Η αφήγηση έχοντας το ύφος υπαινικτικής παρωδίας καθοδηγεί τον αναγνώστη στο μονοπάτι απενοχοποίησης, τόσο της γαστριμαργικής απόλαυσης, όσο και της λαιμαργίας.

Ο Alex Pavlov για τα μπισκότα σαβαρέν

  • Ένα καλό σαβαρέν θα πρέπει να ζυμώνεται μέσα στο ζαχαροπλαστείο και να έχει τον χρόνο να φουσκώσει.
  • Ένα από τα χαρακτηριστικά του σαβαρέν είναι το καλό βούτυρο και ένα καθαρό, σκληρό αλεύρι που θα ζυμωθεί προσεκτικά.
  • Η εναλλακτική ονομασία του σαβαρέν είναι «μπαμπάς», «baba au rhum» στα γαλλικά, ο οποίος είναι σαβαρέν με ρούμι και σαντιγί. Ένα καλό σαβαρέν πρέπει να έχει ελαφρύ σιρόπι, πλέον ζούμε στην εποχή που τα γλυκά πρέπει να έχουν γεύση και όχι απλώς ζάχαρη. Δεν πρέπει να είναι βαριά.

Γαστρονομία και ιστορία.

Η γνώση και η κατανόηση αποτελούν την βάση της γαστρονομίας. Σημαντικό ρόλο παίζουν ο τόπος παραγωγής και η ποιότητα του τροφίμου. Στοιχεία της ιστορίας, της ανθρωπολογίας, της κοινωνιολογίας, της ψυχολογίας, της χημείας, του σχεδιασμού, της ιατρικής, της οικονομίας αλλά και της γεωργίας, αλληλεπιδρούν για την γαστρονομική γνώση αλλά και την δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και επιτυχημένου φαγητού. Βάσει των ιστορικών γεγονότων, πατέρας της γαστρονομίας, θεωρείται ο Συρακούσιος ποιητής και φιλόσοφος Αρχέστρατος.

Στο έργο του «Ηδυπάθεια» (μέσα του 4ου αι. π.Χ.), έχουν καταγραφεί οι εκλεκτότερες τροφές της εποχής του. Είναι ένα από τα σπάνια αρχαία κείμενα που αναφέρουν αναλυτικά τους τόπους παραγωγής καθώς και τους τρόπους παρασκευής.

Συμπόσιο
Αρχαιοελληνικό συμπόσιο
  • Η αρχαία ελληνική κουζίνα χαρακτηριζόταν από λιτότητα και είχε ως βάση την λεγόμενη: «τριάδα της Μεσογείου»: Σιτάρι – ελαιόλαδο – κρασί καθώς και τα ψάρια. Αυτή η τάση στην ελληνική διατροφή συνεχίστηκε στα ρωμαϊκά και μετέπειτα στα ενετικά και οθωμανικά χρόνια.
  • Η Βυζαντινή κουζίνα ήταν παρόμοια με την αρχαιοελληνική κουζίνα και αποτελεί την φυσική συνέχειά της. Προσέθεσε, όμως, νέα συστατικά, όπως είναι το χαβιάρι, το μοσχοκάρυδο, τον βασιλικό και τα λεμόνια. Η βυζαντινή κουζίνα χρησιμοποιεί πολλά μπαχαρικά λόγω της κομβικής γεωγραφικής θέσης της Κωνσταντινούπολης που ήταν ένα παγκόσμιο κέντρο του εμπορίου των μπαχαρικών.

Η αστικοποίηση μετά από το 1960 έφερε αλλαγές, όπως νέες συνταγές, νέους τρόπους παρουσίασης και περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα