4 Απριλίου 1944: Το χτύπημα των Ιερολοχιτών στο Διδασκαλείο της Μυτιλήνης

Ιερός Λόχος, Μυτιλήνη

Μία σχετικά άγνωστη σελίδα της νεότερης Ιστορίας μας

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Τέλη Μαρτίου του 1944, η Βρετανική Διοίκηση Καταδρομών του Αιγαίου έστειλε στην πλωτή βάση καταδρομών, διαταγή για καταδρομική ενέργεια στη Λέσβο. Πώς προέκυψε όμως αυτή η διαταγή;

Στις 25 Μαρτίου του 1944, οι κάτοικοι της Αγιάσου γιόρτασαν την εθνική εορτή, μετατρέποντάς την σε αντιγερμανική εκδήλωση, πράγμα που εξόργισε τη ναζιστική Κομαντατούρ. Έτσι οι Γερμανοί περικύκλωσαν στις 28 Μαρτίου την Αγιάσο και σε αντίποινα για τις εκδηλώσεις της 25ης Μαρτίου συνέλαβαν 40 ομήρους. Κάποιους τους φυλάκισαν στα κρατητήρια της Γκεστάπο στην περιοχή της Σουράδας και κάποιους άλλους στο Διδασκαλείο ( κατοπινή Παιδαγωγική Ακαδημία), που χρησιμοποιούνταν από τους Γερμανούς σαν φυλακή. Αρχικά στάλθηκε αναγνωριστική περίπολος στο νησί, στην οποία συμμετείχε και ο Μυτιληνιός Ιερολοχίτης Μίμης Γαληνός η οποία και συγκέντρωσε πληροφορίες για όλους τους φυλακισμένους και για τη γερμανική δύναμη και θα δρούσε σαν ομάδα αντιπερισπασμού.

Η καταδρομική ενέργεια αποφασίστηκε να γίνει τη νύχτα 3 προς 4 Απριλίου με σκοπό:

  • Την εξουδετέρωση, θανάτωση, ή αιχμαλωσία του προσωπικού της γερμανικής μυστικής αστυνομίας.
  • Την αρπαγή των γερμανικών αρχείων.
  • Την απελευθέρωση όλων των κρατουμένων.
Ιερός Λόχος Αιγαίου

Η καταδρομική δύναμη συγκροτήθηκε από 32 Ιερολοχίτες με επικεφαλής τον αντισυνταγματάρχη Καλίνσκη και χωρίστηκε σε τέσσερις ομάδες: Η πρώτη ομάδα με δύναμη 10 ανδρών ανέλαβε να προσβάλει το Διδασκαλείο. Η δεύτερη ομάδα με επίσης 10 άνδρες και με τον Καλίνσκη, θα χτυπούσε τα κρατητήρια της Γκεστάπο. Η τρίτη ομάδα με 6 άντρες, αρχικά θα κάλυπτε την κίνηση των πρώτων δύο ομάδων και στη συνέχεια θα εξουδετέρωνε το προσωπικό της Γκεστάπο στο επιταγμένο σπίτι που διέμεναν και τέλος, η τέταρτη ομάδα με 4 Ιερολοχίτες είχε αναλάβει να καλύπτει τις ενέργειες των άλλων ομάδων. Οδηγοί των ομάδων ήταν τα μέλη της αναγνωριστικής περιπόλου που είχε προηγηθεί. Στις 11:30 το βράδυ της 3ης Απριλίου, η καταδρομική δύναμη αναχώρησε με μεταφορικό σκάφος από τη Βάση που βρισκόταν κοντά στο νησάκι Άγιος Γεώργιος και αποβιβάστηκε αθέατα στη 01:00 τα ξημερώματα της 4ης Απριλίου στον όρμο της Βαρειάς, νότια της Μυτιλήνης. Το μεταφορικό σκάφος συνοδευόταν από ένα ακόμη που άρχισε να περιπολεί στα νότια του νησιού.

Το σχέδιο δράσης

Η τέταρτη ομάδα, μετά από πορεία μιας ώρας, έφτασε στην παρυφή της πόλης, έστησε τα πολυβόλα της και άρχισε τη ναρκοθέτηση. Ένα γερμανικό αυτοκίνητο που περιπολούσε στην περιοχή το πυροβόλησαν σκοτώνοντας τους Γερμανούς που ήταν μέσα. Στη συνέχεια η ομάδα παρέμεινε στη θέση της μέχρι τις 3:10 που ήταν η προσχεδιασμένη ώρα αποχώρησης. Η τρίτη ομάδα, αφού κάλυψε την κίνηση της πρώτης και δεύτερης, πλησίασε στην επιταγμένη κατοικία των Γερμανών, επιτέθηκε αιφνιδιαστικά και σκότωσε τρεις Γερμανούς και έναν Έλληνα χωροφύλακα που ήταν στην υπηρεσία τους. Στη συνέχεια αποχώρησε προς το σημείο που είχε συμφωνηθεί. Ταυτόχρονα, η δεύτερη ομάδα επιτέθηκε στα κρατητήρια και εξουδετέρωσε τη φρουρά, αλλά δεν κατάφερε να ανοίξει το σιδερένιο κιβώτιο του αρχείου. Άνοιξε όμως τις πόρτες των κελιών και δώδεκα κρατούμενοι έφυγαν, ενώ αρκετοί φοβήθηκαν και αρνήθηκαν να δραπετεύσουν. Η πρώτη ομάδα πλησιάζοντας το Διδασκαλείο άκουσε πυροβολισμούς και για να προλάβει την αντίδραση των Γερμανών, έκοψε βιαστικά τα τηλεφωνικά καλώδια και σκότωσε τους τρεις από τους τέσσερις Γερμανούς δεσμοφύλακες. Στη συνέχεια, άνοιξαν τις πόρτες στους φυλακισμένους, όμως και εδώ παρουσιάστηκε το φαινόμενο της άρνησης των κρατουμένων να δραπετεύσουν. 150 κρατούμενοι παρέμειναν και μόνο μερικές γυναίκες δραπέτευσαν. Στις 3:30 η καταδρομική δύναμη συγκεντρώθηκε στο σημείο επιβίβασης στο πλοιάριο μεταφοράς και αποχώρησε για τη Βάση της, κοντά στις Μικρασιατικές ακτές.

Οι συνολικές απώλειες των Γερμανών ήταν έξι νεκροί και επτά τραυματίες. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο διοικητής της Γκεστάπο. Από τους Έλληνες σκοτώθηκαν δύο χωροφύλακες που ήταν υπηρεσία μαζί με τους Γερμανούς, ενώ τραυματίστηκε κι ένας Ιερολοχίτης. Τις επόμενες ημέρες, παραδόξως, δεν υπήρξαν αντίποινα των Γερμανών για αυτή την καταδρομική ενέργεια.

Ιερός Λόχος Αιγαίου

Σημείωση: Ο Ιερός Λόχος ήταν ελληνική στρατιωτική μονάδα Ειδικών Δυνάμεων που συγκροτήθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το 1942 στη Μέση Ανατολή και αποτελείτο εξολοκλήρου από Έλληνες αξιωματικούς και των τριών όπλων. Η δράση τους ήταν κυρίως επιχειρήσεις καταδρομικές και εκκαθαριστικές, με σημαντικά και αξιόλογα αποτελέσματα, τόσο στη Βόρεια Αφρική όσο και στο Αιγαίο.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα