ΡΑΦΑΕΛ (1483-1520) Η ΦΟΥΡΝΑΡΙΣΣΑ (La Fornarina)

Η Φουρνάρισσα, Ραφαέλο

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Ένα πολυσυζητημένο αριστούργημα γεμάτο μυστήριο θα δούμε σήμερα, φιλοτεχνημένο μάλιστα τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του μεγάλου ζωγράφου. Μοντέλο είναι η Μαργαρίτα Λούτι, κόρη του φούρναρη Φραντσέσκο Λούτι. Ο ωραίος Ραφαέλ, ο αγαπημένος αλλά αδιάφορος εραστής μιας πλειάδας γυναικών, είχε ερωτευθεί πραγματικά και βαθιά την Μαργαρίτα- η οποία αρνιόταν να τον παντρευτεί…

Ο τολμηρότατος πίνακας της ημίγυμνης νέας φέρει κάποια αποδεικτικά της σχέσης τους: στο μπράτσο της ένα χρυσό βραχιόλι γράφει «RAPHAEL URBINAS», δηλαδή Ραφαέλ από το Ουρμπίνο (τόπος καταγωγής του ζωγράφου), ενώ ένα μικρό δαχτυλίδι μ’ ένα κόκκινο ρουμπίνι στο αριστερό της χέρι που αναπαύεται στο πόδι της, δείχνει ότι είχε γίνει τελικά- έστω και κρυφά- σύζυγός του.

Η τολμηρή Μαργαρίτα τον παράτησε κι έφυγε κάποια στιγμή. Ο Ραφαέλ έπεσε σε απόγνωση, δεν μπορούσε να ζωγραφίσει, δεν μπορούσε να κάνει το παραμικρό. Ήταν τόσο μεγάλη η απελπισία του, ώστε ο ο προστάτης του πάπας Λέων Ι΄ και ο Αγκοστίνο Κίτζι, στο παλάτι του οποίου έμενε ο ζωγράφος, έψαξαν να τη βρουν, με σκοπό να την ξεφορτωθούν. Ο πάπας της πρόσφερε χρήματα κι εκείνη τα δέχτηκε για να εξαφανισθεί. Υπάρχουν γνώμες ότι το μοντέλο ήταν απλώς μια πόρνη και κάποιες άλλες ότι αντιπροσωπεύει μια μάγισσα, ωστόσο το βραχιόλι και το δαχτυλίδι τις καταρρίπτει.

Η Φουρνάρισσα, Ραφαέλο

Ο πίνακας είναι ζωγραφισμένος σε ξύλο- μια συνηθισμένη τακτική του ζωγράφου. Ένας κόκκινος μανδύας σκεπάζει το κάτω μέρος του σώματος της κοπέλας που φορά στο κεφάλι ένα ριγέ μεταξωτό τυρμπάν, ενώ με το δεξί της χέρι κρατεί ένα αραχνοϋφαντο ύφασμα, καλύπτοντας ένα ελάχιστο κομμάτι του νεανικού στήθους της. Η πόζα θυμίζει τη θεά της ομορφιάς, την Αφροδίτη, παρμένη από αρχαία αγάλματα, ενώ το ελαφρύ κοκκίνισμα στα μάγουλα δίνει μια νότα ντροπαλοσύνης που δεν συνάδει με τη γύμνια της, και εκλαμβάνεται περισσότερο σαν τεχνική ξελογιάσματος. Η τεχνική του σφουμάτο αποδίδει με εξαιρετική λεπτότητα την σάρκα που φωτίζεται μοναδικά, προσδίδοντας μια ιδιαίτερη ιδεαλιστική απεικόνιση. Ο προικισμένος ζωγράφος είχε το χάρισμα της απορρόφησης των επιρροών που δεχόταν και τις αφομείωνε δημιουργώντας το δικό του στίγμα. Για άλλη μια φορά, είναι ορατή η sprezzatura, η ικανότητα του Ραφαέλ να αποδίδει μια αταραξία που «κρύβει» και απλοποιεί την τέχνη του, με τρόπο που να φαίνεται ότι έγινε άκοπα.

Όταν ο Ραφαέλ πέθανε ξαφνικά, ο πίνακας βρισκόταν στο εργαστήριό του. Λίγο αργότερα ο μαθητής του Τζούλιο Ρομάνο πούλησε τον πίνακα (φροντίζοντας να καλύψει το δαχτυλίδι-«ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συντήρησης του πίνακα, προκαλώντας τεράστια έκπληξη) στην κόμισα Ντι Σανταφιόρα. Όταν εκείνη πέθανε το 1605, ο πίνακας εντάχθηκε στην συλλογή Buoncompagni και κατέληξε στην Galleria Nazionale d’ Arte Antica η οποία στεγάζεται στο Palazzo Barberini.

Σχετικά Άρθρα