ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ: Η παγκόσμια ημέρα των τσιγγάνων στην ποίηση.

Τσιγγ'ανοι

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Η Παγκόσμια Ημέρα των Ρομά (8 Απριλίου) είναι μία μέρα κατά την οποία γιορτάζεται ο πολιτισμός των Ρομά και διατρανώνεται η ευαισθητοποίηση για τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι Ρομά.

Οι Τσιγγάνοι (Ρομά, όπως αυτοαποκαλούνται) είναι ένα έθνος 15.000.000 ψυχών, μία πολύπαθη φυλή, που πουθενά δε βρίσκει πατρίδα, με βαρύ φόρο αίματος στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και ρατσιστική αντιμετώπιση στα μέρη όπου ζουν. Έχουν πολλές φορές επικριθεί, ακόμα και από ανθρώπους με φιλελεύθερο πνεύμα και αντιρατσιστικό αίσθημα, που θεωρούν ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ότι όλοι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για τα ατομικά μας δικαιώματα και την φυσική μας οντότητα, οπότε δεν υπάρχει λόγος να γιορτάζουμε ξεχωριστά την ύπαρξή μας. Παρ’ όλα αυτά, οι Ρομά (αθίγγανοι=ανέγγιχτοι) έχουν κάθε λόγο να θεωρούν σημαντικές τις εθνικές επετείους τους, που υπενθυμίζουν σε όλους όσους προσβάλλουν την αξιοπρέπειά τους, ότι έχουν την δική τους αξία ως ανθρώπινες οντότητες.

Βιβλίων Γη

Οι ποιητές έγραψαν για τους μουσικούς, για τους σιδεράδες, για τις χαρτορίχτρες, για τα καραβάνια, για τα τσαντίρια, για τον πολύχρωμο και ταλαιπωρημένο κόσμο τους.

Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου, Κωστής Παλαμάς (απόσπασμα)

Λαμπαδιάζει το καμίνι
με του αγέρα τα φτερά
Λάμια αχόρταγη ξεσπάει
και λυσσομανά η φωτιά.
Κι άδραξε το σίδερο η φωτιά
κι απ' τα δόντια της θα βγει
σα λιοντάρι δαμασμένο
από ξωτικού βουλή.
Και τ'ασάλευτο τ'αμόνι
και τ'ολόγοργο σφυρί
βροντερή μία μάχη αρχίζουν
κι είναι πλάστης το σφυρί.
[...]
Γύφτε, σιδεροπελέκα,
που έζησες ερημικά
σε ύψη γαληνά απλησίαστα,
Γύφτε, σιδεροπελέκα,
στη φωτιά για τη φωτιά
τα κοντάρια, τα σκουτάρια
τα σπαθιά...
Τσιγγάνικο, Κώστας Βάρναλης

Βάρα γερά τον νταγερέ, πιωμένε μου λεβέντη! 
Κορδέλα κόκκινη κρεμώ στον άγριο εσέ ζουρνά σου!
 Φλουρί κολλώ στο στήθος σου, ξυπόλητη χορεύτρα! 
στρογγυλοπαίζει σου η κοιλιά κι ο κόρφος σου πετάει 
τα μπρούτζινα γιορντάνια σου και τα χοντροβραχιόλια.
 Παίζει το μαύρο μάτι σου μαργιόλικο, 
μεγάλο και φέρνει ο λάγνος σου χορός την πεθυμιά της νύχτας!
 Κρασί ας μη παύσουν τάταχτα μουστάκια μας να στάζουν!
 Ε συ, πατέρα!  Η κόρη σου 'πόψε το παραμύθι 
θα μου είπη το τσιγγάνικο πά στο προσκέφαλό μου!
Μπρούτζινςος Γύφτος, Κώστας Καρυωτάκης

Μπρούτζινος γύφτος,  τράλαλα!  
τρελά πηδάει κεί πέρα, 
χαρούμενος που εδούλευε τον μπρούντζον  όλη μέρα 
και που' χει τη γυναίκα του χτήμα του και βασίλειο.
 Μπρούτζινος γύφτος, τράλαλα! δίνει κλοτσιά στον ήλιο!
Οι Γύφτοι, Δημήτρης Σιατόπουλος

Χτες αργά το σούρουπο κάτω στις ελιές ήρθαν οι τσιγγάνοι
γύφτοι και γυφτόπουλα,  γυφτοκοπελιές καραβάνι.
Τα τσαντίρια στήσανε κι άναψαν φωτιές γύρω-γύρω χάμου. 
Τα τραγούδια αρχίσανε και άναψαν καημούς στην καρδιά μου.
Να' χα  ρούχο  γύφτικο, χρώμα μελαψό, να ρθω στη φυλή σου.... 
Να ρουφώ γυφτούλα μου και να ξεδιψώ το φιλί σου!

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα