Διδώ Σωτηρίου: Μια συγγραφέας με ζωή διασκορπισμένη στα μυθιστορήματά της…

Βιβλίων Γη

Γράφει η Σοφία Σιγάλα

Ένα μικρό κοριτσάκι ξεκινάει από τα ανώμαλα καλντερίμια μιας επαρχιακής πόλης της Μικρασίας που λέγεται Αϊντίνι. Το μελαχρινό πρόσωπό του με τα ολόμαυρα μάτια, το πλαισιώνουν ολόξανθες μπούκλες που πέφτουν καλαίσθητα κάτω από ένα ροζ ανάλαφρο καπελάκι, χαρωπό σύμβολο μιας ρόδινης ξένοιαστης ζωής. Εκείνες οι παιδιάστικες μπουκλίτσες που ήταν απαλές σαν μετάξι και έλαμπαν σαν το χρυσάφι στον ήλιο έδιναν στο χλωμό κοριτσίστικο προσωπάκι μια παράξενη χάρη. Μιαν υπόσχεση, μιαν ελπίδα. Κι όμως, δεν ήταν αληθινές. Τις είχαν αγοράσει και ράψει πάνω στο καπέλο του παιδιού για να σκεπάσουν και να εξωραΐσουν μιαν ασχήμια. Έναν επίμονο, καταλυτικό ψωροφύτη που είχε αναγκάσει τους γονιούς του κοριτσιού να κουρέψουν σύριζα με την αμείλικτη ψιλή μηχανή τα πλούσια μαλλιά του. Έτσι, μια απ΄ τις πρώτες διδαχές που πήρε η μικρούλα εκείνη ήτανε πως εξωραΐζονται ακόμα και οι ασχήμιες της ζωής, φτάνει να μη διστάσει κανείς να κρύψει την πραγματικότητα με ένα όμορφο χρυσωμένο ψέμα.

Οι Νεκροί Περιμένουν, Διδώ Σωτηρίου
Διδώ Σωτηρίου

Αυτά γράφει ως παρουσίαση η Διδώ Σωτηρίου για την ηρωίδα της Αλίκη Μάγη, στο πρώτο της μυθιστόρημα, Οι Νεκροί Περιμένουν Όταν τη ρώτησαν αν είναι η ίδια η ηρωίδα της ιστορίας της απάντησε:

Κατά τη γνώμη μου, ο συγγραφέας είναι διάσπαρτος σε όλο το έργο του, γιατί ο εαυτός του είναι το πρώτο πειραματόζωο, εκείνος θα του πει την αλήθεια για ορισμένα γεγονότα, κι έτσι τον εμπιστεύεται ο συγγραφέας τον εαυτό του, γι΄ αυτό και δεν νομίζω πως έχει υπάρξει συγγραφέας που να μην έχει βάλει τον εαυτό του μες στα έργα του.

Η Διδώ Σωτηρίου έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα για να δηλώσει και να αφήσει σε αυτόν τον κόσμο τα όμορφα και ανυποψίαστα χρόνια που έζησαν οι Έλληνες της Μικρασίας. Ήταν απόρροια, όπως η ίδια είχε αναφέρει, των δικών της αναμνήσεων από τη ζωή της εκεί. Όταν είδε την απήχηση που είχε το πρώτο αυτό βιβλίο, αποφάσισε να καταγράψει όλη την ιστορία του «Μικρασιατικού δράματος». Χρησιμοποίησε την εμπειρία και τα βιώματά της, τα βιβλία που είχε διαβάσει και τις πολλές μαρτυρίες που έζησε από κοντά. «Κάλεσα τη συνεργασία της ζωής», λέει η ίδια.

Η γυναίκα της οποίας τα έργα συγκίνησαν όλον τον κόσμο, εκείνης που τα κείμενά της έγιναν μάθημα στα σχολεία, και έκαναν τους Έλληνες να γίνουν κοινωνοί της δραματικότερης στιγμής της Νεότερης Ιστορίας διατείνεται πως δεν ήταν συγγραφέας. Έχει όμως τον καλύτερο τρόπο να περιγράψει την έμπνευση:

Η έμπνευση είναι ωραίο πράγμα. Έχει ζεστασιά, θαρρείς πως ερωτεύεσαι το υλικό σου, αλλά μετά πρέπει να καθίσεις, να το δουλέψεις, για να ξεπεράσεις το ατομικό, να μπορέσεις να μπεις στο ομαδικό και να το κάνεις κοινό για όλους,

Διδώ Σωτηρίου

Όταν κάποιος ακούσει τη Διδώ Σωτηρίου να μιλάει, νομίζει πως έχει απέναντί του μια γυναίκα με ζωή αστείρευτη. Ο λόγος της είναι απλοϊκός, αλλά τα μάτια της είναι σε άλλη διάσταση. Νομίζεις πως κάνει διάλογο με τον ίδιο της τον εαυτό, ενώ μιλάει σε εκείνον που της απευθύνει τις ερωτήσεις. Στις συνεντεύξεις της, η φωνή της έχει τη χροιά των γιαγιάδων που ήρθαν από τη Μικρασία, τη μελωδικότητα της Ανατολής, οι φθόγγοι είναι τραγουδιστοί και λίγο φωναχτοί. Νομίζεις πως νουθετεί ένα μικρό εγγόνι της, αλλά κρύβei μια αρχοντιά, μια παιδεία έμφυτη, μια γνώση εμπειρική σε συνέργεια με τις ακαδημαϊκές της σπουδές.

Αυτό που έγινε, αισθανόμουν την ανάγκη, να το πω. Ήταν τα βιώματα που μπήκαν μέσα μου, στο υποσυνείδητο, κι ύστερα στο συνειδητό, δουλευτήκανε όπως δουλεύει η θάλασσα τα πετράδια, και σε μένα η ανάγκη ήτανε όπως διψάς και θες να πιείς νερό, όπως πεινάς και θες να φας.

Διδώ Σωτηρίου

Τα έργα της Διδώς Σωτηρίου έχουν μεταφραστεί σε πολλές χώρες. Διαβάζονται ως πονήματα για τη ειρήνη και τη καλή συμβίωση των λαών, αλλά και ως στοιχεία πολιτιστικά και ιστορικά μιας κραταιάς κοινωνίας που χάθηκε από τις πονηρές παρεμβάσεις των Ξένων Δυνάμεων. Στην Τουρκία το βιβλίο της Ματωμένα Χώματα είχε μεγάλη απήχηση και αγαπήθηκε από όσους λογικούς ανθρώπους κατανόησαν το λάθος που συντελέστηκε στη Μικρασία. Ο τίτλος του είναι, στην τουρκική γλώσσα, Benden Selam Söyle Anadolu’ya, δηλαδή, Πες από μένα ένα γεια σου στην Ανατολή.

Σχετικά Άρθρα