Εδουάρδο Γκαλεάνο: «Είμαστε όλοι θνητοί μέχρι το πρώτο φιλί και το δεύτερο ποτήρι κρασί».

Εδουάρδο Γκαλεάνο

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ουρουγουανός δημοσιογράφος, συγγραφέας, ιστορικός και πολιτικός αναλυτής, με σκέψη έντονα προσανατολισμένη στην αριστερά. Γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο και είχε ρίζες από την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γερμανία και την Ουαλία. Φυλακίστηκε για τις ιδέες του, εξορίστηκε στην Αργεντινή και μετά από το εκεί πραξικόπημα, κατέφυγε στη Βαρκελώνη. Στην Ουρουγουάη επιστρέφει το 1985 με την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Πέθανε στις 13 Απριλίου του 2015 σε νοσοκομείο του Μοντεβιδέο όπου νοσηλευόταν με καρκίνο των πνευμόνων.

Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 20 γλώσσες και στα ελληνικά. Τα πιο γνωστά έργα του είναι τα: “Μνήμες φωτιάς” (1986) και “Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής” (1971) που ξεπερνούν την ορθόδοξη γραφή και συνδυάζουν το ντοκιμαντέρ με το μυθιστόρημα, τη δημοσιογραφία την πολιτική ανάλυση και την Ιστορία.

Ο ίδιος δήλωνε ότι δεν ήταν ιστορικός αλλά συγγραφέας με μνήμη. Την τέχνη της αφήγησης την έμαθε στους δρόμους του Μοντεβιδέο και όχι σε κάποιο πανεπιστήμιο.

Εδουάρδο Γκαλεάνο

Δεν είχα την τύχη να γνωρίσω τη Σεχραζάτ, δεν έμαθα την τέχνη της αφήγησης στο ανάκτορο της Βαγδάτης, τα δικά μου πανεπιστήμια ήταν τα παλιά καφέ του Μοντεβιδέο.

Άκουγα με προσοχή στα τραπέζια των μπαρ αυτούς τους θαυμάσιους προφορικούς αφηγητές, των οποίων τα ονόματα αγνοώ, που έλεγαν θαυμαστά ψέματα και τα έλεγαν με τόσο ωραίο τρόπο, πού όσα έλεγαν, συνέβαιναν ξανά κάθε φορά που τα αφηγούνταν.

Είμαι παιδί αυτών των καφέ και αυτού του Μοντεβιδέο, όπου υπήρχε χρόνος για να χάνεις χρόνο.

Είναι σαν κάποιος να έχει μέσα στην ψυχή θραύσματα από γυαλί που τον πληγώνουν. Όλοι έχουμε κάποιο σπασμένο γυαλί στην ψυχή μας που πληγώνει και τη ματώνει, έστω και μικρό. Έτσι γράφοντας, νιώθω ότι βγάζω λίγα από αυτά τα γυαλάκια έξω από μένα. Τα βάζω σε ένα χαρτί και πια δεν μου κάνουν κακό. Δεν μου κάνουν τη ζωή ανυπόφορη, αλλά την πολλαπλασιάζουν επειδή μου επιτρέπουν να συνεννοούμαι καλύτερα με τους άλλους. Γιατί ο καθένας έχει τα γυαλάκια του που τον πονάνε.

Πιστεύω πως η λογοτεχνία είναι επικοινωνία ή δεν είναι τίποτα. Δεν γράφω για μένα, γράφω για να επικοινωνήσω με άλλους, για να φτάσω στους άλλους που θα γίνουν φίλοι μου ακόμα και αν δεν τους γνωρίζω ακόμα.

Εδουάρδο Γκαλεάνο

Μετά το πραξικόπημα στην Ουρουγουάη, του 1973, εκδίδει στην Ισπανία τη διάσημη τριλογία του, «Μνήμες Φωτιάς», το 1984. Με το «Μνήμες της Φωτιάς», ο Εδουάρδο Γκαλεάνο «ξαναγράφει» την Ιστορία της Λατινικής Αμερικής, βασιζόμενος σε μύθους, προφητείες και πραγματικά γεγονότα. Στην «Αρχή», τον πρώτο τόμο της τριλογίας, καταγράφεται η ιστορία της Λατινικής Αμερικής από την προκολομβιανή εποχή ώς τις αρχές του 18ου αιώνα. Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο « Τα πρόσωπα και οι μάσκες», αποδύεται σε ένα ταξίδι στην Ιστορία με στόχο «να συμβάλει στη διάσωση της λεηλατημένης μνήμης ολόκληρης της Αμερικής, αλλά κυρίως της Λατινικής Αμερικής, γης αγαπημένης και περιφρονημένης». Η επισκόπηση δύο αιώνων,  τον 18ο και τον 19ο, σκιαγραφεί μια εποχή επώδυνη μα και γόνιμη, κατά την οποία οι λαοί της αμερικανικής ηπείρου αναζητούν την πραγματική τους ταυτότητα, πίσω από τις μάσκες που τους επέβαλαν οι αποικιοκράτες, για να κατακτήσουν εντέλει την αυτοδιάθεσή τους και τα δικαιώματά τους. Το τελευταίο μέρος της τριλογίας, «Ο αιώνας του ανέμου», περιγράφει τον 20ο αιώνα, που αρχίζει το έτος 1900 στο άσημο χωριουδάκι Σαν Χοσέ ντε Γκράσια του Μεξικού, όπου οι κάτοικοί του προετοιμάζονται για το τέλος του κόσμου. Το τέλος όμως δεν θα ‘ρθει· η ζωή συνεχίζεται…Ο «αιώνας του ανέμου» έχει τη μορφή παλίμψηστου. Τα κομμάτια του είναι όλες οι προσωπικότητες που πέρασαν από τον 20ο αιώνα, ο Εμιλιάνο Ζαπάτα, ο Πάντσο Βίγια, ο Τσάρλι Τσάπλιν και ο Μπάστερ Κίτον, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Όσκαρ Νιμάγερ, η Φρίντα Κάλο, ο Κάρλος Γκαρδέλ, ο Τρότσκι, ο Πελέ και ο Γκαρίντσα, ο Κένεντι, ο Φιντέλ Κάστρο και ο Τσε Γκεβάρα, η Εύα Περόν, ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, ο Σαντίνο, ο Χούλιο Κορτάσαρ, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, ο Πινοτσέτ και οι Μητέρες της Πλατείας Μαΐου. Το παλίμψηστο έχει εκατοντάδες όψεις-ψηφίδες, που όλες συναποτελούν την ανακτημένη μνήμη. Η ιστορία όμως δεν τελειώνει: «Το βιβλίο κι εγώ ξέρουμε πως η τελευταία σελίδα είναι επίσης και η πρώτη».

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα