Ποιος ήταν ο Δον Θεόδωρος Γκριέγκο; (Θεόδωρος ο Έλληνας)

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ήταν ο πρώτος Έλληνας, με αιγαιοπελαγίτικη καταγωγή, θαλασσοπόρος και εξερευνητής που πάτησε το πόδι του στην Αμερική. Στις 17 Ιουνίου του 1527 απέπλευσε από το λιμάνι του Σανλούκαρ δε Μπαρραμέδα της Ανδαλουσίας, στολίσκος με πέντε πλοία και κυβερνήτη τον Αδελάνταδο Δον Πάνφιλο δε Ναρβάεθ, με προορισμό τις δυτικές ακτές του Μεξικού και της Φλώριδας που ήταν αποικίες της Ισπανίας. Στο ημερολόγιο που κρατούσε ο ταμίας της αποστολής αναφέρεται στα μέλη του πληρώματος και ένας Έλληνας με το όνομα Θεόδωρος, μάλλον μισθοφόρος, ο Don Theodoro Griego.

Τον Σεπτέμβριο η εξερευνητική αποστολή έφτασε στον Άγιο Δομίνικο. Εκεί αγόρασε ακόμα ένα πλοίο και προμήθειες, ενώ συμπληρώθηκε και το πλήρωμα σε άντρες, αφού κάποιοι ήταν άρρωστοι ή είχαν πεθάνει στο ταξίδι. Κατόπιν η αποστολή κατέπλευσε στο Σαντιάγο της Κούβας και χωρίστηκε στα δύο. Στο ένα μέρος ήταν και ο Θεόδωρος, ο οποίος με δυο καράβια κατευθύνθηκε προς το Τρινιντάντ για να πάρει προμήθειες. Όμως έπεσαν σε τυφώνα, με αποτέλεσμα να βυθιστούν και τα δύο καράβια, παρασύροντας στο βυθό 60 άντρες. Ο Θεόδωρος μαζί με 30 άνδρες επέζησαν, επειδή είχαν βγει στη στεριά προκειμένου να μεταφέρουν τα εφόδια στα πλοία.

Στις 14 Απριλίου του 1528, η αποστολή κατέπλευσε τελικά στην Φλόριντα και αμέσως άρχισαν να κατασκευάζουν καταλύματα για να εγκατασταθούν. Από τις πρώτες μέρες έκαναν επαφές με τους ιθαγενείς Ινδιάνους οι οποίοι τους πληροφόρησαν ότι υπήρχε πολύς χρυσός στα βουνά, στην περιοχή των Απαλάτσι. Οι Ισπανοί ξεκίνησαν ως χρυσοθήρες για να ανακαλύψουν τον χρυσό, αλλά στην πορεία σκότωναν τους Ινδιάνους άνδρες και αιχμαλώτιζαν τις γυναίκες και τα παιδιά τους, με σκοπό να τους πουν, πού ήταν ο χρυσός. Το αποτέλεσμα ήταν, να τους εναντιωθούν οι φυλές.

Κάποια στιγμή η ομάδα βρέθηκε αποκλεισμένη και χωρίς προμήθειες, σε άγνωστα εδάφη μακριά από την θάλασσα και την βάση της. Τότε ο Θεόδωρος (πιθανολογούνται οι γνώσεις του στη ναυπηγική) κατασκεύασε πέντε βάρκες, χρησιμοποιώντας ξύλο και δέρμα και αλείφοντας τες με ρετσίνι, με σκοπό να φύγουν μέσω των παραποτάμων του Μισισιπή. Μετά από έναν μήνα περιπλάνησης, η ομάδα βγήκε στην θάλασσα, αλλά ήταν αδύνατο να βρει την βάση της. Τελικά έφτασαν σε έναν όρμο, κοντά στη σημερινή πόλη Πενσακόλλα της Φλώριδας, όπου ο Θεόδωρος βγήκε στην στεριά για να πάρει νερό από τους Ινδιάνους της περιοχής. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, οι Ινδιάνοι επέστρεψαν με το νερό, αλλά χωρίς τον Θεόδωρο, ενώ στις ερωτήσεις των Ισπανών αρνήθηκαν να απαντήσουν και τράπηκαν σε φυγή. Οι Ισπανοί για δύο μέρες τον αναζητούσαν, αλλά δεν κατάφεραν να τον εντοπίσουν.

Η αποστολή τελικά κατάφερε το 1535 να φτάσει στην Καλιφόρνια και τελικά να επιστρέψει στην Ισπανία το 1537. Όλοι τότε είχαν πιστέψει ότι ο Θεόδωρος τους «πούλησε» για να καρπωθεί μόνο αυτός το χρυσάφι. Τρία χρόνια μετά, έφτασε στο σημείο που είχε χαθεί ο Θεόδωρος, ο Γκονθάλο Βαλντές, γραμματέας του Ισπανού κατακτητή Ερνάντο Ντε Σότο. Εκεί έμαθε ότι δύο χριστιανοί που βρισκόταν στην αποστολή του Ναρβάεθ έμειναν με τους Ινδιάνους, οι οποίοι για άγνωστο λόγο τους σκότωσαν. Οι Ινδιάνοι που αφηγήθηκαν το τέλος του Θεόδωρου δεν γνώριζαν το πότε ακριβώς δολοφονήθηκε ο Θεόδωρος, ούτε πού ήταν θαμμένος. Του έδωσαν μόνο το εγχειρίδιο που χρησιμοποιούσε ο Θεόδωρος.

Η Ελληνική κοινότητα της Φλώριδας θεωρεί τον Θεόδωρο τον πρώτο Έλληνα που πάτησε το πόδι του στην Αμερική. Ανήγειρε, μάλιστα, άγαλμά του στην παραλία της πόλης Κλιαργουότερ της Φλώριδας, τα αποκαλυπτήρια του οποίου έγιναν στις 8 Ιανουαρίου του 2005. Στη βάση του αγάλματος υπάρχει η επιγραφή: “Ο πρώτος Έλληνας στην Αμερική. Η ιστορία των Ελλήνων στην Αμερική αρχίζει εδώ”.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα