Λόρδος Βύρων: ο ρομαντικός ποιητής, ο παρεξηγημένος επαναστάτης και οι μετά θάνατον περιπέτειες…

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία ΣιταρίδουΤρουλάκη

Βιβλίων Γη

Η κατάρα της Αθηνάς

Μα στερνός, στο σαστισμένο πλήθος, κάπου σε μιαν άκρη,
Ένας που ήσυχα κοιτάζει βουρκωμένος απ’ το δάκρυ,
Μ’ άλαλο θυμό και πόνο μια αυτά πού ’κλεψαν θαμάζει,
Μια σιχένεται τον κλέφτη σύψυχα κι ανατριχιάζει.

Ω! που ζώντας και που σκόνη, δίχως σχώριο να γροικήση,
Ν’ ακλουθιέται η αχορτασιά του η ιερόσυλη με μίση,
Και η εκδίκηση ως τον τάφο και πιο πέρα, το όνομά του.

Να το κυνηγά, στο πλάγι του μωρόδοξου Ηροστράτου,
Και σε φύλλα λεκιασμένα και γραμμές που καίνε ας γίνη.

Ατελείωτα να στράφτουν εμπρηστές ναών κι Ελγίνοι,
Καταδικασμένοι αιώνια στο ίδιο ανάθεμα κι οι δυο τους,
Που ίσως στο στερνό θε να ’βρης και τον πιο χειρότερό τους,
Έτσι ας στέκουν, να τους βλέπουν τα μελλούμενα τα χρόνια,
Άγαλμα άσειστο, με βάση μοναχή, την καταφρόνια.

Μτφ. Στέφανου Μύρτα

Στο ποίημα αυτό του Λόρδου Μπάιρον, οι στίχοι κραυγάζουν οργή κι αγανάκτηση για το έγκλημα του Έλγιν και αποτυπώνουν την βαθιά του θλίψη για τα κλεμμένα Μάρμαρα.

Ήταν προσωπικότητα που δίχασε σύγχρονους και μελλοντικούς κριτές του. Κατηγορήθηκε ως τοκογλύφος, αλλά δώρισε ένα τεράστιο μέρος της περιουσίας του, περίπου 30.000 λίρες, σ’ έναν κακομοίρη λαό, όπως οι Έλληνες, που αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του. Κατηγορήθηκε ως συμφεροντολόγος, αλλά πάντα βρισκόταν στο πλευρό των αδύναμων και κατατρεγμένων υπομένοντας το κυνηγητό από την αστυνομία του συντηρητικού κατεστημένου της εποχής. Μέχρι και στην Ιταλία τον κυνηγούσε η αυστριακή αστυνομία, πιστεύοντας ότι θα υποκινούσε επανάσταση.

Χαρακτηρίστηκε επίσης ως παραδόπιστος και κομφορμιστής, αλλά πήγαινε κόντρα στην τάξη των ευγενών με αποτέλεσμα, όταν η σορός του έφτασε στο Λονδίνο για να ταφεί, οι δρόμοι είχαν κατακλυστεί από χιλιάδες εργάτες που τον λάτρευαν και πενθούσαν, ενώ οι ευγενείς δεν καταδέχτηκαν να παραστούν στην κηδεία του – όπως επιβάλλει το πρωτόκολλο – παρά έστειλαν άδειες τις άμαξές τους, σε ένδειξη περιφρόνησης! Η προσωπική του ζωή ήταν ιδιαίτερα άστατη και περιπετειώδης.

Εκτός από ποιητής, ο Λόρδος Βύρων, ήταν ένα φιλελεύθερο και προοδευτικό για την εποχή του άτομο. Ασπάστηκε τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης, όχι μόνο θεωρητικά, αλλά αγωνίστηκε για την επικράτησή τους σε πολλά επίπεδα. Ο αγώνας του στο πλευρό των επαναστατημένων Ελλήνων είναι γνωστός σε όλους. Αλλά και πιό πρίν συμμετείχε σε πολλές δράσεις υπέρ των αδυνάτων.

Ως μέλος της Βουλής των Λόρδων, στις 27/4/1812 κατά τη διάρκεια της πρώτης και μνημειώδους ομιλίας του, η οποία διδάσκεται ακόμη και σήμερα στα βρετανικά σχολεία, τάχθηκε κατά της θανατικής ποινής, που οι συντηρητικοί της εποχής ήθελαν να επιβάλουν στους εξεγερμένους κλωστοϋφαντουργούς του Νότιγχαμ, (τους λεγόμενους «Λουδίτες»), επειδή κατέστρεφαν τα μηχανήματα που θα τους έβγαζαν στην ανεργία και ήταν ο μόνος που καταψήφισε το σχετικό νομοσχέδιο.

Είχε το χάρισμα να βλέπει πολύ μακρύτερα από τους κοντόφθαλμους συγχρόνους του. Απεχθανόταν τον πόλεμο και δεν έχανε ευκαιρία να αντιταχθεί στον συντηρητισμό και το κατεστημένο της εποχής σε οποιαδήποτε γωνιά της Γης.

Βιβλίων Γη

Η φρίκη του πολέμου είναι αρκετή από μόνη της, χωρίς να προστεθεί η εν ψυχρώ σκληρότητα από τη μια ή την άλλη πλευρά.

23-1-1823

Πριν πάει στο Μεσολόγγι, ο Λόρδος Βύρων, είχε αναπτύξει πλούσια δράση μέσα από το επαναστατικό κίνημα των Ιταλών Καρμπονάρων εναντίον της Αυστρίας. Είχε υποστηρίξει τους Ινδούς, τους Ινδιάνους του Περού και γενικότερα τους Λατινοαμερικάνους, ενώ περνώντας από τη Γενεύη, είχε γράψει ένα εξαιρετικό ποίημα για τον «Φυλακισμένο της Σιγιόν», (The Prisoner of Chillon), έναν Ελβετό επαναστάτη που είχε φυλακιστεί για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Εξαιτίας όλης αυτής της δράσης του, ο Μαξίμ Γκόρκι τον χαρακτήρισε ως τον «μεγαλόπνοο ποιητή που αφιέρωσε τις δυνάμεις του για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τους τυράννους», ενώ ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του «πολίτη του κόσμου».

Ο εξαίρετος αυτός διανοούμενος και ειρηνιστής μισούσε την αδικία εις βάρος των αδυνάτων και δεν παρέλειπε να στηλιτεύει με ιδιαίτερη καυστικότητα τον Λόρδο Έλγιν, αλλά και την ίδια την πατρίδα του, την «Αλβιόνα», για την κλοπή των Μαρμάρων, μέχρι το θάνατό του. Εκτός από την «Κατάρα της Αθηνάς», στο ποίημά του «Τσάιλντ Χάρολντ» (Childe Harold), αναφέρει υπονοώντας την Αγγλία:

… Με χέρι στρίγγλας ρήμαξες συντρίμμια που και χρόνια και οι τύραννοι σεβάστηκαν, μ’ αγάπη ή ζηλοφθόνια.

Μεταφραση στεφανοσ Μυρτασ

Για την Ελλάδα

«Ήρθα εδώ, όχι για να κυνηγήσω περιπέτειες, αλλά για να βοηθήσω στην αναγέννηση ενός λαού, που ακόμα και στο σημερινό ξεπεσμό του, σου κάνει τιμή να είσαι φίλος του. Η φτώχεια είναι βασανιστική, αλλά πρέπει ίσως να την προτιμάμε από τις ηλίθιες διασκεδάσεις των τάξεων, που λέγονται ανώτερες και που δεν έχουν κρίση, ούτε καρδιά. Είμαι ευτυχισμένος που γλίτωσα από το περιβάλλον αυτό…»

Στο Μεσολόγγι συγκρότησε σώμα 500 Σουλιωτών το οποίο συντηρούσε με δικά του έξοδα, ενώ έστειλε και στο Μαυροκορδάτο 4.000 λίρες για τη συντήρηση του στόλου. Πιστεύεται ότι ο Μαυροκορδάτος χρησιμοποίησε κάποια απ’ αυτά τα χρήματα, για να καταστείλει την ανταρσία του Μοριά, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, αλλά αυτό μάλλον δεν είναι θέμα του Βύρωνα, ο οποίος επανειλημμένα είχε τονίσει το πόσο καταστροφικό θα ήταν για τον αγώνα να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα για εμφυλιακά συμφέροντα. Παράλληλα, προσπαθούσε να ενισχύσει την άμυνα της πόλης με πυροβολικό. Όταν ωστόσο αρρώστησε από, κατά πάσα πιθανότητα, λοίμωξη, πνευμονία ή ελονοσία, αρνήθηκε να εγκαταλείψει το Μεσολόγγι, όπως του συνέστησαν οι γιατροί και άφησε εκεί την τελευταία του πνοή, το 1824.

Βιβλίων Γη

Ο ίδιος επιθυμούσε να ταφεί στην Ελλάδα, οι συγγενείς του όμως έκριναν ότι ήταν προτιμότερο να ταφεί στην Αγγλία. Το σώμα του ταριχεύτηκε και μεταφέρθηκε στην πατρίδα του. Η ταφή του ήταν επεισοδιακή. Ο κολασμένος ποιητής, ο επαναστάτης πολιτικός δεν είχε καμία θέση στο Westmister Abbey, που αρνήθηκε να τον δεχτεί εκεί όπου είναι θαμμένα «τα ένδοξα τέκνα της Αγγλίας» κι έτσι κατέληξε στον οικογενειακό του τάφο στο Nottinghamshire.

Κατά την εκταφή το 1938, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα, στο φέρετρο βρέθηκε μια μικρή λήκυθος καλυμμένη με πορφυρό βελούδο και πάνω μια χάλκινη επιγραφή που έγραφε «μέσα στη λήκυθο αυτή βρίσκονται η καρδιά και ο εγκέφαλος του αποβιώσαντος Λόρδου Βύρωνα».

Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν εκατόν πενήντα χρόνια -το 1969- για να βρει επιτέλους ο Λόρδος Βύρων, την αναγνώριση που του άξιζε και να του αφιερωθεί μία αναθηματική πλάκα στη «Γωνιά των ποιητών», (Poets corner), στο WestMinster Abbey.

Ο αδιαμφισβήτητος φιλελληνισμός του διαφαίνεται από τα λόγια του:

«Θα ξεσηκώσω, αν μπορέσω, και τις πέτρες ακόμα ενάντια στους τυράννους της Γης», που συμβολίζουν την αντίσταση κάθε καταπιεσμένου, οποιασδήποτε εποχής, ενάντια σε κάθε μορφή τυραννίας.

Δίκαια λοιπόν η 19η Απριλίου, ημέρα θανάτου του Λόρδου Βύρωνα, έχει καθιερωθεί ως «Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης».

Είναι ευνόητο άλλωστε, πως η μέρα αυτή θα μπορούσε να αξιοποιηθεί, όχι μόνο για την προώθηση ενός σύγχρονου φιλελληνικού κινήματος διεθνώς, αλλά και ως σύμβολο εξέγερσης ενάντια σε κάθε κοινωνική αδικία και καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως ακριβώς ήταν και το όραμα του Τζορτζ Γκόρντον Νόελ Μπάιρον. Πηγή από το Διαδίκτυο.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα