Τρεις όροφοι, Εσκόλ Νεβό

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Η μυθιστορία του Εσκόλ Νεβό εκτυλίσσεται σε μια τριώροφη πολυκατοικία σε αριστοκρατικό προάστιο, λίγο έξω από το Τελ Αβίβ. Τα διαμερίσματα, γεμάτα ζωή, οικογενειακές ιστορίες και καλά κρυμμένα μυστικά, είναι μια εξαιρετική μικρογραφία της πόλης και της χώρας γενικότερα, καθώς και πηγή άντλησης πληροφοριών, σχολιασμού και κοινωνικής παρατήρησης για τον συγγραφέα.

Ο Νεβό έχει στήσει σε κάθε όροφο ένα «ακτινοσκοπικό μηχάνημα» και μελετάει τους κατοίκους, οι ζωές των οποίων είναι προβληματικές, αποκαλύπτοντας μία κοινωνία με κρίση ταυτότητας, αυτήν του Ισραήλ. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρεις αφηγηματικές ενότητες, όπου η κάθε μία αφορά έναν χαρακτήρα, μάλλον ψυχαναγκαστικό, από κάθε όροφο. Τρεις όροφοι, τρεις διαφορετικές ιστορίες, ασύνδετες μεταξύ τους εκ πρώτης όψεως αλλά σχετιζόμενες ακροθιγώς, όσο εξελίσσεται η πλοκή, με κορύφωση τις προσωπικές τους συγκρούσεις.

Στον πρώτο όροφο, ο Άρνον, ένας σκληρός απόστρατος αξιωματικός που πολέμησε στην Πρώτη Ιντιφάντα, εξομολογείται σε έναν φίλο του από το στρατό, πώς η εμμονή του για την ασφάλεια της μικρής κόρης του και ο φόβος του ότι έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά από τον γείτονά του, τον οδήγησε να χάσει τον έλεγχο και να θέσει τον εαυτό του και τον γάμο του σε κίνδυνο. Στον επάνω όροφο ζει η Χάνι, γνωστή ως «η χήρα», της οποίας ο σύζυγος ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο για επαγγελματικούς λόγους, ενώ εκείνη μένει στο σπίτι με τα δύο τους παιδιά, απομονωμένη και ψυχολογικά ασταθής. Όταν ο καταζητούμενος κουνιάδος της εμφανίζεται ξαφνικά στην πόρτα τους και την παρακαλεί να τον κρύψει από τους τοκογλύφους και την αστυνομία, εκείνη συμφωνεί, παρά τον κίνδυνο για την οικογένειά της, απλά και μόνο για να φέρει λίγη συναισθηματική ένταση στη ζωή της. Όλα αυτά τα γράφει σε επιστολή που απευθύνει στην καρδιακή, σχολική φίλη της που μένει στην Αμερική, με την ελπίδα της κατανόησης.

Στον τελευταίο όροφο ζει μια αληθινή χήρα, η πρώην δικαστίνα Ντβόρα. Με εξομολογητική διάθεση αφήνει μηνύματα στον τηλεφωνητή του σπιτιού της, το μόνο μέρος όπου μπορεί ακόμα να ακούσει την ηχογραφημένη φωνή του νεκρού συζύγου της. Ανυπομονώντας να ξεκινήσει μια νέα ζωή, με νέα ενδιαφέροντα, όντας συνταξιούχος πλέον, η Ντβόρα εντάσσεται σε ένα κοινωνικό κίνημα, προσπαθεί να επανασυνδεθεί με τον ηθελημένα εξαφανισμένο γιο της, καθώς και να αφουγκραστεί την κοιμισμένη γυναικεία φύση της.

Βιβλίων Γη

Ενώ κάθε ενότητα είναι αυτόνομη, σε κάποια σημεία οι αφηγητές «συναντιούνται», και έτσι, ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να τους γνωρίσει μέσα από την άποψη που έχει ο ένας για τον άλλον. Αυτόματα δημιουργούνται ερωτήματα σχετικά με το πόσο καλά γνωρίζουμε, ή θα επιθυμούσαμε να γνωρίσουμε τους γείτονές μας. Επίσης, διαφαίνεται η δυσκολία, του να δημιουργηθεί η αίσθηση της κοινότητας σε μια χώρα, εν προκειμένω στο Ισραήλ, όπου το ατομικό γίγνεσθαι και οι προηγούμενες εμπειρίες καταγωγής και προέλευσης των κατοίκων είναι τόσο διαφορετικές.

Ένα άλλο θέμα που προκύπτει ως προβληματισμός σε όλο το μυθιστόρημα είναι η κλίμακα ιεράρχησης των υποχρεώσεων απέναντι στην οικογένεια και στην κοινωνία και τους κανόνες της. Όπως περιγράφεται από τον Νεβό, οι χαρακτήρες που τηρούν απαρέγκλιτα τις κοινωνικές επιταγές και τους κανονισμούς είναι οι λιγότερο συμπαθείς για τις οικογένειές τους.

Βιβλίων Γη

Ο συγγραφέας απεικονίζει ολοζώντανα τη καταλυτική επίδρασή της πολιτικής και των δυσάρεστων κοινωνικών φαινομένων στην ψυχή των ευαίσθητων, συναρπαστικών αλλά και αμφιλεγόμενων χαρακτήρων του. Ο αναγνώστης βυθίζεται στις εξομολογήσεις τους και γίνεται την ίδια στιγμή κατήγορος αλλά και συμπαθών, επειδή κανένας από τους ήρωες δεν είναι άξιος κατηγορίας και τιμωρίας, αλλά συγχρόνως είναι ασυγχώρητοι. Όλοι εμφανίζουν μία ανισόρροπη συμπεριφορά, αλλά τα κίνητρά τους είναι δικαιολογημένα. Η γλώσσα γραφής είναι πρωτοπρόσωπη, με τη μορφή εξομολόγησης μεταξύ του κάθε πρωταγωνιστή και του κοντινού του προσώπου. Ο αναγνώστης γίνεται συμμέτοχος στην προσωπική τους καταβύθιση, όταν μοιράζονται την προσωπική τους ιστορία, ξεγυμνώνοντας την ψυχή τους και εκθέτοντας την αγωνία τους για τα συγκεχυμένα όρια ηθικής και ενοχής.

Τρεις όροφοι, τρεις συγκλονιστικοί χαρακτήρες, τρία και τα επίπεδα της συνείδησης, σύμφωνα με την θεωρία του Φρόιντ.

Ο Νεβό υπαινίσσεται με τους τρείς ορόφους του, το «id», το «εγώ» και το «υπερεγώ», δημιουργώντας ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Αξίζει να επισημανθεί, ότι η επιμέλεια και η μετάφραση του βιβλίου είναι άριστες!

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα