Άγιος Δονάτος, που σημαίνει «δοσμένος»…

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Στις 30 Απριλίου η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Ηπειρώτη Αγίου Δονάτου. Το σπάνιο αυτό όνομα προέρχεται από το λατινικό Donatus που σημαίνει «δοσμένος». Δοθείσης της ευκαιρίας, παραθέτουμε ένα απόσπασμα με τις σκέψεις του σιορ Δονάτου, του αινιγματικού, σοφού βαρκάρη του Γιάννη Καλπούζου, από το υπέροχο βιβλίο του: ΓΙΝΑΤΙ Ο σοφός της λίμνης.

Βιβλίων Γη

Διάλογος του Ζώτου, κεντρικού ήρωα του βιβλίου , με τον σιορ Δονάτο

Ζώτος: Τι σημαίνει για σένα Έλληνας;

Σιορ Δονάτος: Ήπιες καφέ; Είπε εκείνος και χάιδευε το πάλλευκο μουστάκι του.

Ανέκοψε έτσι τη φόρα του, παρήγγειλε καφέ, αράδιασαν κουβέντες για τη ζέστη, την υγρασία και τα κουνούπια κι έπειτα έβαλε ο σιορ Δονάτος το νερό στο αυλάκι της ερώτησής του.

Σιορ Δονάτος: Αξίζει να μας απασχολεί τι δεν πρέπει να είναι ο Έλληνας και τι θα όφειλε να οραματίζεται. Έλεγε ο Ηρόδοτος ότι το έθνος το χαρακτηρίζει το όμαιμον, το ομόδοξον, το ομόγλωσσον και το ομότροπον. Ήδη στην Αμερική ζει πλειάδα φυλών, πιστεύουν σε κάμποσες θρησκείες και έχουν διαφορετική γλώσσα και πολιτιστική κληρονομιά. Μολαταύτα άπαντες αυτοαποκαλούνται Αμερικανοί. Στα Γιάννενα ζουν Ρωμιοί και Εβραίοι, ήρθαν Πόντιοι ελληνόφωνοι κι ορισμένοι τουρκόφωνοι, οι Βλάχοι είναι δίγλωσσοι, οι Τσιγγάνοι συντάσσονται με τον εκάστοτε κυβερνώντα, οι εναπομείναντες μωαμεθανοί μιλούν ελληνικά όμως νιώθουν Τούρκοι ή Αλβανοί και ας μην το παραδέχονται φανερά, κι άμα ψάξεις θα βρεις κι άλλα.

Ζώτος: Σαν τι;

Σιορ Δονάτος: Ένα παράδειγμα θα σου πω. Οι Αλβανοί μουσουλμάνοι τις μέρες των Χριστουγέννων παρασκευάζουν τον «Άρτο του σπιτιού». Όπως το Χριστόψωμο.

Ζώτος: Εννοείς ότι διατηρήθηκε το έθιμο αφότου εξισλαμίστηκαν;

Σιορ Δονάτος: Ακριβώς… Το αίμα είναι ο ζωμός του κορμιού για να το κρατά ζωντανό. Το κορμί δε διαμορφώνει τον Έλληνα, ούτε τον Τούρκο, ούτε τον Εγγλέζο. Ο νους καθορίζει. Ο χθεσινός Έλληνας πίστευε στους δώδεκα Θεούς κι ύστερα γίνηκε χριστιανός. Υπάρχουν στην Ελλάδα και λίγοι καθολικοί, διαμαρτυρόμενοι και ιεχωβάδες που αισθάνονται Έλληνες. Είτε το θέλουμε είτε όχι, φτιάχνουμε διαρκώς έναν νέο Έλληνα.

Βιβλίων Γη

Είμαστε σαν τους αρχαίους ή τους Βυζαντινούς, ή εκείνους του 1821; Όχι. Όλα εξελίσσονται και διαφοροποιούνται στο διάβα των εποχών• ο πολιτισμός, οι θρησκείες, τα ήθη, οι συμπεριφορές, ακόμα και οι απλές συνήθειες. Αλλάζουν και οι ξένοι στα ενδότερά τους, μα και απέναντί μας. Οι περισσότεροι φιλέλληνες το 1821 ήταν Γερμανοί. Στον τελευταίο πόλεμο οι Γερμανοί μετατράπηκαν σε εχθρούς μας. Αύριο; Αλλάζουν και οι από γεννησιμιού τους Έλληνες όταν ξενιτεύονται. Το 1919 έστειλαν οι μετανάστες 22 εκατομμύρια λίρες στην Ελλάδα και πέρυσι μόνο 6. Ωστόσο καμώνονται τους Έλληνες κι ας ξεθώριασε το έμπρακτο δέσιμο με τον τόπο τους. Θα μου πεις, τίποτε δε στέκεται σταθερό και αναλλοίωτο; Μένει η μαγιά, ό,τι συνθέτει τη διαχρονικότητα του Ελληνισμού και το δέσιμο μαζί του. Έλληνας είναι όποιος λαχταρά να ανήκει στο ράμμα του Ελληνισμού. Να νιώθει κομμάτι της Ιστορίας και της συνέχειας του. Να αγαπά την ελληνική γλώσσα και να προσπαθεί να μπει στην ψυχή της. Όμως να επανέλθω στο κύριο θέμα μας. Σημασία έχει τι θα πρέπει να οραματίζεται ο Έλληνας. Προς το παρόν δεν υφίσταται τέτοιο όραμα. Η πλειονότητα των σημερινών συμπατριωτών μας αδιαφορεί για το κοινό μέλλον του τόπου και απλώς υβρίζει τους πολιτικούς εκπροσώπους, οι οποίοι δε διαφέρουν από τους πολλούς. Κι όσοι διαφέρουν δεν τολμούν να πουν στον λαό για την απαιδευσιά του και τις ευθύνες του, αφού την ίδια στιγμή θα πάψει η καριέρα τους.

Η εν λόγω κουβέντα οδηγεί αρκετά βαθύτερα. Όταν θες να ξεχωρίζεις, μοιραία αντιμάχεσαι τους άλλους λαούς. Κτίζεις την αντιπαλότητα. Επιπλέον, εφόσον είσαι Έλληνας και σε καλεί η πατρίδα, θα πολεμήσεις τον Τούρκο, τον Βούλγαρο ή τον Γερμανό. Εδώ κοντράρεται ο άνθρωπος με τον πολίτη ή τον πατριώτη. Σεβασμός, αλληλεγγύη και καλοσύνη δε συνταιριάζονται με τον σκοτωμό. Η Ελλάδα υπάρχει άμα πασχίζουμε να υπάρχει. Έλληνας είναι αυτός που θέλει να είναι Έλληνας.

Ζώτος: Και το όραμα του; Δεν το διευκρίνισες, Είπε ο Ζώτος παρότι δυσκολευόταν να παρακολουθήσει το σύνολο των σκέψεων του σιορ Δονάτου.

Σιορ Δονάτος: Αν επιθυμούμε να δεθεί γερά η φυλή μας στο προαιώνιο και διαλεχτό της ράμμα, οφείλουμε να είμαστε ενεργοί πολίτες και να επενδύσουμε στη φιλοσοφία. Τα υπόλοιπα αφορούν τη γενική έννοια του έθνους και τη διατήρηση μας ως κράτος, αναγκαία μεν, πλην μακριά του δικού μου ιδεώδους. Ο τόπος μας έπρεπε να είναι γιομάτος από σχολές φιλοσοφίας. Για να διδάσκουν τους ντόπιους, αλλά και τους ξένους. Να διδάσκουν ξένοι και ντόπιοι. Έλληνας αξίζει να λέγεται όποιος βαπτίζεται στον ήλιο του στοχασμού κι όποιος αγαπά με αγαθή ψυχή την Ελλάδα κι έχει μέσα του ανθρωπιά.

Βιβλίων Γη

Για τον έρωτα και τη γυναίκα

Σιορ Δονάτος: Αν ήμουν στη θέση σου, με την τωρινή μου σκέψη, θα αισθανόμουν ευτυχισμένος και μόνο να μ’ ερωτευόταν τέτοια γυναίκα (εννοεί τη Χαβαή).

Ζώτος: Τη λαχταρώ. Την ποθεί το κορμί και η καρδιά μου. Άλλο δεν ξέρω.

Σιορ Δονάτος: Τότε ρίξου και χόρεψε στη φωτιά της! Να πονάς και μαζί να χαίρεσαι. Ή θα γίνεις λαμπάδιασμα της ζωής ή θα ανάβεις το καντήλι κάθε βράδυ και θα ονειρεύεσαι τη χίμαιρα της πυρκαγιάς. Σήκω και τώρα και χόρεψέ της. Σαν να σε κοιτάζει από μια γωνιά. Θα το νιώσει, θα τρανταχτεί το χώμα, θα το μαντατέψει κι ο αέρας..

Σιορ Δονάτος, ο σοφός βαρκάρης της Γιαννιώτικης λίμνης που «κουμαντάριζε τα πάθια και τα βλαψίματα της ψυχής» των άλλων… «Όμως τα δικά του πάθια και τους καημούς του, σε κανέναν δεν τα φανέρωνε…»

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα