Σαρλ Περώ: Μια φορά κι έναν καιρό…Τα παραμύθια που αγαπήσαμε

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ωραία Κοιμωμένη, Σταχτοπούτα, Παπουτσωμένος Γάτος, Κοκκινοσκουφίτσα, Κοντορεβυθούλης, είναι μερικές από τις διαχρονικές ιστορίες που δημιουργήθηκαν από τον Γάλλο χαρισματικό παραμυθά και κορυφαίο διανοούμενο του 17ου αιώνα. Ήταν ο συγγραφέας και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας που έβαλε τα θεμέλια για ένα νέο λογοτεχνικό είδος, το παραμύθι, και έτσι κέρδισε το εισιτήριο για την αθανασία. Ο Σαρλ Περώ, ο διάσημος παραμυθάς…

Σαρλ Περώ

Σχεδόν 400 χρόνια μετά, τα παραμύθια του διαβάζονται κι ακούγονται μέχρι τις μέρες μας και μάλλον θα συνεχίσουν να υπάρχουν για πάντα! Τις ίδιες ιστορίες αλλά σε απλούστερη μορφή έγραψαν οι λαογράφοι αδελφοί Γκριμ τον 19ο αιώνα. Είναι εύκολο να διακρίνει κάποιος τη διαφορά μεταξύ μιας ιστορίας των Γκριμ και μιας ιστορίας που σκάρωσε ο Περώ. Μια ιστορία των Γκριμ είναι απλή, χωρίς “στολίδια” και μερικές φορές προκαλεί φόβο, ενώ η ιστορία του Περώ είναι γεμάτη με λεπτομέρειες που εξάπτουν μέχρι και σήμερα τη φαντασία.

Αυτός ήταν ο άνθρωπος, που χάρισε στη Σταχτοπούτα την κολοκύθα της και στην Ωραία Κοιμωμένη το καταραμένο αδράχτι της και έδωσε στα παραμύθια του λογοτεχνική νομιμότητα. Όσο για τη Σταχτοπούτα, η πιο γνωστή σήμερα εκδοχή είναι αυτή που γράφτηκε από τους αδελφούς Γκριμ, τον 19ο αιώνα. Είναι το κλασικό παραμύθι που αφηγείται τις περιπέτειες μιας κοπέλας που την κακομεταχειρίζονται η μητριά και οι αδελφές της και ενώ θεωρείται έργο του Περώ, υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για παρόμοια ιστορία από την Κίνα, καταγεγραμμένη σε πάπυρο από το 850 μ. Χ., αλλά και από πιο παλιά, από την… Αρχαία Αίγυπτο!

Βιβλίων Γη

Λέω «λύκος», αλλά όλοι οι λύκοι δεν έχουν την ίδια «κοπή». Υπάρχουν λύκοι που δεν είναι μισητοί ή θορυβώδεις αλλά φαίνονται ευγενείς… αυτοί ακολουθούν τις καμαριέρες στους δρόμους και πολλές φορές μέχρι το σπίτι τους. Αλίμονο! Ποιος δεν ξέρει πως αυτοί, οι ευγενικοί λύκοι, είναι από όλα τα πλάσματα οι πιο επικίνδυνοι.

Σαρλ Περώ

Το 1695 όταν ο συγγραφέας ήταν 62 ετών πήρε την απόφαση να εγκαταλείψει τις κυβερνητικές θέσεις του και τη δράση του στους λογοτεχνικούς κύκλους για να αφιερώσει τη ζωή του στο γράψιμο και την οικογένεια του. Δύο χρόνια μετά, παρουσίασε τις διασκεδαστικές ιστορίες που έγραψε για τα παιδιά του και που έγιναν γνωστές ως “Οι ιστορίες της μαμάς χήνας” (Mother Goose Tales). Δημοσίευσε για πρώτη φορά τη συλλογή με το όνομα του γιου του, πιθανότατα φοβούμενος την κριτική από τους «Αρχαίους».

Το 1669 ο Περώ είπε στον Λουδοβίκο XIV, όταν κατασκευάζονταν οι κήποι των Βερσαλλιών, να συμπεριλάβει μαζί με τα γλυπτά και τριάντα εννέα σιντριβάνια, το καθένα μάλιστα να αντιπροσωπεύει έναν από τους μύθους του Αισώπου. Έτσι κι έγινε. Πίδακες νερού αναβλύζουν από τα στόματα των ζώων ώστε να δίνουν την εντύπωση ότι συνομιλούν μεταξύ τους.

Βιβλίων Γη

Γεννήθηκε στις 12 Ιανουαρίου του 1628 στο Παρίσι, σε μια μεγαλοαστική οικογένεια με επτά παιδιά. Ο πατέρας του ήταν κοινοβουλευτικός δικηγόρος που επιθυμούσε οι γιοι του να λάβουν σωστή εκπαίδευση για να πάρουν μια άξια θέση στην κοινωνία. Η επιστημονική εκπαίδευση τον 17ο αιώνα ήταν πολύ πιο αυστηρή από σήμερα και πολύ διαφορετική σε διδακτέα ύλη. Οι μαθητές έπρεπε να μπορούν να διαβάζουν, να γράφουν και να μιλούν λατινικά σε εξαιρετικά μικρές ηλικίες. Τα κλασικά βιβλία, προερχόμενα από την Ελλάδα και την περίοδο της αρχαίας Ρώμης ήταν ένα μεγάλο μέρος της διδακτέας ύλης, πράγμα που διόλου ενοχλούσε τον Σαρλ.

Ο πατέρας μου έμπαινε στον κόπο να με βάζει να επαναλαμβάνω τα μαθήματά μου κάθε απόγευμα, μετά το δείπνο. Επίσης με υποχρέωνε να του λέω στα λατινικά το κεντρικό νόημα όλων των μαθημάτων μου. Αυτή η μέθοδος είναι εξαιρετική στο να διευρύνει το μυαλό όσων μελετούν και να τους κάνει να μπουν στη σκέψη συγγραφέων, τους οποίους μαθαίνουν από καρδιάς.

Από την αυτοβιογραφία του

Παρόλα αυτά, ο Σαρλ εγκατέλειψε το σχολείο, όταν πίστεψε ότι οι δάσκαλοι τον αδικούσαν, και συνέχισε να μελετά μόνος του τα κλασικά κείμενα για αρκετά χρόνια. Αν και τελικά σπούδασε τη νομική επιστήμη, η ικανότητά του να γράφει στίχους ήταν εκείνη που τράβηξε την προσοχή του υπουργού Οικονομικών του Λουδοβίκου XIV, με το ποίημά του «Η εποχή του Λουδοβίκου του Μεγάλου» να διαβάζεται μεγαλόφωνα στη Γαλλική Ακαδημία. Ο Περώ υποστήριξε ότι οι τέχνες και οι επιστήμες της εποχής του ξεπέρασαν αυτές των κλασικών δασκάλων, γεγονός που προκάλεσε μια τεράστια συζήτηση η οποία ονομάστηκε «Η διαμάχη των αρχαίων και των σύγχρονων». Κάποιοι θεωρούν ότι αυτό ήταν ο σπόρος της επερχόμενης Εποχής του Διαφωτισμού.

Στις 16 Μαΐου του 1702 ο Σαρλ Περώ πεθαίνει στο σπίτι του σε ηλικία 75 ετών. Το 1908, τρεις αιώνες μετά τη γέννησή του, ένα εντυπωσιακό μαρμάρινο μνημείο προς τιμήν του στήνεται στον κήπο του Κεραμικού στο Παρίσι. Στη βάση του υπάρχουν γλυπτές παραστάσεις με τον Παπουτσωμένο Γάτο κι άλλους ήρωες του Περώ. Πολλές από τις ιστορίες του Σαρλ Περώ συνεχίζουν να τυπώνονται και έχουν προσαρμοστεί στην όπερα, στο μπαλέτο -όπως η Ωραία Κοιμωμένη του Τσαϊκόφσκι- στο θέατρο και τον κινηματογράφο (Walt Disney).

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα