Άνθρωποι και Ωκεανοί: μία σχέση αγάπης-μίσους, (για την 20η Μαΐου, ευρωπαϊκή μέρα για τη θάλασσα)

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση όρισε την 20η Μαΐου κάθε έτους ως Ευρωπαϊκή Ημέρα για τη Θάλασσα, θέλοντας να τονίσει τον σημαντικό ρόλο που παίζουν οι θάλασσες και οι ωκεανοί στη ζωή των πολιτών και στην προσπάθεια για βιώσιμη ανάπτυξη. Ζούμε σε έναν μπλε πλανήτη, με ωκεανούς και θάλασσες να καλύπτουν περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης. Οι ωκεανοί μας τρέφουν, ρυθμίζουν το κλίμα, παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του οξυγόνου που αναπνέουμε και στηρίζουν την παγκόσμια οικονομία, αφού έχουν σχέση με τον τουρισμό, την αλιεία και την διεθνή ναυτιλία. Έχουν όμως έναν μεγάλο εχθρό. Την αλόγιστη ανθρώπινη δραστηριότητα και τις δυσάρεστες συνέπειές της.

Βιβλίων Γη

Κάθε χρόνο, υπολογίζεται ότι 8 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων καταλήγουν στους ωκεανούς του κόσμου. Ταυτόχρονα, η κλιματική αλλαγή και η υπεραλίευση βλάπτουν την ισορροπία του οικοσυστήματος. Η ρύπανση από οργανικά υλικά νεκρώνει μεγάλες περιοχές, αφού σχεδόν το 80% των παγκόσμιων λυμάτων καταλήγει στις θάλασσες χωρίς επεξεργασία. Οι ωκεανοί του κόσμου είναι πολύτιμοι πόροι, αλλά δεν θα είναι για πάντα, αν συνεχίσουμε να τους κακομεταχειριζόμαστε.

Η πραγματική αξία των ωκεανών για τον πλανήτη μας και την ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει να υποτιμηθεί σε καμία περίπτωση και το πρώτο βήμα είναι η γνώση, ενώ το δεύτερο είναι η ανάληψη της ατομικής και συλλογικής ευθύνης για την προστασία τους. Πρέπει με κάθε τρόπο να φροντίζουμε να διατηρούνται καθαροί και ασφαλείς προς όφελος όλων μας, καθόσον είναι αναπόσπαστο μέρος του πλανήτη και της ανθρώπινης ζωής.

Τι κάνουν οι ωκεανοί για εμάς;

Μας χαρίζουν ανάσες. Οι ωκεανοί μας παράγουν πάνω από το μισό του παγκόσμιου οξυγόνου που αναπνέουμε και δεσμεύουν περίπου το 40% του συνόλου του παραγόμενου διοξειδίου του άνθρακα. Το φυτοπλαγκτόν που ζει μέσα στη θάλασσα ευθύνεται για το οξυγόνο αυτό.

Είναι σημαντική πηγή τροφής. Το ψάρι βρίσκεται καθημερινά στο πιάτο δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Αντιπροσωπεύει σχεδόν το 16% της συνολικής ζωικής πρωτεΐνης που καταναλώνεται παγκοσμίως. Εκτός όμως από τα ψάρια υπάρχει μεγάλη ποικιλία βρώσιμων ειδών στη θάλασσα, όπως τα καρκινοειδή και τα μαλάκια. Στη σύγχρονη γαστρονομία χρησιμοποιούνται επίσης φύκια και άλλα θαλάσσια φυτά.

Βιβλίων Γη

Βοηθούν στη ρύθμιση του κλίματος της γης και μειώνουν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Οι ωκεανοί καλύπτουν το 70% της επιφάνειας της γης και απορροφούν περισσότερη θερμότητα από τον ήλιο από οποιαδήποτε άλλη περιοχή της γης. Αυτό είναι σημαντικό για την δική μας επιβίωση καθώς λειτουργούν σαν σύστημα ελέγχου του κλίματος.

Είναι το μεγαλύτερο οικοσύστημα στη γη Οι ωκεανοί φιλοξενούν μια αφθονία ζωής που είναι πολύτιμη για την ανθρώπινη τροφική αλυσίδα. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς τον αριθμό των ειδών που ζουν και ευδοκιμούν στους ωκεανούς. Καλύπτοντας το 70% της επιφάνειας του πλανήτη και βάθους έως και 11.000 μέτρων, ο αριθμός των άγνωστων ζώων και φυτών που δεν έχουμε ανακαλύψει μέχρι στιγμής, μπορεί να φτάνει τα εκατομμύρια.

Ρυθμίζουν τις βροχοπτώσεις και τις ξηρασίες, συγκρατούν το 97% του νερού του πλανήτη μας και απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της ισορροπίας του κύκλου του άνθρακα.

Δημιουργούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Μέχρι το 2030, οι βιομηχανίες που βασίζονται στους ωκεανούς θα απασχολούν περισσότερους από 40 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Το μεγαλύτερο μερίδιο αυτών των θέσεων εργασίας είναι πιθανόν ο τομέας της αλιείας και ακολουθεί ο τουρισμός.

Βιβλίων Γη

Προστατεύοντας τους ωκεανούς μας Μικρές αλλαγές στο σπίτι και στο χώρο εργασίας μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στη ρύπανση των ωκεανών και όσο περισσότερες αλλαγές κάνουμε, τόσο μεγαλύτερα τα θετικά αποτελέσματα. Υπάρχει ακόμη χρόνος για να σώσουμε τους ωκεανούς μας;

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μπορούμε να αντιστρέψουμε τη ζημιά που έχει προκληθεί και η θαλάσσια ζωή που κινδυνεύει να εξαφανιστεί, μπορεί να ανακάμψει έως το 2050, εάν παρέχουμε τη σωστή υποστήριξη με λιγότερη αλιεία, περικοπές ρύπανσης και αποκατάσταση των οικοτόπων. Ο ζωτικός ρόλος που παίζουν οι ωκεανοί στον κόσμο μας κάνει επιτακτική τη συλλογική προσπάθεια αλλά και σε επίπεδο ατομικό.

Ο ωκεανός, παρόλη την κακοποίηση που υφίσταται από την ανθρώπινη παρέμβαση, μας αποζημιώνει με τη φυσική ομορφιά του και τις ψυχαγωγικές του ιδιότητες. Ποιος μπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι η παραμονή μας δίπλα στη θάλασσα, στο φυσικό περιβάλλον, μειώνει κατά πολύ τα επίπεδα άγχους; Κι ας μη ξεχνάμε! Οι ωκεανοί υπάρχουν και θα υπάρχουν και χωρίς εμάς. Αν οι άνθρωποι εξαφανιστούμε, δε θα το καταλάβουν καν… Εμείς, όμως, πολύ απλά, δεν μπορούμε να υπάρχουμε χωρίς αυτούς!

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα