24 Μαϊου 1626: Για λίγα «μπιχλιμπίδια», οι Ολλανδοί αγοράζουν το νησί του Μανχάταν από τους Ινδιάνους…

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Όταν οι Ολλανδοί έφτασαν τον 17ο αιώνα στο Νέο Άμστερνταμ (σημερινή πόλη της Νέας Υόρκης), οι συναντήσεις τους με τους αυτόχθονες πληθυσμούς, γνωστούς ως Lenape, ήταν στην αρχή κυρίως φιλικές, σύμφωνα με ιστορικές πηγές. Μοιράζονταν τη γη και αντάλλαζαν όπλα, χάντρες, δέρματα, γούνες από κάστορα, βάζα μαγιονέζας, ξύλινα τσόκαρα, καρβέλια ψωμί, εργαλεία, μέχρι και βρώμη Quaker. Όπως λέει ο μύθος, οι Ολλανδοί «αγόρασαν» ακόμη και το νησί Mannahata (νησί των λόφων, σημερινό Μανχάταν) από τους Lenape στις 24 Μαΐου του 1626. Ως αντάλλαγμα προσέφεραν ευτελή χρηστικά αντικείμενα αξίας 60 φιορινιών (24 δολαρίων).

Βιβλίων Γη

Η λέξη «Μανχάταν» προέρχεται από τη διάλεκτο των ιθαγενών Αμερικανών Lenape και μπορεί να μεταφραστεί ως «ένα αλσύλλιο όπου μπορεί να βρεθεί ξύλο για να κάνεις τόξα»· το τόξο και το βέλος ήταν το κύριο μέσο κυνηγιού. Οι ιθαγενείς μάλλον αγνοούσαν την έννοια της μόνιμης ιδιοκτησίας γης δεδομένου ότι κινούνταν διαρκώς. Κατασκήνωναν όπου έβρισκαν τροφή και, όταν η εποχή άλλαζε, εγκατέλειπαν την περιοχή. Όταν συμφώνησαν στην πώληση του Mannahata, μάλλον θεώρησαν ότι παραχωρούσαν τα δικαιώματα κυνηγιού και αλιείας στους Ολλανδούς, οι οποίοι με τη σειρά τους κάποια στιγμή θα έφευγαν όπως έκαναν οι ίδιοι.

Η συναλλαγή αυτή έγινε για να ολοκληρωθεί το τείχος γύρω από το Νέο Άμστερνταμ (σημερινή Νέα Υόρκη) και σηματοδότησε την έναρξη της αναγκαστικής μαζικής μετανάστευσης των Lenape από την πατρίδα τους. Το τείχος, το οποίο άρχισε να εμφανίζεται στους χάρτες τη δεκαετία του 1660, χτίστηκε για να κρατήσει απ’ έξω τους Ιθαγενείς Αμερικανούς και τους Βρετανούς. Τελικά έγινε Γουώλ Στρητ και το Μάνα-χάτα έγινε Μανχάταν, όπου μέρος της εμπορικής οδού Lenape έγινε αργότερα Μπρόντγουεϊ.

Η Φυλή των Lenape βοήθησε στη διαμόρφωση της γεωγραφίας της σύγχρονης πόλης της Νέας Υόρκης, αλλά, άλλα ίχνη της κληρονομιάς τους έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών υπάρχουν πολύ λίγοι ντόπιοι Νεοϋορκέζοι. Κάποιοι Lenape σήμερα, ωστόσο, εργάζονται για να επαναφέρουν την κληρονομιά τους στην πόλη.

«Αγαπάμε τη Νέα Υόρκη. Έχουμε μια ιστορία εκεί πολύ πριν εμφανιστούν οι λευκοί, αλλά οι Lenape έχουν ξεχαστεί επειδή δεν είχαν παρουσία εκεί για δεκαετίες, για αιώνες», λέει ο διευθυντής του Lenape Center με έδρα το Μανχάταν. Η αποστολή του κέντρου είναι να προωθήσει τις τέχνες και τις ανθρωπιστικές επιστήμες των ιθαγενών της Αμερικής, την περιβαλλοντική διαχείριση και την ταυτότητα των Lenape.

Η περιοχή που καταλάμβανε το Lenape, πριν φτάσουν οι Ευρωπαίοι, ήταν γνωστή σε αυτούς ως Lenapehoking και κάλυπτε περίπου την περιοχή μεταξύ της Νέας Υόρκης και της Φιλαδέλφειας, συμπεριλαμβανομένου ολόκληρου του Νιου Τζέρσεϊ, της ανατολικής Πενσυλβάνια και μέρους της πολιτείας Ντέλαγουερ. Οι περισσότεροι Lenape σήμερα δεν ζουν στη Νέα Υόρκη, ούτε στη γύρω περιοχή. Υπάρχουν μόνο δύο ομοσπονδιακά αναγνωρισμένες φυλές του Ντέλαγουερ στις ΗΠΑ, και οι δύο βρίσκονται στην Οκλαχόμα, όπου μεγάλες ομάδες των Lenape κατέληξαν λόγω αναγκαστικής μετανάστευσης. Οι ιθαγενείς εγκατέλειψαν την περιοχή τους αναγκαστικά και πρώτα μετανάστευσαν στην Πενσυλβάνια. Από εκεί εγκαταστάθηκαν στο Οχάιο, στη συνέχεια στην Ιντιάνα, αργότερα στο Σεντ Λούις και στο Μιζούρι, πριν αγοράσουν μια περιοχή στο Κάνσας το 1830. Μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανάγκασε τους Lenape στο Κάνσας να πουλήσουν τη γη τους, ώστε οι σιδηροδρομικές εταιρείες να μπορούν να κατασκευάσουν γραμμές σε αυτήν. Στη συνέχεια αγόρασαν μια περιοχή από τους Cherokee στην Οκλαχόμα, όπου διαμένουν έως σήμερα. Συγγενείς τους κατοικούν επίσης στο Οντάριο του Καναδά.

Βιβλίων Γη

Οι Lenape που παρέμειναν στις πατρίδες τους εξακολουθούν να έχουν απογόνους στην περιοχή, ακόμα κι αν δεν ανήκουν σε επίσημη φυλή. Η Μάργκαρετ είναι μία από αυτούς· ο παππούς της ήταν ένας Lenape που παντρεύτηκε μια Ιρλανδή. «Θα δυσκολευτείτε πολύ να βρείτε κάποιον που θα σας πει ότι είναι καθαρόαιμος Lenape», λέει . Η οικογένεια της Μάργκαρετ ήταν χαρακτηριστική πολλών ιθαγενών Αμερικανών οικογενειών που πιέστηκαν για να αφομοιωθούν, προκειμένου να αποφύγουν τις διακρίσεις. Μεγαλώνοντας, είπε ότι η γιαγιά της δεν της επέτρεπε να λέει στον κόσμο ότι ήταν ιθαγενής Αμερικανίδα. Όταν ο παππούς της τής έδωσε μερικά παραδοσιακά ρούχα Lenape, η γιαγιά της τα πήρε και τα εξαφάνισε. «Παλιά, ήταν στίγμα να είσαι ιθαγενής. Έτσι, πολλές οικογένειες δεν το παραδέχτηκαν, και έλεγαν ότι ανήκουν σε άλλη κουλτούρα».

Στις αρχές του εικοστού αιώνα, ένας μεγιστάνας του πλούτου είχε την ιδέα να χτίσει το Εθνικό Μνημείο Ινδιάνων της Αμερικής, το οποίο θα παρουσίαζε ένα άγαλμα 165 ποδιών ενός ιθαγενούς Αμερικανού, ψηλότερου από το Άγαλμα της Ελευθερίας, που κάθεται στην κορυφή ενός μουσείου. Το 1913, πριν ακόμη ξεκινήσει το έργο, ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ευρώπη και με την εμπλοκή των ΗΠΑ το έργο σύντομα εγκαταλείφθηκε.

Σήμερα, υπάρχουν δύο μνημεία στην πόλη της Νέας Υόρκης προς τιμή των Lenape, αλλά και τα δύο περιέχουν ιστορικές ανακρίβειες. Ένα μνημείο σε ένα πάρκο στο κάτω Μανχάταν και μια χάλκινη πλάκα στο πάρκο που βρίσκεται πολύ ψηλά στην πόλη, θυμίζουν και τα δύο την «πώληση του Μανχάταν», διαιωνίζοντας έναν μύθο που δε θα πεθάνει, όσο και αν οι απόγονοι των ιθαγενών ισχυρίζονται ότι είναι «κατασκευασμένος». Το μνημείο του Battery Park δωρίστηκε από την ολλανδική κυβέρνηση στην πόλη της Νέας Υόρκης το 1926. Απεικονίζει έναν Ολλανδό και έναν ιθαγενή Αμερικανό να στέκονται μαζί, αλλά το φόρεμα του ιθαγενούς Αμερικανού είναι χαρακτηριστική φορεσιά των πεδινών ιθαγενών και όχι των Lenape, λένε οι σημερινοί μελετητές. Η πλάκα στο Inwood Hill Park γράφει:

Σύμφωνα με το μύθο, σε αυτήν την τοποθεσία του κύριου ινδιάνικου χωριού του Μανχάταν, ο Πήτερ Μινουιτ(Peter Minuit) το 1626 αγόρασε το νησί του Μανχάταν για μπιχλιμπίδια και χάντρες τότε αξίας περίπου 60 φιορίνων.

Βιβλίων Γη

Η φυλή Lenape, ωστόσο, ζούσε σε αυτήν την περιοχή και οι επισκέπτες μπορούν ακόμα και σήμερα να δουν τις σπηλιές που χρησιμοποιούσαν ως καταφύγια. Η Φυλή πιθανότατα θεώρησε την «πώληση» του Μανχάταν σαν μία συμφωνία για να μοιραστεί τη γη, αλλά όχι για να την πουλήσει, λένε οι απόγονοί τους σήμερα. Οι Ολλανδοί, ωστόσο, το θεώρησαν ως μια τίμια αγοραπωλησία και ήθελαν οι ιθαγενείς να εγκαταλείψουν αυτό που θεωρούσαν ως τότε δική τους γη. Επιστολές και σημειώσεις από την εποχή εκείνη τεκμηριώνουν την απογοήτευση των Ολλανδών με τους ιθαγενείς που δεν εγκατέλειπαν τη γη, συμπεριλαμβανομένης μιας καταγγελίας που καταγράφηκε από μια συνεδρίαση του συμβουλίου του Νέου Άμστερνταμ στις 25 Μαΐου 1660, ότι «οι “άγριοι” δεν φεύγουν εύκολα από τη γη που αυτοί είχαν αγοράσει, στην οποία οι αυτόχθονες απάντησαν ότι «είχαν πουλήσει μόνο το γρασίδι στη γη, όχι την ίδια τη γη».

Το μνημείο που δεν χτίστηκε ποτέ θα ήταν το μεγαλύτερο και πιο περίοπτο μνημείο για τους ιθαγενείς Αμερικανούς στην περιοχή, αλλά θα τους απεικόνιζε ως μια «φυλή που εξαφανίζεται». Στα αρχεία του Κογκρέσου γίνεται ακόμη λόγος για το μνημείο ως αφιέρωμα στη «μνήμη των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής», σαν να έχουν ήδη φύγει. Αλλά ενώ τα μνημεία μπορεί να μνημονεύουν την ιστορία ή τον μύθο του λαού Lenape, ο πολιτισμός τους παραμένει ζωντανός στις σύγχρονες φυλετικές κοινότητες.

Η Φυλή των Ινδιάνων του Ντέλαγουερ (πρώην Lenape) φιλοξενεί καλοκαιρινές κατασκηνώσεις για τα παιδιά, για να μάθουν πνευματικές πρακτικές Lenape, χορούς και τραγούδια. Έχουν επίσης εξασφαλίσει επιχορηγήσεις για να βοηθήσουν στην αναζωογόνηση της υπό εξαφάνιση γλώσσας Lenape, την οποία ελάχιστοι πια ομιλούν άπταιστα στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η σκέψη ότι οι «γνήσιοι ντόπιοι Νεοϋορκέζοι» δε θα μπορέσουν ποτέ να διεκδικήσουν αληθινά την πατρίδα τους, μόνο θλίψη προκαλεί.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα