Ιερά Πορνεία-Ιερόδουλες: Πόρνες και ιέρειες…

Βιβλίων Γη

Γράφει η Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Ιερόδουλες ονομάζονταν οι νεαρές γυναίκες που υπηρετούσαν σε ναό, αφιερωμένες στον «πάνδημο» έρωτα, στα πλαίσια της αρχαίας μαγείας που αποσκοπούσε στη γονιμοποίηση της Γης από τον Ουρανό. Σύμφωνα με τον ιστορικό Ηρόδοτο, στην Εγγύς Ανατολή, κατά μήκος των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη, λειτουργούσαν πολλά θρησκευτικά ιερά και ναοί αφιερωμένα σε διάφορες θεότητες, γνωστά και ως «σπίτια του ουρανού». Εκτός από τους ιερείς και τις ιέρειες, στα ιερά αυτά ζούσαν δούλοι άντρες, γυναίκες και παιδιά, αφιερωμένοι στις θεότητες των ναών, οι οποίοι παρείχαν σεξουαλικές υπηρεσίες, με άγνωστη σκοπιμότητα.

Βιβλίων Γη

Η πρακτική της Ιερής Πορνείας εντοπίζεται στη Μικρά Ασία, στην Περσία και στην Αίγυπτο, όπου αποτελεί μέρος της λατρείας σε άγνωστες θεότητες που αργότερα αντικαταστάθηκαν από την Αφροδίτη. Στη Λυδία, στην Αρμενία, στη Θήβα της Αιγύπτου αφιερώνονταν νεαρές παρθένες στη θεότητα.

Σύμφωνα πάλι με τον Ηρόδοτο, οι κόρες των Λυδών αποκτούν την προίκα τους με τον ίδιο τρόπο. Σε άλλους λαούς, οι ιερές πόρνες ανήκουν στον μόνιμο κλήρο της θεότητας και ασκούν για όλη τους τη ζωή το επάγγελμα τους στον περίβολο του ναού της θεάς, στην οποία περιέρχονται τα χρηματικά ποσά που προσφέρουν οι πιστοί ή οι πελάτες. Επίσης, παρόμοια ιερά λειτουργούν ως κανονικοί οίκοι ανοχής και σεξουαλικής διασκέδασης, οπότε οδηγούμαστε στο συμπέρασμα, ότι πολλοί ναοί και κέντρα λατρείας πλούτιζαν από τέτοιες δραστηριότητες.

Για την Ιερά Πορνεία στην Λυδία έχουμε έξι μαρτυρίες συγγραφικές και μία μαρμάρινη επιγραφή.

Η πρώτη μαρτυρία που υπάρχει ως αναφορά είναι του Ηροδότου που λέει ότι όλες ανεξαιρέτως οι κόρες των Λυδών «πορνεύονται», μαζεύοντας μ’ αυτόν τον τρόπο την προίκα τους και το κάνουν αυτό ώσπου να παντρευτούν, επιλέγοντας τον άντρα μόνες τους. Σε άλλο σημείο καταγράφεται, ότι τα έθιμα των Λυδών είναι παρόμοια με εκείνα των Ελλήνων, με τη διαφορά, όμως, ότι τα κορίτσια των Λυδών «καταπορνεύονται».

Μελετώντας αυτή την πληροφορία, μπορεί κάποιος να παρατηρήσει ότι η εκπόρνευση των Λυδών νεαρών γυναικών είναι γενικευμένη και δεν αφορά μόνο κάποιες κατηγορίες. Η πληροφορία του Ηροδότου δεν αναφέρει, αν αυτό γίνεται σε ναό και επιπλέον γράφει ότι γίνεται για να συγκεντρώσουν την προίκα τους, γεγονός που περιπλέκει τα πράγματα, αφού τα χρήματα ανήκαν στη θεά, δηλαδή στο ναό. Ο Ηρόδοτος κάνει λόγο επίσης για το μεγαλύτερο αξιοθέατο της Λυδίας που είναι ο τύμβος του Αλυάττη, του πατέρα του Κροίσου, που ο περίβολός του ήταν από μεγάλες πέτρες, ενώ ο υπόλοιπος από συσσωρευμένο χώμα και ότι τον έφτιαξαν οι άνθρωποι της αγοράς, οι τεχνίτες και τα κορίτσια που εμπορεύονται το κορμί τους. Ο Στράβων ενισχύει αυτή την άποψη, λέγοντας ότι όλες οι γυναίκες αυτής της χώρας πορνεύονται και γι’ αυτό κάποιοι ονομάζουν τον τάφο του Αλυάττη, «πόρνης μνήμα».

Στις πληροφορίες του Ηροδότου επίσης αναφέρεται πως διαλέγουν εκείνες τον σύζυγό τους, χαρακτηρίζοντάς το ως παράδοξο, αφού στην Ελλάδα η γυναίκα δινόταν από τον πατέρα ή τ’ αδέλφια της σε γάμο και δεν είχε δικαίωμα να κάνει μόνη της επιλογή συντρόφου. Αυτή η πρακτική αντανακλά μια κοινωνική οργάνωση διαφορετική από την πατριαρχική των Ελλήνων, όπου η γυναίκα διατηρεί ακόμη σημαντικά δικαιώματα και αυτονομία.

Βιβλίων Γη

Δεύτερη μαρτυρία για την Ιερά Πορνεία στη Λυδία είναι αυτή του Στράβωνα, ο οποίος, όμως, πάλι, βασίζεται στον Ηρόδοτο. Ενώ, όμως, ο Ηρόδοτος δεν αναφέρει κάτι για άσκηση Ιεράς Πορνείας σε ναούς και ιερούς χώρους, ο Στράβων μάς παραδίνει πληροφορίες για την Ιερά Πορνεία των Αρμενίων στον Ναό της Αναΐτιδας και ότι κάτι ανάλογο με το αρμενικό έθιμο έχουν και οι Λυδές που πορνεύονται όλες σε ιερό. Έτσι βγαίνει το συμπέρασμα ότι η προσωρινή εκπόρνευση των κοριτσιών πριν από το γάμο τους είναι Ιερά Πορνεία.

Η τρίτη μαρτυρία είναι εκείνη του Αιλιανού, ο οποίος λέει ότι το έθιμό τους είναι να «εταιρίζονται» οι γυναίκες πριν παντρευτούν, ενώ άπαξ και παντρευτούν τότε «σωφρονούν», δηλαδή δεν πορνεύονται.

Η τέταρτη μαρτυρία προέρχεται από τον Κύπριο Κλέαρχο τον Σολέα, που έζησε γύρω στα 340 με 250 π.Χ. και έγραψε μεταξύ άλλων, ένα βιβλίο με τίτλο «Βίοι», δηλαδή «τρόποι ζωής». Εκεί αναφέρει ότι όχι μόνον οι γυναίκες των Λυδών επιτρέπεται να σμίγουν με όλους τους ξένους, αλλά και των Λοκρών και των Κυπρίων, και γενικά όλων εκείνων που αφιερώνουν τις κόρες τους στην πορνεία κι αυτό γίνεται εξαιτίας κάποιου παλαιού «αμαρτήματος» και τιμωρίας.

Βιβλίων Γη

Η πέμπτη μαρτυρία προκύπτει από ένα ανώνυμο κείμενο του τέλους του 5ου αιώνα π.Χ. που ονομάστηκε «δισσοί λόγοι», και το έγραψε κάποιος σοφιστής. Για τους Λυδούς λέει, ότι «το να πορνευθούν οι κόρες τους και να μαζέψουν χρήματα για να παντρευτούν θεωρείται σωστό, ενώ αντίθετα, στους Έλληνες κανείς δε θέλει να παντρευτεί “τέτοια” γυναίκα».

Η τελευταία μαρτυρία που υπάρχει, προέρχεται από μία επιγραφή του 2ου μ.Χ. αιώνα που βρέθηκε στις Τράλλεις της Λυδίας και αναφέρεται σε μια Ρωμαία ευγενή, στην Αυρηλία Αιμιλία που άσκησε την ιεροδουλεία μετά από «χρησμό» όπως και η μητέρα της και άλλες προγόνισσές της , χωρίς αυτό να αποτελεί ντροπή ή σπίλωση. Η ίδια ανήκε σε μια οικογένεια, στην οποία το αρχαίο έθιμο όριζε ότι οι γυναίκες θα έπρεπε κατά τη νεανική τους ηλικία να γίνουν «εταίρες» στην υπηρεσία του ναού. Το αξιοσημείωτο εδώ είναι ότι, ενώ ήταν συνηθισμένη πρακτική για τους αρχαίους πληθυσμούς της Μικράς Ασίας, συνεχίζει να ασκείται από μία οικογένεια Ρωμαίων τόσα χρόνια αργότερα και να υποδηλώνεται από τη μαρμάρινη επιγραφή.

Η γνώση που προκύπτει είναι ότι ακόμα κι αν οι αρχαίες ιέρειες συμμετείχαν στον τελετουργικό έρωτα, ακόμα κι αν λάμβαναν προσφορές για τους ναούς τους, δεν ήταν πόρνες αλλά θρησκευτικοί λειτουργοί που λάτρευαν τη θεότητά τους.

Μαρία Σιταρίδου-Τρουλάκη

Σχετικά Άρθρα