Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΟΡΙΚΑ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ, μέρος β’

Βιβλίων Γη

Γράφει η Dimitra Papanastasopoulou

Όπως είπαμε, θα ξεκινήσουμε με μικρές και φευγαλέες νύξεις του έρωτα σε λιγότερο γνωστές τραγωδίες του Ευριπίδη και θα συνεχίσουμε με τις σημαντικές.

Στην τραγωδία Ηρακλείδαι, οι δεκαπέντε γέροντες του Μαραθώνα, πληροφορούμενοι την ήττα του Ευρυσθέα, πανηγυρίζουν για τη σωτηρία των παιδιών του Ηρακλή και ευχαριστιούνται με την ιδέα ενός συμποσίου, όπου η χάρη της ξύλινης φλογέρας να συνοδεύεται από τη χάρη της θεάς του έρωτα (εύχαρις Αφροδίτη).

Ο υπαινιγμός αυτού του χωρίου σ’ ένα έστω διακριτικό ερωτικό κλίμα της γιορτής, είναι λογικά και πραγματολογικά ασύνδετος με το υπόλοιπο κείμενο: δεν επίκειται καμιά ερωτική ένωση ούτε η ηλικία του χορού (γέροντες) δικαιολογεί την αναφορά στην Αφροδίτη.

Στην τραγωδία Ίων, οι θεραπαινίδες της Κρέουσας, πιστεύοντας –όπως και η βασίλισσά τους- πως ο Ξάνθος βρήκε στο πρόσωπο του Ίωνα έναν γιο αποκτημένο από μια αλλοτινή παράνομη ένωση με μια γυναίκα, μέμφεται τους ανόσιους έρωτες των ανδρών που υπερβαίνουν κατά πολύ τις αθέμιτες ερωτικές σχέσεις και καταγγέλλονται από δυσκέλαδον μούσαν. Η άποψη αυτή για τη διαφορά ερωτικής διαστροφής μεταξύ άνδρα και γυναίκας, είναι ολοφάνερο ότι πρόκειται για έκφραση στιγμιαίας αγανάκτησης και συμπάθειας προς την αδικημένη Κρέουσα, πόσω μάλλον αφού θα διαψευσθεί σε λίγο, «σ’ ότι αφορά τουλάχιστον την ηθική του Ξάνθου».

Βιβλίων Γη

Στην τραγωδία Ηλέκτρα, ο χορός των γυναικών της αργίτικης υπαίθρου προβαίνει σε μια σοβαρότατη αναδρομή στο παρελθόν, με αφορμή το διπλό έγκλημα που ετοιμάζονται να διαπράξουν ο Ορέστης και η Ηλέκτρα. Οι χωρικές ανακαλούν στη μνήμη τους την με δόλο ερωτική κατάκτηση του Θυέστη, όταν εκείνος αποπλάνησε κρυφά τη γυναίκα του αδελφού του Ατρέα, την Αερόπη, με σκοπό να τού αποσπάσει- όπως κι έγινε- την εξουσία. Η απάτη του αποκαλύφθηκε από σημάδια, σταλμένα από τον Δία, και ο Ατρέας εξόρισε τον Θυέστη και πήρε πίσω τον θρόνο. Η Αερόπη πέθανε.

Η μνεία αυτής της παράνομης σχέσης δεν είναι, φυσικά, τυχαία, εφ’ όσον ο Αίγισθος, γιος του Θυέστη, επαναλαμβάνει με διαφορετικό τρόπο το ερωτικό έγκλημα του πατέρα του, δολοφονώντας τον εξάδελφό του Αγαμέμνονα και κερδίζοντας παράνομα τη γυναίκα του Κλυταιμνήστρα, για να προκαλέσει τελικά, χωρίς βέβαια να το επιθυμεί, και τον δικό του θάνατο.

Στην τραγωδία Βάκχαι, οι χορός των μαινάδων εύχεται, μεταξύ άλλων, να μπορούσε να φθάσει στο νησί της Αφροδίτης, στην Κύπρο δηλαδή, όπου «βασιλεύουν οι έρωτες που μαγεύουν τον νου των θνητών». Η αναφορά στον έρωτα είναι βραχύτατη, ενώ η στιγμή θα έπρεπε να είναι περισσότερο εκτενής. Μαρτυρεί μία από τις πολλές επιθυμίες που εμπνέει η προοπτική της βακχείας, χωρίς να συνδέεται με άλλη σχετική εικόνα του δράματος.

Τέλος, στην Ιφιγένεια εν Αυλίδι, είναι ελάχιστοι οι στίχοι που αφιερώνονται χωρίς φανερό λόγο στην ιδιότυπη, αλλά ευχάριστη ερωτική συντροφιά του Δία με τον Γανυμήδη.

Σχετικά Άρθρα