Το γέλιο σου, Θεόδωρος Λιμήτσιος

Βιβλίων Γη

Γράφει η Σοφία Σιγάλα

Τι είδους ηρωίδα είναι η Μαρουσώ; Μια μορφή ονειρική που ταξιδεύει στον χώρο και τον χρόνο, παλεύοντας με αναμνήσεις, που προσπαθεί να ανακαλύψει αν ανήκουν στην ίδια ή αποτελούν ετερόκλητα αποσπάσματα από μηνύματα άλλων ζωών κι ανθρώπων. Στο δεύτερο μέρος, με τον ομώνυμο τίτλο, ο Θεόδωρος Λιμήτσιος μάς παρουσίασε μια ιστορία που είχε αφετηρία την Καππαδοκία, σταθμούς στην Πόλη και τη Σμύρνη και προορισμό τον Βόλο, κατά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους. Η συγκεχυμένη πραγματικότητα που βίωσε ο αναγνώστης έμεινε μετέωρη με ένα ανέλπιστο γεγονός που δεν επέφερε, όμως, τη λύτρωση της ηρωίδας, όπως συνηθίζεται στη γενική φόρμα της μυθιστοριογραφίας. Στα βουνά της Πίνδου ξεκινάει το τρίτο μέρος και η συνέχεια του ταξιδιού μιας ιστορίας που συνεχίζει να γεμίζει με αγωνία, ανάμεικτα συναισθήματα και μια μικρή υπόνοια πως η πορεία δε θα είναι εύκολη. Το Γέλιο σου, όμως, είναι ένα ταξίδι στο φως κι ας έχει πορεία που κρύβει σκοτάδια.

Βιβλίων Γη

Τέλος του 19ου αιώνα, στη Λεπενίτζα και το Χαλίκι, δύο κοντινά χωριά στα βουνά της Πίνδου, εκεί βρίσκεται η Μαρουσώ και παίρνει τη θέση της Όπου, της γριάς μαμής που πεθαίνει. Θα ξεγεννήσει δύο παιδιά, που η μοίρα θα τα ενώσει με το αρχέγονο συναίσθημα της αγάπης. Ο έρωτας θα έρθει με ένα φωτεινό και γεμάτο ομορφιά χαμόγελο. Ο Νικόλας και η Βαγγελιώ θέλουν να ενώσουν για πάντα τις ζωές τους. Δε γνωρίζουν όμως πως η μοίρα υφαίνει τα σχέδιά της ερήμην τους. Μια ιστορία μεταξύ των δύο οικογενειών, μια κατάρα που προσπαθεί να εκπληρωθεί, θα χωρίσει τους δύο νέους. Η σιωπή κρύβει ένα μυστικό ανείπωτο, η θάλασσα χωρίζει την αγάπη. Η δοκιμασία θα είναι μεγάλη και η μάχη για να νικήσει το φως είναι αμφίρροπη μέχρι το τέλος. Ο χρησμός της Μαρουσώς θολός κι αμφίσημος. Η Λίμνη του Δράκου στέλνει εικόνες στη μαμή κάτω από το φως του φεγγαριού, δίνοντας σημάδια αξεδιάλυτα.

Τώρα είναι η ώρα να φύγεις, όχι αργότερα…γιατί οι καταστάσεις είναι εκεί και σε περιμένουν…ν΄ αφήσεις τους ανθρώπους να σε βοηθάνε γιατί μόνο μαζί τους υπάρχει ελπίδα…και να μη σταματάς να παλεύεις…πήγαινέ το μέχρι τέλους…Εκεί…θα χρειαστείς να χάσεις κάτι δικό σου…αλλά μόνο έτσι θα κερδίσεις αυτό που ποθεί η καρδιά σου.

Από τα ψηλά βουνά της Πίνδου, ο Νικόλας θα βρεθεί στο Μεγάλο Κάστρο, στο Ηράκλειο της Κρήτης, λίγα χρόνια μετά τη μεγάλη σφαγή που έλαβε χώρα στο Βεζύρ Τσαρσί, στην Πλατιά Στράτα, το 1898. Το μοναδικό αντικείμενο που έχει από τη χαμένη του αγάπη, τη Βαγγελιώ, είναι ένα παλιό βιβλίο του Γεωργίου Χορτάτση, την Ερωφίλη. Ο Νικόλας, σαν άλλος Πανάρετος, θα κάνει τα πάντα για να βρει την αγάπη που έχασε άδικα μέσα από τα χέρια του. Θα ψάξει σπιθαμή προς σπιθαμή την πόλη του Ηρακλείου, θα μάθει την αιματοβαμμένη ιστορία των προγόνων της αγαπημένης του, θα δεθεί με μια πολύτιμη αδελφική φιλία και θα προσπαθήσει να ανακαλύψει τον λόγο που ο Μανόλης, ο πατέρας της Βαγγελιώς, έκρυψε πίσω από τη σιωπή ένα μεγάλο μυστικό και εμπόδισε τον γάμο του Νικόλα με την κόρη του. Όταν ο Μανόλης λύσει τη σιωπή του και αποκαλύψει τι κρύβει η φυγή του και της οικογένειάς του από την Πίνδο, θα απαντηθούν όλα όσα μέχρι εκείνη τη στιγμή έδειχναν ακατανόητα. Η κατάρα που δόθηκε ψηλά στα βουνά, πριν από κάμποσα χρόνια, ακόμα είναι ζωντανή και απειλεί ζωές και ανθρώπους.

Βιβλίων Γη

Ο Θεόδωρος Λιμήτσιος έχει καταφέρει στο τρίτο μέρος της ιστορίας του, να μετατοπίσει την αίσθηση που είχε δημιουργήσει με τη λογοτεχνική του γραφή στο αναγνωστικό του κοινό. Από το μεταφυσικό και αξεδιάλυτο περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε και μεγάλωσε η Μαρουσώ, που δημιούργησε μυστήριο και μια ονειροφαντασία, μια αίσθηση μεταξύ πραγματικότητας και αόρατου, προσδιορίζει την ιστορία του με διαφορετική προσέγγιση, πιο οικεία, με όρια καταγραφής, με μέση αρχή και τέλος που κρατάνε ζωντανή τη γοητεία και την εξιστόρηση μέχρι το τέλος. Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε δύο μέρη, που έχουν διαφοροποίηση γεωγραφική. Στο πρώτο μέρος η ιστορία λαμβάνει χώρα στα βουνά της Πίνδου, ενώ στο δεύτερο στην Κρήτη. Βασικό χαρακτηριστικό του πρώτου μέρους είναι τα στοιχεία του ρομαντικού ειδύλλιου, που συναντιέται στη λογοτεχνία μέχρι και τον 19ο αιώνα και αποτελεί μία από τις μορφές της βουκολικής ποίησης, που αργότερα έδωσε θέση και στα πρώτα πεζογραφήματα της ελληνικής λογοτεχνίας. Ο ελληνικός κινηματογράφος στις αρχές του έχει ακριβώς αυτόν τον χαρακτήρα. Ιστορίες που διαδραματίζονται στις αρχές του 20ου αιώνα, στην επαρχία, με γνώριμο στοιχείο τη φύση, την καθημερινή ζωή των ηρώων, τον τρόπο που εξελίσσονται οι ανθρώπινες σχέσεις τους και οι κοινωνίες των περιοχών. Ένας αγνός και άδολος έρωτας βρίσκει εμπόδια, μία τραγική συγκυρία φέρνει σε κίνδυνο την ηρωίδα και το τέλος φέρνει τη λύτρωση και την εξιλέωση. Στο μυθιστόρημα «Το Γέλιο σου» αναπαρίσταται ξανά εκείνη η εποχή, με όλα τα στοιχεία που τη διακρίνουν. Το μεταφυσικό στοιχείο, που μεταφέρεται μέσω της Λίμνης του Δράκου, της δρακολίμνης Βερλίγκας, της γλωσσικής ιδιολέκτου, που είναι τα βλάχικα και δίνουν ένα ύφος εξεζητημένο και ζωντανό στο κείμενο, οι διάλογοι που δίνουν ένα χρώμα φολκλόρ και ζωντάνιας στις σχέσεις των ηρώων και κάνουν την ιστορία αληθοφανή και γοητευτική. τα πρόσωπα έχουν όλα τα στοιχεία της κλειστής κοινωνίας των ορεινών χωριών της εποχής, και η μεταφορά είναι ένα πιστό και αυθεντικό αντίγραφο που σε όλα παραπέμπει με ακρίβεια και ιδανική αρμονία στη χρονική πραγματικότητα που λαμβάνει χώρα η ιστορία. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι πως ο συγγραφέας έχει καταφέρει να το φέρει κοντά στα σημερινά δεδομένα ανάγνωσης και να μη νιώθει κανείς ότι διαβάζει τον αγαπητικό της βοσκοπούλας από κάποιο παλιό βιβλίο μιας ξεχασμένης βιβλιοθήκης.

Στο δεύτερο μέρος, στην Κρήτη, αλλάζει το σκηνικό και κάθε περιγραφή δείχνει τη μελέτη της εποχής και των ανθρώπων που ζουν στην πόλη του Ηρακλείου, ενώ η ιστορική αναφορά στη μεγάλη σφαγή του 1898 είναι χρονικά εναρμονισμένη με τη μυθιστορία και το περιβάλλον. Η γοητευτική έκπληξη είναι το έργο του Χορτάτση, η Ερωφίλη, που αποτελεί ένα λογοτεχνικό εύρημα για δύο λόγους. Στήνεται ολόκληρη η ιστορία του έρωτα και της αγάπης του Νικόλα και της Βαγγελιώς πάνω στην υπέροχη υπόθεση που πραγματεύεται η γνωστή ερωτική τραγωδία. Η εξέλιξη διανθίζεται με χορικά από το βιβλίο, όπως ο συγκινητικός όρκος της Ερωφίλης στον Πανάρετο που η Βαγγελιώ δίνει στον δικό της αγαπημένο, οι ρόλοι που έχουν οι ήρωες του δεύτερου μέρους έχουν μεταφορική αξία και φύση σε σχέση με τα πρόσωπα της τραγωδίας και, ενώ όλα οδηγούν σε ένα προκαθορισμένο τέλος, σύμφωνα με το παλιό βιβλίο, τελικά ανατρέπονται μέχρι την τελευταία σελίδα, αφήνοντας ένα ανοιχτό ενδεχόμενο πως τίποτα ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα, το βιβλίο της Ερωφίλης είναι το μοναδικό αντικείμενο που αποτελεί γέφυρα για τους δύο ήρωες. Έχει δηλαδή φυσική παρουσία στην ιστορία και ρόλο σημαντικό στην εξέλιξή της.

Βιβλίων Γη
Η Πύλη του Παντοκράτορα το 1900 (όταν εξελίσσεται η ιστορία)

Το μυθιστόρημα «Το Γέλιο σου» είναι μια συγκινητική και βαθιά ιστορία αγάπης και η απλή του ερμηνεία κάνει την αξία του ακόμα πιο μεγαλειώδη. Πώς μπορεί μια αλυσιδωτή αντίδραση να προκαλέσει ένα γέλιο; Μπορεί μια στιγμή στον χρόνο να γίνει η αφετηρία για να δημιουργηθεί μια ιστορία; Να εισχωρήσει και να μεταμορφωθεί, από ένα στιγμιαίο γεγονός, σε μια αλληλουχία πράξεων που θα γίνουν σκέψεις, εικόνες και συναισθήματα για ένα και μοναδικό μήνυμα; Τη δύναμη της αγάπης. Το μοναδικό συναίσθημα που μπορεί να κινήσει τον κόσμο, μικρό ή μεγάλο.

Ένα γέλιο είναι ικανό για τα πιο όμορφα και τα πιο τραγικά.

Υπέροχη ιστορία, ζωντανοί και απόλυτα εξελιγμένοι ήρωες σε συνάφεια με την πορεία που παίρνουν τα γεγονότα, Περιγραφές που μεταφέρουν τον αναγνώστη σε μαγικά τοπία και αληθινές συνθήκες της ζωής των ανθρώπων που τις βιώνουν -όπως το λιοστάσι της κρητικής γης, το Νεραϊδόσπηλιο και η ιστορία του, η Πύλη του Παντοκράτορα, η μετέπειτα Χανιόπορτα, η θέση και ο λόγος ύπαρξής της, οι δραματικές περιγραφές της σφαγής στο Βεζύρ Τσαρσί- ολοκληρωμένες περιγραφές των συναισθημάτων και των σκέψεων των ηρώων, γλώσσα απλή, λιτή, αλλά με την ανάλογη έμφαση, ένταση και διαφορετικότητα που αρμόζει σε κάθε περίσταση. Είναι βέβαιο πως θα προκαλέσει ένα χαμόγελο ικανοποίησης σε όσους θα τα διαβάσουν.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά γράμματα

Σχετικά Άρθρα

Ο ιστότοπος προστατεύεται!