Θεοδώρα Σιάρκου: Όσο πιο μέσα μπαίνει κάποιος στα πράγματα ενός ιστορικού γεγονότος, τόσο η γεωγραφία μετατρέπεται σε «ανθρωπογραφία»

Βιβλίων Γη

Συνέντευξη στη Σοφία Σιγάλα

Βιβλίων Γη

Η «Μικρασία» αποτελεί μια μουσική – θεατρική παράσταση βασισμένη σε αφηγήσεις, τραγούδια και μνήμες μιας εποχής κι ενός τόπου που σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Με στραμμένο το νου στα 100 χρόνια από τον ξεριζωμό εκατομμυρίων Ελλήνων από τις χαμένες πατρίδες, και με ενδελεχή έρευνα σε μαρτυρίες στα αρχεία προσφυγικού ελληνισμού ανά την Ελλάδα, αλλά και ιστορίες προφορικής μνήμης που γέννησαν εκείνες οι φωτιές, καημούς τραγουδισμένους και όχημα τη μουσική που άνθισε από εκείνη την καταστροφή, η παράσταση αποτελεί ένα φόρο τιμής στις αλησμόνητες πατρίδες που δεν κατάφεραν να τις αφανίσουν ούτε σφαγές, ούτε διαπλοκές. Μέσα στις καρδιές των επιζώντων η Μικρασία έγινε σύμβολο και μύθος του πλούτου και της αντοχής ετούτου του λαού που πάντα θα αγκαλιάζει ανατολή και δύση.

Η κυρία Θεοδώρα Σιάρκου, η ηθοποιός με σπουδαία παρουσία στα θεατρικά, αλλά και τηλεοπτικά δρώμενα, θα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παράσταση και μας έδωσε συνέντευξη, σχετικά με το έργο, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που προκαλεί στην ίδια μια ιστορία που αποτελεί κομμάτι όλης της Ελλάδας.

1.Ο τίτλος «Μικρασία» έχει από μόνος του ειδικό και συναισθηματικό βάρος για πολλούς από εμάς. Θα μας πείτε δυο λόγια για την παράσταση αυτή;

Η παράσταση αγκαλιάζει και ταυτόχρονα πολεμά αυτό το ειδικό και συναισθηματικό βάρος που αναφέρετε. Στην πραγματικότητα είναι χτισμένη γύρω από αυτό το «βάρος» και προσπαθεί να το κάνει εξαιρετικά προσωπικό, πρώτα για τους ηθοποιούς και κατ’ επέκταση για το κοινό. Προσπαθούμε να δώσουμε πνοή στους χαρακτήρες αυτού του έργου και να τους κάνουμε σύγχρονους, πραγματικούς και ζωντανούς. Ο στόχος είναι η ιστορική μνήμη να μετατραπεί σε ένα ιδιωτικό βίωμα και, εν τέλει, να μετατρέψει το «βάρος» σε γνήσιο συναίσθημα.

2.Η λέξη Μικρασία εγκαλεί πολλές και διαφορετικές ερμηνείες σε πολλούς ανθρώπους. Εσείς, ποια σημασία δίνετε; Τι έρχεται στον νου σας όταν ακούτε αυτή τη λέξη;

Η λέξη Μικρασία έχει εγγραφεί σε κάθε έναν από μας έτσι ώστε να παραγάγει έναν «αυτόματο» καημό. Είναι όμως και αόριστος πολλές φορές, ειδικά για όσους δεν έχουν στην ατομική τους ιστορία σύνδεση με αυτό τον τόπο. Για μένα προσωπικά, αυτή η δουλειά και αυτό το έτος γενικά ήταν η μεγάλη μου ευκαιρία να εξειδικεύσω μέσα μου το τι σημαίνει για μένα «χαμένη πατρίδα». Για μένα πλέον είναι η ιστορία των ανθρώπων που έζησαν εκεί, που έσβησαν εκεί ή που εκδιώχθηκαν από εκεί. Όσο πιο μέσα μπαίνει κάποιος στα πράγματα ενός ιστορικού γεγονότος, τόσο η γεωγραφία μετατρέπεται σε «ανθρωπογραφία».

3.Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να δραματοποιηθεί το χρονικό μιας τέτοιας καταστροφής στο θεατρικό σανίδι;

Δύσκολο είναι από τη φύση του κάθε πόνημα που καταπιάνεται με κάτι μακρινό, στον χώρο ή στον χρόνο. Επίσης δύσκολο είναι και όταν μιλάει για το παρόν, για τη στιγμή που ζούμε τώρα. Για μια παράσταση λοιπόν που προσπαθεί να συνδυάσει αυτά τα δύο, να μεταφέρει το τότε στο τώρα λοιπόν, η δυσκολία φαίνεται πως μπορεί να είναι διπλή. Ωστόσο να πω εδώ ότι δεν αντιμετωπίζεται η Μικρασιατική Καταστροφή ως ένα σειριακό γεγονός, δεν προσπαθούμε δηλαδή να δραματοποιήσουμε το ιστορικό χρονικό της αλλά τους ανθρώπους και το συναίσθημα εκείνης της εποχής. Αυτά όμως είναι ακριβώς και τα υλικά που συνθέτουν το  δράμα εξ’ ορισμού, επομένως θεωρώ πως τελικά δεν αποτέλεσε για μας πρόβλημα η μεταφορά εκείνων των στιγμών στο σανίδι.

Βιβλίων Γη

4.Από πού αντλήθηκαν τα υλικά για να δημιουργηθεί το έργο «Μικρασία»;

Το υλικό έχει αντληθεί από καταγεγραμμένες μαρτυρίες αλλά και από προφορικές αφηγήσεις που συλλέχθηκαν από τον σκηνοθέτη μας. Ο ίδιος έκανε την έρευνα και τη δραματουργική επεξεργασία και ταυτόχρονα, βασισμένος στην πραγματική ιστορική πληροφορία, δημιούργησε πρωτότυπα κείμενα.

5.Η παράσταση θα είναι μουσικοθεατρική. Τα τελευταία χρόνια, όλο και πιο πολύ, συνδυάζονται διαφορετικές τεχνικές στην απόδοση ενός θεατρικού έργου. Είναι εύκολο για έναν ηθοποιό να αποδώσει σε όλες τις προκλήσεις που έχει μια τέτοια νέα δυναμική;

Δεν νομίζω ότι αποτελεί τόσο μια δύσκολη πρόκληση όσο μια όμορφη ευκαιρία για όλους εμάς τους ηθοποιούς να ξεσκονίσουμε τα υπόλοιπα ωραία πράγματα που έχουμε διδαχθεί. Έχει πάρα πολλή δύναμη η απλή πρόζα όμως είναι πάντα καλοδεχούμενη η δυνατότητα να αναμετρηθούμε και με άλλες τεχνικές και να προσφέρουμε ένα θέμα πιο γεμάτο σε εικόνες και μουσική.

6.Πρόβα. Για εμάς τους θεατές και όσους δεν έχουμε άμεση επαφή με την προετοιμασία των ηθοποιών και των συντελεστών μιας παράστασης, ακούγεται σαν κάτι μαγικό. Θα μπορούσατε να μας περιγράψετε μια στιγμή ιδιαίτερη της Μικρασίας;

Η έννοια της πρόβας έχει από μόνη της μια μυσταγωγική διάσταση, είναι κάτι κρυφό που συντελείται στο φόντο, μακριά από τα μάτια όσων θα δουν το αποτέλεσμα. Είναι η διαδικασία μέσα στην οποία ένα τσούρμο διαφορετικοί άνθρωποι μαζεύονται, υπόσχονται, βγαίνουν από τον εαυτό τους και συντάσσονται για να μετατρέψουν ένα κείμενο σε ένα θέαμα. Υπό αυτή την έννοια είναι πραγματικά κάτι μαγικό. Η πρόβα όμως είναι και η αποθέωση του περιεχομένου μιας παράστασης. Έκλαψα μόλις διάβασα το κείμενο την πρώτη φορά – και πολλές από τις επόμενες. Και δεν ήμουν η μόνη. Μου έχει μείνει στο μυαλό λοιπόν η ανταλλαγή των βλεμμάτων των ηθοποιών τις πρώτες φορές που συναντηθήκαμε. Από κάτω τα βλέμματα απορούσαν μυστικά αλλά συντεταγμένα πώς θα βρούμε τον τρόπο και τη δύναμη να δώσουμε ζωή σε κάτι τόσο δυνατό. Πιστεύω πως τα καταφέραμε τελικά!

Βιβλίων Γη

7.Υπάρχουν κάποιες σκέψεις από αρκετούς ανθρώπους σήμερα ότι το μικρασιατικό ζήτημα έχει κορεσθεί (σε επίπεδο πολιτιστικό -λογοτεχνία, δράσεις σε διάφορα επίπεδα- και δεν έχει να δώσει κάτι παραπάνω. Ποια είναι η δική σας γνώμη;

Νομίζω πως όσοι δηλώνουν ενδεχομένως κορεσμένοι θα εκπλαγούν από το πλήθος των νέων πραγμάτων που παρουσιάζονται και θα παρουσιαστούν φέτος το καλοκαίρι. Η ιστορική πληροφορία είναι ανεξάντλητη, οι προσεγγίσεις σύγχρονες και η διαρκής επανεξέταση των ιστορικών γεγονότων επιβεβλημένη. Μπορεί η επαναλαμβανόμενη πληροφορία να κουράζει αλλά το συναίσθημα όχι και η Τέχνη κάνει αυτό ακριβώς, διαπραγματεύεται και συνδιαλέγεται μαζί του – με το συναίσθημα – ώστε να του δώσει κάθε φορά μια νέα διάσταση. Βαριέται ποτέ ο άνθρωπος την αγάπη, την επιθυμία, τη συγκίνηση ή ακόμα και τη μελαγχολία και τον πόνο; Νομίζω όχι. Δεν νομίζω πως έχει άλλωστε και επιλογή…

Μικρασία, θεατρική παράσταση

8.Ως θεατής, γιατί θα επιλέγατε να δείτε τη «Μικρασία»;

Έχει κάνει ο σκηνοθέτης μας Λεωνίδας Παπαδόπουλος μια εξαιρετική επιλογή κειμένων και μια πολύ ιδιαίτερη πρόταση για την προσέγγισή τους. Μας έχει κάνει να μας αφορούν προσωπικά, η παραμικρή λέξη που ειπώνεται, επομένως έχει καταφέρει να αντλήσει από μέσα μας τη μεγαλύτερη δυνατή αλήθεια. Είναι αδύνατον αυτή η αλήθεια να μην περάσει στο κοινό και είναι και αδύνατον να μην το αφορά, καθώς επεξεργάζεται τις πιο βασικές μας διαστάσεις, δηλαδή την ψυχή και το συναίσθημα. Θα προέτρεπα κάθε θεατή που μπορεί να έρθει να μας δει.

9.Φόρος τιμής ή ανάγκη να εκφραστεί η τραγικότητα μιας μαύρης στιγμής της Ιστορίας μας;

Είναι φόρος τιμής φυσικά καθώς μιλάμε κατά βάση για τις ζωές ηρώων, όπως είναι κάθε ένας που ξεριζώθηκε από τη ζωή του. Είναι σίγουρα ανάγκη καθώς οι ρίζες και το ιστορικό μας υπόβαθρο πρέπει να αποτελούν ισχυρή διδαχή. Περισσότερο όμως είναι στην πραγματικότητα μια ευκαιρία. Μια ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα, να τα δούμε από άλλο πρίσμα και να γίνουμε κοινωνοί των πραγματικών συνθηκών που επικράτησαν καθώς και τελάληδες των πραγματικών ιστοριών των ανθρώπων. Η Μικρασιατική Καταστροφή είναι για την Ιστορία πολύ κοντά χρονικά αλλά για τον δικό μας χρόνο εδώ είναι πολύ μακριά και είναι, ξαναλέω, μια τεράστια ευκαιρία να γεφυρώσουμε αυτό το χάσμα.

Σας ευχαριστούμε πολύ για όσα μοιραστήκατε μαζί μας. Σας ευχόμαστε κάθε επιτυχία στη σημαντική σας αυτή επιλογή και όλα όσα σχεδιάζετε να έχουν φως και αγάπη στο δρόμο τους.

Η μουσική-θεατρική παράσταση «Μικρασία», σε σκηνοθεσία του Λεωνίδα Παπαδόπουλου, παρουσιάζεται από ένα εξαιρετικό επιτελείο ηθοποιών και μουσικών την Τρίτη 12 Ιουλίου στις 21.00 στο Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δ. Κιντής» και την Πέμπτη 21 Ιουλίου στις 21.00 στο Βέακειο Θέατρο.

Ταυτότητα παράστασης

Δραματουργική σύνθεση – Σκηνοθεσία: Λεωνίδας Παπαδόπουλος
Σκηνογραφία – Ενδυματολογία: Γιώργος Λυντζέρης
Κινησιολογική Επιμέλεια: Στέλλα Κρούσκα
Μουσική – Μουσική Επιμέλεια: Λιάνα Τζερεφού
Σχεδιασμός Φωτισμών: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Θεατρολόγος – Βοηθός Σκηνοθέτη: Μάνος Δαμασκηνός
Μουσική διδασκαλία: Νίκος Τουρνάκης – Απόστολος Μωραϊτης
Video: Σήφης Μάινας
Φωτογραφίες: Μιράντα Παπαδοπούλου
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Νταίζη Λεμπέση
Παραγωγή: Πόλις Πολιτισμός

Στην παράσταση πρωταγωνιστούν οι ηθοποιοί:

Θεοδώρα Σιάρκου, Κωνσταντίνος Κάππας, Νίκη Παλληκαράκη, Αλέξανδρος Καλπακίδης, Στέλλα Κρούσκα, Δώρα Θωμοπούλου, Νίκος Τουρνάκης

Σε μια μοναδική θεατρική εμφάνιση η Ελένη Ροδά

Παίζουν ζωντανά μουσική επί σκηνής οι: Νίκος Τουρνάκης & Απόστολος Μωραϊτης

Σχετικά Άρθρα