ΟΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΕΣ (η ζωή στη Νειλοχώρα), Δέσποινα Χατζή

Βιβλίων Γη

Γράφει η Νατάσα Μουτούση

Το μυθιστόρημα οφείλει να είναι μία αψεγάδιαστη «κατασκευή», στημένη στα δικά του στέρεα «δομικά» υλικά, επιλεγμένα προσεκτικά, γνήσια και αξιόπιστα. Αυτό έχοντας κατά νου η Δέσποινα Χατζή, εμπνέεται από τη θρυλική Νειλοχώρα και συγκεκριμένα από τη μαγική Αλεξάνδρεια και επινοεί μία ιστορία, η οποία πληροί τις προϋποθέσεις για ένα άρτιο αποτέλεσμα.

Από τις πρώτες γραμμές του κειμένου που αιχμαλωτίζουν το βλέμμα, γίνεται ο αναγνώστης αποδέκτης των ερεθισμάτων που εκπέμπονται από τη δυναμική της γραφής της συγγραφέως. Πριν ακόμα η τριτοπρόσωπη αφήγηση κάνει την εισαγωγή στην κεντρική υπόθεση, έχει αφυπνίσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη και, σαν σε ντόμινο, σιγά σιγά αφυπνίζει ιστορικές μνήμες, λυτρωτικές.

Στον χρονικό ορίζοντα ενός περίπου αιώνα αποκαλύπτεται η ζωή τριών γενεών μιας οικογένειας, φωτίζοντας τρεις γυναίκες, αντιπροσωπευτικές της οικογενείας Βρανά. Η Ουρανία, η Αικατερίνη και η Κλειώ είναι οι Αλεξανδρινές!

«Η Αλεξάνδρεια έρχεται δεύτερη στον κόσμο αμέσως μετά το Χόλιγουντ σε ωραίες γυναίκες. Ασύγκριτα ομορφότερες από τις Αθηναίες και τις Παριζιάνες, και μ’ ένα ταπεραμέντο εκρηκτικό».
Αυτό εκμυστηρεύεται ο Λώρενς Ντάρρελ στον φίλο του Χένρι Μίλλερ στο περίφημο «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο».

Τα δύο αδέλφια, ο Αγαμέμνων και η Ουρανία, μένουν σε μικρή ηλικία ορφανά και την κηδεμονία τους αναλαμβάνει ο αγαπημένος τους θείος, ο αδελφός του πατέρα τους, ο πλοίαρχος Ελευθέριος, με τη Γαλλίδα σύζυγό του την Ζυλιέτ. Οι δεσμοί αίματος συνθέτουν αρμονικά μια νέα, φιλόξενη σχέση που ενσωματώνεται στην οικογένεια του Ελευθέριου, η οποία έχει ήδη δύο δικά της παιδιά.


Όταν η ηρεμία ανατρέπεται, η νέα συνθήκη οδηγεί τον Αγαμέμνονα, με την ενηλικίωση του, να μετακομίσει με την αδελφή του στην ανακαινισμένη πατρική κατοικία και να αρχίσει να δραστηριοποιείται στον εμπορικό κλάδο σε μία ανεξάρτητη βάση. Συνετός και συνεσταλμένος αντιμάχεται τη φύση του και παίρνει την παράτολμη απόφαση να προσπαθήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ύλη και στο πνεύμα με φωτεινούς σηματοδότες την ευφυΐα, την ειλικρίνεια και την εργατικότητα, χαρακτηριστικά της ιδιοσυγκρασίας του. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκει τα δύο αδέλφια να έχουν γίνει δεκτά σε έναν διευρυμένο, κοσμικό αλεξανδρινό κύκλο. Ο γάμος του με τη σπιρτόζα Σμυρνιά, την Αναστασία, σφραγίζει με ευτυχία το όμορφο σπιτικό τους.

Βιβλίων Γη

Η Ουρανία, αφελής και παρορμητική, αλλά απείθαρχη και επαναστάτρια, έρχεται σε αντίθεση με τον άγραφο νόμο που πρεσβεύουν οι ιδέες του Αιγύπτιου Σαμί, με τον οποίο συνδέεται, σε μία σχέση όπου το χάσμα που δημιουργείται με τη διαφορετική θρησκεία και κουλτούρα, δε γεφυρώνεται. Εκείνη πορεύεται δυναμικά με την ένθερμη υποστήριξη στην Huda Shaarawi για την φεμινιστική αφύπνιση. Ο γάμος της με τον Γιώργο λίγο αργότερα την γεμίζει απογοήτευση, της στερεί το απαραίτητο οξυγόνο για ελευθερία και την ωθεί να «δραπετεύσει», δύο χρόνια πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τα δύο δίδυμα παιδιά της στην Ελλάδα, αφήνοντας την μεγαλύτερη κόρη της, Αικατερίνη, πίσω στην φροντίδα του άτεκνου αδελφού της.

Η πρώτη εικοσαετία του εικοστού αιώνα διακρίνεται από μία πνευματική αναγέννηση του τόπου, στην οποία αξιοπρόσεκτη είναι η συμβολή του Μεγάλου Αλεξανδρινού Ποιητή. Ακολουθεί η αυτονομία της Αιγύπτου, χωρίς να απουσιάζουν ποτέ οι ξένες επεμβάσεις. Η έκρυθμη κατάσταση που δημιουργεί ο Νάσσερ, μία δεκαετία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με το σύνθημα «Η Αίγυπτος ανήκει στους Αιγυπτίους», κάνει πολλούς Έλληνες να εγκαταλείψουν τη χώρα για την «πατρίδα» και μαζί τους η Αικατερίνη. Μετά από μία οδυνηρή προσωπική περιπέτεια και ένα εύλογο χρονικό διάστημα διαχείρισης του πόνου, έχει δημιουργήσει οικογένεια με τον Μένιο και την κόρη τους Κλειώ. Η Κλειώ με σπουδές στην αρχαιολογία αναζητεί τους βηματισμούς της μέχρι τη στιγμή της συνάντησης με τον Ιταλό αρχαιολόγο Φάμπιο στη Ρώμη, εκεί όπου η τύχη της χαμογελά με ένα πολλά υποσχόμενο νέο «πρόσωπο».

Ο κύκλος της ζωής θα φέρει πίσω στην αγαπημένη πόλη του θρυλικού Νείλου ποταμού την οικογένεια για να αντιμετωπίσουν νέα, απρόβλεπτα γεγονότα με ανατρεπτικές συνέπειες.

Ναι, ο ουρανός ο καθαρός, ο αυθεντικός
στην Αλεξάνδρεια είναι τόσο ανθεκτικός
που όταν σκάει το κύμα δυνατά στο Κάιτ Μπέη
παντάν, παντάν, βρε γιασαλάμ, ο έρωτας λέει

Το μυθιστόρημα έχει καθαρά ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα και κυλάει ανάλαφρα σε χρόνους τόσο του παρελθόντος όσο και του σύγχρονου και σε δύο βασικούς κύκλους που οριοθετούν τις ιστορίες, οι οποίες, αν και δεν τέμνονται, έχουν απόλυτη συνάφεια.
Ο προσεγμένος λόγος με την άψογη τεχνική στη χρήση της γλώσσας και τα εντυπωσιακά εκφραστικά μέσα λειτουργούν ως θεματοφύλακες μιας απολαυστικής ανάγνωσης.

Τα λόγια του Σεφέρη ορίζουν έναν απαρέγκλιτο λογισμό…

Τα ποτάμια δεν παρηγορούν, θέλουν χαρούμενη καρδιά.

Το ίδιο ο Σηκουάνας, το ίδιο ο Τάμεσης, το ίδιο και ο Νείλος.

Τα ποτάμια σ’ αφήνουν πάντα πίσω, καθώς κυλούν, μ ’αυτά που έχεις πίκρες, βάσανα, απελπισία.

Η θάλασσα λυτρώνει.

Βιβλίων Γη

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ

Σχετικά Άρθρα

Ο ιστότοπος προστατεύεται!