Το πρωτόκολλο της Αιγύπτου, Λεονάρντο Σάσα

Βιβλίων Γη

Γράφει η Νατάσα Μουτούση

Η ταραγμένη ιστορία της Σικελίας με τον πολύπαθο λαό της αναβιώνει μέσα από την εξιστόρηση γεγονότων, τα οποία είναι μεν περιορισμένα χρονικά, αλλά είναι αντιπροσωπευτικά της όλης κατάστασης της εποχής.
Ο γεννημένος στη Σικελική νήσο Λεονάρντο Σάσα, πολιτικός και συγγραφέας, καταπιάνεται με την ιστορία του τόπου του ορμώμενος από ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη και το εντάσσει σε μία μυθιστορία η οποία διακρίνεται από ένα σκωπτικό και σαρκαστικό λόγο με διάχυτο το ειρωνικό στοιχείο.

Η Σικελία περνάει αιώνες κάτω από την σκληρή μπότα της ξένης κυριαρχίας. Διαδοχικοί εισβολείς, με την εναλλαγή κάθε φορά στην εξουσία, καταπιέζουν τους κατοίκους που αντιδρούν πολλές φορές με τα ίδια μέσα που μεταχειρίζονται οι κατακτητές, τα μέσα της απάτης και της συνωμοσίας.

Ο Αμπνταλάχ Μοχάμεντ μπεν Ολμάν, πρέσβης του Μαρόκου στην αυλή της Νάπολης, βρίσκεται αναπάντεχα τον Δεκέμβριο του 1782 στο Παλέρμο. Μία ξαφνική θύελλα παρασύρει το καράβι που επιβαίνει με προορισμό το Μαρόκο και το ρίχνει με αγριότητα στις Σικελικές ακτές.
Ο αντιβασιλέας Καρατσιόλο, γνωρίζοντας ότι η κυβέρνηση της Νάπολης επιθυμεί διακαώς καλές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο, σπεύδει να βοηθήσει, με μία συγκαλυμμένη υποτέλεια, μόλις πληροφορείται το γεγονός, εκμεταλλευόμενος τη συγκυρία.

Με τη συνάντηση τους στο παλάτι διαπιστώνει ότι η συνεννόηση μεταξύ τους είναι αδύνατη, μην κατέχοντας ο ένας τη γλώσσα του άλλου. Κάποιος από μηχανής θεός επεμβαίνει και συμβουλεύει τον αντιβασιλέα να καλέσουν εκείνον τον εφημέριο από τη Μάλτα, που τον παρακολουθούν να περιτριγυρίζει μόνος στη πόλη του Παλέρμο και έχει πέσει στην αντίληψη τους ότι γνωρίζει τα αραβικά.

Ο εφημέριος Τζουζέπε Βέλα φιλοξενείται στο σπίτι της ανιψιάς του, όπου επιστρέφει αργά κάθε βράδυ περιφερόμενος όλη μέρα, απασχολημένος μεν με το επάγγελμα του εφημέριου του Τάγματος της Μάλτας, αλλά, κυρίως, με την ενασχόληση του αριθμολόγου του λαχείου, με την αριθμομαντεία να του επιφέρει το περισσότερο χρηματικό κέρδος. Ερμηνεύει όνειρα και δίνει λύσεις με τους υποτιθέμενους τυχερούς αριθμούς στους πρόθυμους πελάτες του.

Βιβλίων Γη

Ο μονσινιόρε Αϊρόλντι αναλαμβάνει την ξενάγηση του πρέσβη στις ομορφιές της πόλης με την πολύτιμη βοήθεια του «διερμηνέα» πλέον εφημέριου Βέλα. Ο τελευταίος αντιλαμβάνεται ότι είναι η ευκαιρία της ζωής του για την πολυπόθητη ανέλιξη του στην ιεραρχία και επινοεί ένα τολμηρό σχέδιο. Σε μία από τις ξεναγήσεις παρουσιάζει ένα συνηθισμένο αραβικό χειρόγραφο για τον Μωάμεθ ως ένα σπάνιο πολιτικό ντοκουμέντο, το Πρωτόκολλο της Αιγύπτου, το οποίο ακυρώνει τα φεουδαρχικά προνόμια ανοίγοντας τον δρόμο για μία αντιμοναρχική κίνηση.

Έχοντας το προνόμιο να είναι ο μόνος γνώστης της αραβικής γλώσσας, ακούει τον πρέσβη να αναφωνεί μόλις διαβάζει το αραβικό κείμενο:

«Πρόκειται για βιογραφία του προφήτη. Τίποτα το Σικελικό. Μία βιογραφία του προφήτη, υπάρχουν πολλές».

Κι ο εφημέριος παραποιεί και μεταφράζει:


«Η εξοχότητά του λέει πως πρόκειται για έναν πολύτιμο κώδικα. Παρόμοιοι δεν υπάρχουν ούτε στα μέρη μου. Περιγράφει την κατάκτηση της Σικελίας, τα γεγονότα που οδήγησαν…»

Εμπιστεύονται τη μετάφραση του Βέλα ο οποίος δουλεύει στο σπίτι που του έχουν παραχωρήσει, μυστικά, υπομονετικά και ακατάπαυστα, συναρμολογώντας και παραποιώντας το κείμενο. Ανασυναρμολογεί φύλλο φύλλο όλον τον κώδικα και παίζει προσεκτικά, όπως θα έπαιζε με τα χαρτιά της τράπουλας. Μετασχηματίζει τους αραβικούς χαρακτήρες σε χαρακτήρες που ο ίδιος ονομάζει «μαυριτανικοσικελικούς», που είναι ουσιαστικά μία διάλεκτος της Μάλτας. Μεταμορφώνει τη βιογραφία του Μωάμεθ γραμμένη στα αραβικά σε μία ιστορία της Σικελίας γραμμένη στα μαλτέζικα. Τελειώνοντας περνάει επάνω από τις σελίδες μία άχρωμη κόλλα, χρησιμοποιώντας μία σπάτουλα, για να δώσει στην κάθε σελίδα την αίσθηση του ομοιόμορφου καλύπτοντας τις διορθώσεις.

Το μεγαλεπήβολο σχέδιο του Καρατσιόλο να ευεργετήσει την πόλη του με μία έδρα των αραβικών στην νέα Ακαδημία Σπουδών χαροποιεί τον Βέλα που αποσκοπεί στη θέση του αρχιερέα με ένα πλούσιο εκκλησιαστικό εισόδημα. Ικανοποιημένος από την επιτυχημένη κατά τη γνώμη του διεκπεραίωση του σχεδίου, επεξεργάζεται στο μυαλό του σκέψεις να βάλει σε εφαρμογή έναν σχεδιασμό για τη δημιουργία μίας σχολής για την αραβική γλώσσα από τον ίδιον. Τολμάει! Και τολμάει χωρίς διακοπή!

Όπως ο ακροβάτης που περνάει από ένα τολμηρό νούμερο σε ένα άλλο πιο τολμηρό, πιο δύσκολο.

Ο Τζουζέπε Βέλα βρίσκεται στο απόγειο της δόξας, που με απάτη έχει κτίσει, με την Ακαδημία της Νάπολης να του ζητά να γίνει μέλος και με τον ίδιο τον Πάπα να ενδιαφέρεται ακόμα και για την υγεία του. Αντιβασιλείς, μαρκήσιοι, κληρικοί, δικηγόροι είναι μερικά από τα πρόσωπα δορυφόροι, οι οποίοι κινούνται στο περιβάλλον του περιβόητου πρωταγωνιστή.
Απρόοπτα γεγονότα όμως διαδέχονται το ένα το άλλο και αλλάζουν άρδην την κατάσταση, ανατρέποντας όσα έχουν κατασκευαστεί. Η αποκάλυψη είναι προ των πυλών και προοιωνίζει δυσάρεστες συνέπειες.

Βιβλίων Γη

Η αφηγηματική ιστορία είναι γραμμένη σε ολιγάριθμες σελίδες, αλλά πυκνή και πολυπρόσωπη. Οι διάλογοι έξυπνοι, διαμορφώνουν την ατμόσφαιρα και αποκαλύπτουν την προσωπικότητα των συνομιλούντων. Το μυθιστόρημα του Σάσα γίνεται μεγάλη επιτυχία και μεταφέρεται στον κινηματογράφο.
Η πλοκή είναι δομημένη έντεχνα σε τρία μέρη. Η απάτη του εφημέριου στο πρώτο μέρος (1782 – 1786),με την ενθουσιώδη επιστολή του στον βασιλέα στο δεύτερο, το 1793.Το τρίτο μέρος αναφέρεται στο 1795 και είναι η αποκάλυψη της απάτης καθώς και της συνωμοσίας και καταδίκης του φίλου του Βέλα του δικηγόρου Φραντσέσκο Πάουλο Ντίνα Μπλάζι.

Πόσο δύσκολο θα ήταν, για ένα μυαλό σαν το δικό του, να ενισχύσει την απάτη και με λίγο εκβιασμό;

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη

Τίτλος πρωτότυπου: Il consiglio d’Egitto, Leonardo Sciascia

Μτφ: Ανταίος Χρυσοστομίδης

Στο εξώφυλλο πορτρέτο του αβά Τζουζέπε Βέλα (αγνώστου ζωγράφου).
Μακέτα εξωφύλλου: Αντώνης Αγγελάκης

Σχετικά Άρθρα

Ο ιστότοπος προστατεύεται!